การนอนหลับแบบไม่สมดุลของมนุษย์มีประโยชน์หรือไม่

คุณสามารถหลับและตื่นพร้อมกันได้หรือไม่ - Masako Tamaki

จากช่อง : จงใฝ่รู้อยู่เสมอ — TED-Ed


ดูคำบรรยาย / View Transcript
00:00:0700:00:09สัตว์หลายชนิดต้องการการนอนหลับ
00:00:0900:00:14แม้แต่แมงกระพรุนที่ไม่มีสมอง ยังเข้าสู่ภาวะที่คล้ายคลึงกับการนอนหลับ
00:00:1400:00:17โดยชีพจรเต้นช้าลง และตอบสนองต่อการอาหารและการคลื่นไหวช้าลง
00:00:1700:00:21แต่ภัยคุกคาม และความต้องการทั้งหลายที่สัตว์ต้องเผชิญ
00:00:2100:00:24ไม่ได้หายไปทันทีที่ต้องการนอนหลับ
00:00:2500:00:32สัตว์ปีกและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหลายชนิด จึงอาจจะต้องนอนหลับแบบไม่สมดุล
00:00:3200:00:34ซึ่งหมายความว่าสมองบางส่วนนอนหลับ
00:00:3400:00:37ขณะที่บางส่วนกลับทำงานอยู่
00:00:3700:00:39ภาวะดังกล่าวยังเกิดกับมนุษย์อีกด้วย
00:00:3900:00:41แล้วการนอนหลับทำงานอย่างไรกันแน่
00:00:4200:00:46สมองของสัตว์ที่มีกระดูกสันหลัง ต่างประกอบไปด้วยสมองสองซีก
00:00:4600:00:48ซีกซ้ายและซีกขวา
00:00:4800:00:52สมองทั้งสองซีก ทำงานคล้ายคลึงกันทั้งขณะนอนหลับ
00:00:5200:00:55แต่ขณะเกิดภาวะการนอนหลับไม่สมดุล
00:00:5500:01:00สมองซีกหนึ่งจะอยู่ในภาวะหลับลึก และอีกซึกหนึ่งจะอยู่ในภาวะหลับตื้น
00:01:0100:01:06และในภาวะรุนแรง ซึ่งเรียกว่า “การนอนหลับแบบครึ่งสมอง”
00:01:0600:01:11สมองซึกหนึ่งอาจตื่นอย่างสมบูรณ์ ในขณะที่สมองอีกซึกหนึ่งหลับลึก
00:01:1200:01:14เช่นในโลมาปากขวด
00:01:1400:01:16โลมาปากขวดควบคุมการหายใจอย่างตั้งใจ
00:01:1600:01:20และต้องหายใจเหนือผิวน้ำทุกสองถึงสามนาที ไม่เช่นนั้นพวกมันจะจมน้ำตาย
00:01:2000:01:25แต่เมื่อมีลูก พวกมันจะต้องว่ายน้ำไม่หยุดเป็นสัปดาห์
00:01:2500:01:27เพื่อให้ลูกปลอดภัย
00:01:2700:01:33โลมาจึงนอนหลับแบบครึ่งสมอง โดยมีสมองทำงานเพียงซีกเดียว
00:01:3400:01:38ทำให้พวกมันว่ายน้ำและหายใจขณะหลับได้
00:01:3900:01:43สัตว์เลี้ยงลูกในทะเลประเภทอื่น ต้องนอนหลับแบบไม่สมดุล
00:01:4300:01:46แมวน้ำขนอาจใช้เวลาเป็นสัปดาห์ ในการอพยพย้ายถิ่นในทะเล
00:01:4600:01:50พวกมันจะนอนหลับแบบครึ่งสมอง ขณะลอยตัวบนผืนน้ำ
00:01:5000:01:55โดยให้รูจมูกอยู่เหนือน้ำ หลับตาด้านที่ตาอยู่เหนือน้ำ
00:01:5500:01:58และลืมตาด้านที่ตาอยู่ใต้น้ำ
00:01:5800:02:03ทำให้พวกมันตื่นตัวจากภัยอันตรายในน้ำลึกได้
00:02:0300:02:06ภัยอันตรายคล้ายกันยังทำให้สัตว์ปีก ต้องอยู่ในภาวะครึ่งหลับครึ่งตื่น
00:02:0600:02:11เป็ดแมลลาร์ดนอนหลับเป็นกลุ่ม แต่บางตัวก็ต้องเฝ้าระวังภัยด้วยความจำเป็น
00:02:1100:02:15เป็ดเหล่านั้นจะต้องนอนหลับแบบครึ่งสมอง
00:02:1500:02:17โดยลืมตาด้านที่ออกไปข้างนอก
00:02:1700:02:21และให้สมองด้านที่เกี่ยวข้องทำงาน
00:02:2100:02:25สัตว์ปีกประเภทอื่น ๆ ก็มักจะหลับขณะอพยพกลางอากาศ
00:02:2500:02:30ขณะบินข้ามมหาสมุทรซึ่งอาจนานถึง10วัน
00:02:3000:02:35สมองของนกโจรสลัดจะหลับซีกเดียว หรือหลับทั้งสองซีกพร้อมกัน
00:02:3500:02:40โดยเกิดขึ้นเพียงไม่กี่วินาที ขณะบินไปตามกระแสลม
00:02:4100:02:46แต่นกโจรสลัดก็ยังได้นอนน้อยกว่า ขณะอยู่บนพื้นแปดเปอร์เซ็นต์
00:02:4600:02:49ซึ่งแสดงถึงความอดทน ต่อการหลับไม่เพียงพอได้สูง
00:02:5000:02:53ซึ่งขณะนี้ยังไม่ชัดเจนว่า การนอนหลับแบบไม่สมดุล
00:02:5300:02:57จะมีประโยชน์เหมือน การนอนหลับแบบทั้งสมองหรือไม่
00:02:5700:02:59และมีผลต่อสัตว์แต่ละชนิดแตกต่างกันอย่างไร
00:03:0000:03:04การศึกษาหนึ่งพบว่า แมวน้ำขนนอนหลับแบบไม่สมดุล
00:03:0400:03:06แม้จะได้รับการกระตุ้นตลอดเวลา
00:03:0700:03:12แต่ขณะพักฟื้นร่างกาย พวกมันจะเลือกนอนหลับแบบทั้งสมอง
00:03:1200:03:15แสดงให้เห็นว่า การนอนหลับแบบทั้งสมอง ส่งผลดีต่อการพักฟื้นร่างกายมากกว่า
00:03:1500:03:22แต่กลับพบว่า โลมาจะตื่นตัวสูงไปอย่างน้อยห้าวัน
00:03:2300:03:25โดยพวกมันจะสลับการตื่นตัวของสมองทั้งสองซีก
00:03:2500:03:29เพื่อให้สมองแต่ละซึก ได้หลับลึกกว่าสองถึงสามชั่วโมง
00:03:2900:03:31ในช่วงเวลา24ชั่วโมง
00:03:3200:03:36ซึ่งช่วยตอบสนองความต้องการของโลมาได้ แม้จะนอนหลับแบบไม่สมดุล
00:03:3700:03:39แล้วมนุษย์ล่ะ
00:03:4000:03:44คุณเคยตื่นนอนขึ้นมาอย่างไม่สดใส เมื่อนอนในที่ที่ไม่คุ้นเคยหรือเปล่า
00:03:4400:03:49ส่วนหนึ่งของสมองอาจจะนอนหลับได้ไม่เต็มตื่น
00:03:4900:03:53นักวิทยาศาสตร์พบมาหลายทศวรรศแล้วว่า อาสาสมัครจะนอนหลับไม่เต็มที่
00:03:5300:03:55เมื่อต้องมานอนหลับในห้องทดลองคืนแรก
00:03:5500:03:59จึงมีธรรมเนียมว่า จะต้องทิ้งผลการทดลองในคืนแรกไป
00:03:5900:04:03ในปีพ.ศ.2559 นักวิทยาศาสตร์ค้นพบว่า
00:04:0300:04:09“ผลจากการหลับในคืนแรก” นั้น บอกการหลับแบบไม่สมดุลในมนุษย์เป็นนัย ๆ
00:04:0900:04:12โดยพบว่า ขณะนอนหลับในคืนแรกของการทดลอง
00:04:1200:04:16สมองซีกขวาของอาสาสมัครจะอยู่ในภาวะหลับลึก
00:04:1600:04:18แต่สมองซึกซ้ายจะหลับไม่ลึกเท่า
00:04:1900:04:21เมื่อเปิดเสียงที่มีความถี่ไม่สม่ำเสมอกัน
00:04:2100:04:26สมองซีกซ้ายที่หลับไม่ลึก แสดงถึงการทำงานที่มีปัญหามากกว่า
00:04:2600:04:31อาสาสมัครยังตื่นนอนและตอบโต้ต่อเสียง ที่มีความถี่ไม่สม่ำเสมอกันได้เร็วกว่า
00:04:3100:04:35ขณะนอนหลับคืนแรกเมื่อสมองทั้งสองซีก
00:04:3500:04:37ได้นอนหลับอย่างเต็มที่ในคืนต่อ ๆ ไป
00:04:3800:04:40แสดงให้เห็นว่า มนุษย์นอนหลับแบบไม่สมดุล
00:04:4000:04:44เพื่อให้ตื่นตัวเหมือนสัตว์ชนิดอื่น ๆ
00:04:4400:04:47โดยเฉพาะในสภาพแวดล้อมที่ไม่คุ้นเคย
00:04:4700:04:51ฉะนั้น แม้ห้องในโรงแรม จะไม่กลืนตัวคุณเข้าไป
00:04:5100:04:54และคุณจะไม่ตายหากไม่เคลื่อนไหวตลอดเวลา
00:04:5400:04:57สมองของคุณก็ยังจะทำให้คุณตื่นตัวอยู่
00:04:5800:04:59เผื่อไว้เฉย ๆ