00:00:00 → 00:00:03สวัสดีครับวันนี้เราจะมาคุยกันเรื่องโดีน
00:00:03 → 00:00:06ดีท็อกซ์ที่หลายคนเข้าใจกันว่าคือการงด
00:00:06 → 00:00:09สิ่งเร้าที่ทำให้สมองหลั่งโดพามีนเช่นการ
00:00:09 → 00:00:12กินของอร่อยๆการไถ่มือถือไปเรื่อยๆหรือ
00:00:12 → 00:00:15การดูซีรีย์เพื่อหวังว่าจะควบคุมตัวเอง
00:00:15 → 00:00:18และรีเซตสมองให้กลับมามีสมาธิและความสุข
00:00:18 → 00:00:21ง่ายขึ้นแต่งานวิจัยล่าสุดจาก North
00:00:21 → 00:00:24Westn University ได้เตือนเราว่ามันไม่
00:00:24 → 00:00:27ง่ายขนาดนั้นนะครับและที่สำคัญคือถ้าเรา
00:00:27 → 00:00:31ทำผิดวิธีหรือทำเกินไปมันอาจก่อผลเสียต่อ
00:00:31 → 00:00:33สมองได้ด้วยนะครับวันนี้เราเลยจะมาดูกัน
00:00:33 → 00:00:37ว่าโดพามีนเนี่ยมีหน้าที่อะไรบ้างในสมอง
00:00:37 → 00:00:40การตัดโดนมากเกินไปส่งผลยังไงและเชื่อม
00:00:40 → 00:00:43โยงยังไงกับโรคย้ำคิดย้ำทำก่อนอื่นต้อง
00:00:43 → 00:00:46บอกก่อนว่าโดพามีนเนี่ยไม่ใช่แค่สารแห่ง
00:00:46 → 00:00:49ความสุขเท่านั้นนะครับเพราะโดพามีนจริงๆ
00:00:49 → 00:00:51แล้วไม่ได้ทำให้เรามีความสุขโดยตรงนะครับ
00:00:51 → 00:00:54แต่ทำหน้าที่เป็นสารกระตุ้นการเรียนรู้
00:00:54 → 00:00:57และการคาดหวังมันช่วยให้สมองของเราเนี่ย
00:00:57 → 00:01:00เรียนรู้ว่าอะไรควรค่าแก่การใส่ใจและอะไร
00:01:00 → 00:01:03ที่ควรหลีกเลี่ยงการที่สมองหลังโดพามีน
00:01:03 → 00:01:06ไม่ว่าจะกับสิ่งที่ดีหรือสิ่งที่ไม่ดี
00:01:06 → 00:01:09เป็นการส่งสัญญาณเพื่อให้เราเนี่ยปรับ
00:01:09 → 00:01:11พฤติกรรมให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมนะครับ
00:01:12 → 00:01:15สรุปง่ายๆก็คือโดมีนเนี่ยคือตัวขับ
00:01:15 → 00:01:17เคลื่อนในการเรียนรู้ได้ด้วยไม่ใช่แค่ตัว
00:01:17 → 00:01:21ชี้วัดแห่งความสุขนะครับแล้วทำไมการทำ
00:01:21 → 00:01:24โดพามีนดีท็อกเกินพอดีถึงอันตรายในงาน
00:01:24 → 00:01:27วิจัยล่าสุดเนี่ยพบว่าสมองที่โดนตัดการ
00:01:27 → 00:01:30กระตุ้นโดพามีนอย่างรุรุนแรงอาจปรับตัว
00:01:30 → 00:01:33โดยการ hyper sensitive กับสัญญาณลบต่าง
00:01:33 → 00:01:36ๆนั่นหมายความว่าสมองอาจเริ่มมองโลกในแง่
00:01:36 → 00:01:39ร้ายเกินจริงประเมินภัยเกินเหตุและสูญ
00:01:39 → 00:01:42เสียความสามารถในการแยกแยะว่าอะไรคือภัย
00:01:42 → 00:01:46จริงๆอะไรไม่ใช่นะครับซึ่งพฤติกรรมเสี่ยง
00:01:46 → 00:01:49ที่ตามมาอาจจะเป็นการหลีกเลี่ยงสิ่งต่างๆ
00:01:49 → 00:01:52อย่างสุดโตงกลายเป็นการพัฒนาความวิตก
00:01:52 → 00:01:54กังวลเรื้อรังและที่น่ากังวลที่สุดคือ
00:01:54 → 00:01:58อาการย้ำคิดย้ำทำนะครับ OCD เนี่ยเกิดจาก
00:01:58 → 00:02:01การที่สมองประเมินภัยผิดปกติเช่นกังวล
00:02:01 → 00:02:04เกินเหตุว่าจะติดเชื้อต้องล้างมือซ้ำๆ
00:02:04 → 00:02:07ทั้งที่ไม่จำเป็นหรือเช็คประตูล็อคซ้ำๆ
00:02:07 → 00:02:10ซึ่งกลไกหนึ่งที่เกี่ยวข้องคือระบบ
00:02:10 → 00:02:12โดพามีนที่ผิดปกตินั่นเองดังนั้นเนี่ย
00:02:12 → 00:02:15เมื่อเราพยายามตัดโดพามีนออกไปหมดด้วยการ
00:02:15 → 00:02:18ทำดีท็อกซ์แบบเข้มงวดเราอาจไม่ได้กำลัง
00:02:18 → 00:02:21รักษาสมองแต่กำลังทำให้สมองไวต่อความกลัว
00:02:21 → 00:02:25ผิดปกติและพัฒนาแนวโน้มย้ำคิดย้ำทำมาก
00:02:25 → 00:02:28ขึ้นโดยไม่รู้ตัวนะครับแล้วดูโดปามีน
00:02:28 → 00:02:31ดีท็อกซ์ขนาดไหนถึงจะสมเหตุสมผลแทนที่จะ
00:02:31 → 00:02:35ตัดขาดโดพามีนไปเลยงานวิจัยเนี่ยแนะนำว่า
00:02:35 → 00:02:37เราควรปรับสมดุลการใช้สิ่งกระตุ้นต่างๆ
00:02:37 → 00:02:40อย่างมีสติฝึกสังเกตตัวเองว่าเมื่อไหร่
00:02:40 → 00:02:44เรากำลังเสพติดหรือหนีปัญหาผ่านโดามนและ
00:02:44 → 00:02:47ที่สำคัญคือสร้างประสบการณ์เชิงบวกและมี
00:02:47 → 00:02:50ความหมายเพื่อให้มีความสุขที่ยั่งยืนนะ
00:02:50 → 00:02:54ครับเช่นการใช้เวลาในธรรมชาติการทำสมาธิ
00:02:54 → 00:02:56หรือการพูดคุยกับเพื่อนที่สนิทใจนะครับ
00:02:56 → 00:02:58เพราะสุดท้ายแล้วเนี่ยเนี่ยโดพามีนไม่ใช่
00:02:58 → 00:03:01ศัตรูแต่เป็นเครื่องมือในการเรียนรู้และ
00:03:01 → 00:03:04ปรับตัวของสมองของเรานะครับข้อสังเกตคือ
00:03:04 → 00:03:07โดพามีนเนี่ยไม่ใช่สารเสพติดแต่เป็นสาร
00:03:07 → 00:03:09ที่ช่วยในการเรียนรู้แนวคิดดีท็อกซ์เนี่ย
00:03:10 → 00:03:13อาจทำให้คนเข้าใจผิดว่าต้องกำจัดโดีนทั้ง
00:03:13 → 00:03:16ที่จริงๆแล้วเนี่ยเราสามารถเรียนรู้ที่จะ
00:03:16 → 00:03:19อยู่ร่วมกันกับมันได้นะครับอย่างต่อมาคือ
00:03:19 → 00:03:22สมองเนี่ยต้องการความยืดหยุ่นในการรับมือ
00:03:22 → 00:03:25สิ่งดีและร้ายการลดสิ่งกระตุ้นโดพามีนใน
00:03:25 → 00:03:28ระดับหนึ่งอาจช่วยรีเซนตนิสัยได้แต่การ
00:03:28 → 00:03:31ตัดขาดเกินไปจะทำให้สมองเนี่ยเหนื่อยล้า
00:03:31 → 00:03:33ไม่สามารถปรับตัวกับโรคหรือสถานการณ์ที่
00:03:33 → 00:03:36เปลี่ยนแปลงได้นะครับและสุดท้ายเนี่ยการ
00:03:36 → 00:03:38เปลี่ยนแปลงต้องมีความปลอดภัยทางอารมณ์นะ
00:03:38 → 00:03:40ครับการเปลี่ยนแปลงที่รุนแรงหรือรวดเร็ว
00:03:40 → 00:03:43เกินไปเช่นการทำดีท็อกซ์แบบเข้มงวดเกินไป
00:03:43 → 00:03:46เนี่ยอาจไปกระตุ้นวงจรความกลัวในสมองจนนำ
00:03:46 → 00:03:49ไปสู่โลกทางจิตเวทได้นะครับส่วนตัวผมคิด
00:03:49 → 00:03:52ว่าโดพามีนดีท็อกซ์เนี่ยถ้าเข้าใจในแง่
00:03:52 → 00:03:55ช่วยลดพฤติกรรมที่เสพติดได้ง่ายโดยที่ไม่
00:03:55 → 00:03:58ได้ตัดขาดความสุขในชีวิตไปทั้งหมดก็เป็น
00:03:58 → 00:04:01แนวคิดที่ดีนะครับผมเนี่ยเคยงดใช้โซเชียล
00:04:01 → 00:04:03medเดียในช่วงเวลานึงและพอทำไปเรื่อยๆ
00:04:04 → 00:04:07เนี่ยผมก็สังเกตว่ามันช่วยให้ผมเนี่ยกลับ
00:04:07 → 00:04:10มามีสมาธิจดจ่อกับสิ่งที่ทำได้มากขึ้นมี
00:04:10 → 00:04:12สมาธิในการอ่านหนังสือมากขึ้นและอยู่กับ
00:04:12 → 00:04:15คนที่รักได้ดีขึ้นนะครับแต่อีกด้านนึง
00:04:15 → 00:04:17เนี่ยผมก็เคยเห็นบางคนที่พยายามทำ
00:04:17 → 00:04:19ดีท็อกซ์อย่างเคร่งครัดมากๆเช่นงดทุก
00:04:20 → 00:04:22อย่างที่ตัวเองชอบโดยไม่เตรียมใจล่วงหน้า
00:04:22 → 00:04:24ซึ่งสุดท้ายเนี่ยเขากลับรู้สึกเครียดมาก
00:04:24 → 00:04:27ขึ้นวิตกกังวลและกลายเป็นว่าทุกกิจกรรมใน
00:04:27 → 00:04:30ชีวิตถูกตีตาว่าเป็นสิ่งเราอันตรายไปหมด
00:04:30 → 00:04:33สุดท้ายคนเหล่านั้นเนี่ยก็รู้สึกแย่กับ
00:04:33 → 00:04:36ตัวเองนะครับดังนั้นผมเชื่อว่าการดูแล
00:04:36 → 00:04:38สมองไม่ใช่เรื่องของการอดแต่คือการเลือก
00:04:39 → 00:04:41สิ่งที่จะเติมเต็มให้เหมาะสมไม่มากเกินไป
00:04:41 → 00:04:44ไม่น้อยเกินไปและยืดหยุ่นได้ตามบริบทของ
00:04:44 → 00:04:47แต่ละคนนะครับโดพามีนดีท็อกซ์เนี่ยถ้า
00:04:47 → 00:04:49เข้าใจในแง่ช่วยลดพฤติกรรมที่เสพติดได้
00:04:49 → 00:04:52ง่ายโดยไม่ได้ตัดขาดความสุขในชีวิตไปทั้ง
00:04:52 → 00:04:54หมดก็เป็นแนวคิดที่ดีนะครับแต่ถ้าใช้ใน
00:04:54 → 00:04:57ความหมายการทำให้ตัวเองเนี่ยหมดความสุข
00:04:57 → 00:04:59หรือทรมานตัวเองเพื่อหวังผลลัพธ์แบบรวด
00:04:59 → 00:05:02เร็วมันอาจทำลายสมดุลทางจิตใจได้ในระยะ
00:05:02 → 00:05:05ยาวนะครับการดูแลสมองเนี่ยไม่ใช่เรื่อง
00:05:05 → 00:05:07ของการอดแต่คือการเลือกสิ่งที่จะเติมเต็ม
00:05:07 → 00:05:10ให้เหมาะสมไม่มากเกินไปไม่น้อยเกินไปนะ
00:05:10 → 00:05:14ครับฟัง episod นี้จบแล้วเนี่ยลองสังเกต
00:05:14 → 00:05:17ตัวเองดูว่าเรากลัวโดพามีนมากเกินไปหรือ
00:05:17 → 00:05:19เปล่าเราใจร้ายกับตัวเองมากเกินไปหรือ
00:05:19 → 00:05:22เปล่าถ้าใช่เนี่ยก็อยากให้ทุกคนใจดีกับ
00:05:22 → 00:05:25ตัวเองมากขึ้นอีกสักนิดเพื่อสุขภาพจิตที่
00:05:25 → 00:05:27ดีของเรานะครับแล้วเจอกันใหม่ใน episode
00:05:27 → 00:05:32ต่อไปสำหรับวันนี้ขอบคุณ