อาการบวมน้ำเหลืองมีกี่ระยะ และแต่ละระยะมีลักษณะอย่างไร

EP1 รู้จักภาวะบวมน้ำเหลือง Lymphedema

จากช่อง : CRA CHULABHORN Channel


ดูคำบรรยาย / View Transcript
00:00:0300:00:07[เพลง]
00:00:0700:00:11สวัสดีครับผมนายแพทย์ธนวัฒน์เพชรชตภาค
00:00:1100:00:14เวชศาสตร์ฟื้นฟูประจำโรงพยาบาลจุฬาภรณ์
00:00:1400:00:18วันนี้ผมจะมาบรรยายเกี่ยวกับวิทยาศาสตร์
00:00:1800:00:21ฟื้นฟูในผู้ป่วยมะเร็งนะครับคาดว่าในปี
00:00:2100:00:252024 เนี่ยจะมีประชากรที่รอดชีวิตจาก
00:00:2500:00:30โรคมะเร็งสูงถึง 19 ล้านคนนะครับซึ่งเป็น
00:00:3000:00:33จำนวนของผู้ป่วยโรคมะเร็งเนี่ยก็จะมี
00:00:3300:00:36จำนวนที่สูงขึ้นนะครับเนื่องจากเป็นสังคม
00:00:3600:00:39ผู้สูงอายุและการรักษาทางการแพทย์ที่มี
00:00:3900:00:42ประสิทธิภาพมากขึ้นนะครับดังนั้นผู้ป่วย
00:00:4200:00:46เนี่ยถ้าผู้ป่วยสามารถช่วยเหลือตัวเองได้
00:00:4600:00:49นะครับแล้วก็มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นเนี่ย
00:00:4900:00:52จะเป็นสิ่งสำคัญสำหรับผู้ป่วยในกลุ่มนี้
00:00:5200:00:53นะครับ
00:00:5300:00:57ภายหลังรักษามะเร็งไม่ว่าจะเป็นการผ่าตัด
00:00:5700:01:01การฉายรังสีการใช้ยาเคมีบำบัดหรือการ
00:01:0100:01:02รักษาอื่นๆนะครับ
00:01:0200:01:06จะล้วนจะทำให้เกิดผลข้างเคียงและความบก
00:01:0600:01:08พร่องตามมานะครับ
00:01:0800:01:12ซึ่งวิทยาศาสตร์ฟื้นฟูจะมีความสำคัญ
00:01:1200:01:15สำหรับผู้ป่วยกลุ่มนี้มากขึ้นนะครับซึ่ง
00:01:1500:01:18วิทยาศาสตร์ฟื้นฟูผู้ป่วยมะเร็งเนี่ยจะ
00:01:1800:01:22เป็นสาขา 1 นะครับที่มาดูแลผู้ป่วยมะเร็ง
00:01:2200:01:27โดยใช้ความรู้ทางแบบบูรณาการนะครับมาดูแล
00:01:2700:01:30ต่อเนื่องตั้งแต่เรื่องวินิจฉัยและก็ผู้
00:01:3000:01:33ป่วยผ่านการรักษาด้วยวิธีต่างๆโดยเป้า
00:01:3300:01:36หมายเนี่ยเราจะดูแลทั้งทางด้านร่างกายจิต
00:01:3600:01:40ใจและความภาวะรู้คิดนะครับแล้วก็พยายาม
00:01:4000:01:44ที่จะรักษาให้คงไว้หรือคืนค่าการทำงานให้
00:01:4500:01:49กับร่างกายนะครับแล้วก็ลดอาการต่างๆที่
00:01:4900:01:52อาจจะทำให้เกิดเป็นภาระในอนาคตเพิ่ม
00:01:5200:01:55คุณภาพชีวิตให้กับผู้ป่วยแล้วก็ส่งเสริม
00:01:5500:01:58ให้ผู้ป่วยพึ่งพาตัวเองได้มากที่สุดแล้ว
00:01:5800:02:01ก็ลดความพิการนะครับ
00:02:0100:02:07[เพลง]
00:02:0700:02:10ซึ่งภาวะแทรกซ้อน
00:02:1000:02:13ภายหลังรักษามะเร็งมีมากมายหลายอย่างเลย
00:02:1300:02:17นะครับแต่สิ่งที่ผมจะยกตัวอย่างในวันนี้
00:02:1700:02:21เนี่ยจะมี 2 ภาวะที่พบเจอได้บ่อยใน
00:02:2100:02:23คลินิกเวชศาสตร์ฟื้นฟูผู้ป่วยมะเร็งนะ
00:02:2300:02:27ครับก็คือภาวะแรกก็คือภาวะบวมน้ำเหลืองนะ
00:02:2700:02:31ครับแล้วก็ภาวะที่ 2 ก็คือภาวะภรรยาที่
00:02:3100:02:34สภาพเส้นประสาทส่วนปลายเนื่องจากเคมี
00:02:3400:02:36บำบัดนะครับ
00:02:3600:02:39ภาวะแรกก่อนนะครับคือภาวะบวมน้ำเหลืองนะ
00:02:3900:02:43ครับก็คือภาวะที่เกิดการรบกวนการไหลเวียน
00:02:4300:02:44ของระบบน้ำเหลืองนะครับ
00:02:4400:02:48ทำให้มีโปรตีนจำนวนมากเนี่ยมาสะสมอยู่ใน
00:02:4800:02:51บริเวณช่องว่างระหว่างเนื้อเยื่อกับเซลล์
00:02:5100:02:54นะครับซึ่งเป็นภาวะที่แอบแฝงและค่อยเป็น
00:02:5400:02:59ค่อยไปนะครับสาเหตุเนี่ยก็จะมี 2 สาเหตุ
00:02:5900:03:03หลักๆก็คือสาเหตุทางด้านปฐมภูมินะครับ
00:03:0300:03:04อย่างเช่น
00:03:0400:03:07ความผิดปกติของการทำงานของระบบน้ำเหลือง
00:03:0700:03:11ตั้งแต่กำเนิดเป็นต้นนะครับแล้วก็สาเหตุ
00:03:1100:03:17ทุติยภูมิก็คือเป็นสาเหตุที่เราสามารถพบ
00:03:1700:03:20ได้บ่อยกว่าหรือได้ยินบ่อยกว่านะครับโดย
00:03:2000:03:22ส่วนใหญ่จะเกิดจากการบาดเจ็บของระบบน้ำ
00:03:2200:03:24เหลืองนะครับ
00:03:2400:03:28ที่เกิดมาในภายหลังอย่างเช่นโรคมะเร็งการ
00:03:2800:03:32ติดเชื้อโรคอ้วนหรืออุบัติเหตุเป็นต้นนะ
00:03:3200:03:36ครับซึ่งมะเร็งเต้านมเนี่ยก็เป็น
00:03:3600:03:39โรคมะเร็งที่เกี่ยวกับภาวะบวมน้ำเหลือง
00:03:3900:03:42มากที่สุดนะครับซึ่งสาเหตุส่วนใหญ่ก็เกิด
00:03:4200:03:45จากการที่เราไปผ่าตัดล้อน้ำเหลืองบริเวณ
00:03:4500:03:48ใต้รักแร้นะครับแล้วก็มีการใช้รังสีร่วม
00:03:4800:03:49ด้วย
00:03:4900:03:53ซึ่งจะทำให้เกิดภาวะบวมน้ำเหลืองได้ถึง 10
00:03:5300:03:56ถึง 40% นะครับ
00:03:5600:04:00ซึ่งผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดล้อน้ำ
00:04:0000:04:04เหลืองถ้ามีการรักษาร่วมกับการฉายแสงจะทำ
00:04:0400:04:07ให้มีความเสี่ยงในการเป็นภาวะบวมน้ำ
00:04:0700:04:09เหลืองเยอะขึ้นนะครับ
00:04:0900:04:13ซึ่งภาวะบนน้ำเหลืองเนี่ยจะแบ่งออกเป็น 4
00:04:1300:04:16ระยะนะครับก็คือระยะศูนย์ 1 2 และ 3
00:04:1700:04:20ระยะที่ 0 นี้คือระยะ a แฝงนะครับหรือ
00:04:2000:04:23ภาษาอังกฤษเรียกว่า state ซึ่งระยะนี้ยัง
00:04:2300:04:25ไม่มีอาการบวมนะครับ
00:04:2500:04:30ระยะที่ 1 นะครับก็คือระยะที่
00:04:3000:04:34สามารถย้อนกลับมาให้เป็นปกติได้หรือภาษา
00:04:3400:04:36อังกฤษเรียกว่า spontanius reversible
00:04:3600:04:40นะครับซึ่งในระยะนี้เนี่ยถ้าได้รับการ
00:04:4000:04:45รักษาที่ถูกต้องนะครับก็จะกลับมาอยู่ใน
00:04:4500:04:48ระยะศูนย์ได้นะครับ
00:04:4800:04:51ระยะต่อมาคือระยะที่ 2 นะครับคือระยะที่
00:04:5100:04:54ไม่สามารถกลับมาเป็นปกติได้ก็คือวันนั้น
00:04:5400:04:58อิริเวอร์ซิเบิ้ลนะครับเนื่องจากระยะนี้
00:04:5800:05:02เริ่มเกิดพังผืดนะครับแล้วก็ระยะสุดท้าย
00:05:0200:05:04คือระยะที่ 3 นะครับ
00:05:0400:05:07ระยะนี้ลักษณะอาการบวมมันจะเหมือน
00:05:0800:05:12เท้าช้างเลยแขนแขนมันก็จะบวมใหญ่กว่าอีก
00:05:1200:05:16ข้างนึงเนื่องจากว่าการเกิดพังผืดในระยะ
00:05:1600:05:19นี้ค่อนข้างเยอะนะครับแล้วก็ไม่สามารถ
00:05:1900:05:22รักษาด้วยวิธีไม่ผ่าตัดได้
00:05:2200:05:26ซึ่งการรักษาในระยะนี้ควรจะ
00:05:2600:05:31ปรึกษาแพทย์ศัลยกรรมนะครับการรักษาทาง
00:05:3100:05:33เวชศาสตร์ฟื้นฟูนะครับจะเป็นการรักษาแบบ
00:05:3300:05:36ไม่ผ่าตัดซึ่งจะใช้หลักการที่เรียกว่า
00:05:3600:05:40Complete หรือ Complex deconjective
00:05:4000:05:44therapy หรือเรียกว่า cdt นะครับซึ่งจะ
00:05:4400:05:46ประกอบไปด้วย 4 องค์ประกอบหลักๆนะครับ
00:05:4600:05:50องค์ประกอบแรกคือการดูแลผิวหนังและเล็บนะ
00:05:5000:05:52ครับซึ่งเป้าหมายจะช่วยลดการติดเชื้อนะ
00:05:5200:05:56ครับอันที่ 2 ก็คือเทคนิคระบายน้ำเหลือง
00:05:5600:05:59ด้วยมือนะครับจะเรียกว่า
00:05:5900:06:04manuality หรือ mld หรือจะมีอีก Concept
00:06:0400:06:05นึงที่จะเรียกว่า
00:06:0500:06:07ลิมาติกเกอร์
00:06:0700:06:10นะครับซึ่ง
00:06:1000:06:13จะช่วยเป็นเทคนิคระบายน้ำเหลืองด้วยมือ
00:06:1300:06:15โดยนักกายภาพบำบัดนะครับ
00:06:1500:06:20อันต่อไปก็คือการใช้ผ้ายืดเพื่อพันธุ์ลด
00:06:2000:06:24บวมนะครับหรือการใช้ปลอกแขนผ้ายืดนะครับ
00:06:2400:06:27และอันสุดท้ายคือการออกกำลังกายเพื่อการ
00:06:2700:06:34รักษานะครับ
00:06:3400:06:37ส่วนอาการต่อไปก็คืออาการ
00:06:3700:06:40พยาธิสภาพเส้นประสาทส่วนปลายเนื่องจาก
00:06:4000:06:41เคมีบำบัดนะครับหรือเรียกเป็นภาษาอังกฤษ
00:06:4100:06:47ว่า kmote In buse
00:06:4700:06:53I P N นะครับซึ่งความหมายก็คือการที่
00:06:5300:06:57ยาเคมีบำบัดเนี่ยทำให้เกิดพิษต่อร่างกาย
00:06:5700:07:02นะครับทำให้เกิดความผิดปกติของใยประสาททำ
00:07:0200:07:05ให้ใยประสาทเกิดการอักเสบบาดเจ็บหรือมี
00:07:0500:07:07ความเสื่อมนะครับ
00:07:0700:07:12ซึ่งส่วนใหญ่ก็จะส่งผลทำให้เกิดการขัด
00:07:1200:07:14ขวางการนำกระแสประสาท
00:07:1400:07:17ซึ่งอาการที่พบทั้งในระบบประสาทรับความ
00:07:1700:07:20รู้สึกระบบประสาทสั่งการและก็ระบบประสาท
00:07:2100:07:24อัตโนมัตินะครับซึ่งระบบประสาทรับความรู้
00:07:2400:07:27สึกเนี่ยยกตัวอย่างอาการเช่นจะมีอาการชา
00:07:2700:07:31นะครับหรืออาการเป็นเหน็บที่มือที่เท้านะ
00:07:3100:07:35ครับหรืออาการปวดแสบร้อนนะครับเหมือนไฟ
00:07:3500:07:38ช็อตซึ่งลักษณะอาการที่เป็นเนี่ยจะเป็น
00:07:3800:07:40ลักษณะเหมือนใส่ถุงมือหรือถุงเท้านะครับ
00:07:4000:07:46แล้วก็อาการนี้จะเกิดที่เท้าขาก่อนนะครับ
00:07:4600:07:48อันที่ 2 ก็คือระบบประสาทสั่งการนะครับ
00:07:4800:07:51ซึ่งระบบประสาทสั่งการเนี่ยจะทำให้ผู้
00:07:5100:07:55ป่วยมีปัญหาในการยืนหรือเดินแล้วก็มี
00:07:5500:07:58ปัญหาในการทรงตัวนะครับอันสุดท้ายก็คือ
00:07:5800:08:01ระบบประสาทอัตโนมัตินะครับก็คืออาจจะทำ
00:08:0100:08:04ให้ผู้ป่วยมีอาการท้องพวงวิงเวียนศีรษะนะ
00:08:0400:08:07ครับหรือมีปัญหาเรื่องความดันโลหิตนะครับ
00:08:0700:08:10แล้วก็ในผู้ชายอาจจะมีเรื่องเสื่อม
00:08:1000:08:14สมรรถภาพทางเพศนะครับได้นะครับซึ่งยาใน
00:08:1400:08:16กลุ่มนี้
00:08:1600:08:20ยาเคมีบำบัดที่มักจะทำให้เกิดอาการทาง
00:08:2000:08:23ระบบประสาทก็จะมี
00:08:2300:08:26อยู่ 3 กลุ่มนะครับอันแรกก็คือ Platinum
00:08:2600:08:30Agent นะครับแล้วก็วินก้าอาคาอยด์แล้วก็
00:08:3000:08:32อันสุดท้ายคือ
00:08:3200:08:37ซึ่งค่าวิทยาศาสตร์ฟื้นฟูจะตรวจประเมิน
00:08:3700:08:40ผู้ป่วยด้วยการซักประวัติและตรวจร่างกาย
00:08:4000:08:43นะครับถ้าสงสัยเพิ่มเติมเราจะตรวจ
00:08:4300:08:46เครื่องมือที่ชื่อว่าไฟฟ้าวินิจฉัยนะครับ
00:08:4600:08:52จะทำให้การตรวจแม่นยำขึ้นนะครับแล้วก็การ
00:08:5200:08:55รักษาจะประกอบไปด้วยการลดอาการปวดการใช้
00:08:5500:08:59กายอุปกรณ์พยุงนะครับการออกกำลังกายเพื่อ
00:08:5900:09:02คงพิสัยของข้อการฝึกการควบคุมกล้ามเนื้อ
00:09:0200:09:07การฝึกการรับรู้จากการสัมผัสนะครับการฝึก
00:09:0700:09:10ลดความไวของระบบประสาทการฝึกการทรงตัว
00:09:1000:09:13เพื่อป้องกันการหกล้มการฝึกกิจวัตรประจำ
00:09:1300:09:16วันการเลือกรองเท้าที่เหมาะสมแล้วก็
00:09:1600:09:21เครื่องมือกายภาพบำบัดเช่นไฟฟ้าบำบัดหรือ
00:09:2100:09:24การกระตุ้นด้วยพลังงานแม่เหล็กเป็นต้นนะ
00:09:2400:09:29ครับโดยสรุปนะครับทางทีมเรียกสถานฟื้นฟู
00:09:2900:09:31นะครับซึ่งประกอบไปด้วยภาควิทยาศาสตร์
00:09:3100:09:35ฟื้นฟูนักกายภาพบำบัดนักกิจกรรมบำบัด
00:09:3500:09:39นักกายอุปกรณ์และนักวิทยาศาสตร์การกีฬาจะ
00:09:3900:09:45เป็นทีมหนึ่งที่มาช่วยดูแลผู้ป่วยภายหลัง
00:09:4500:09:47รักษามะเร็งนะครับไม่ว่าจะเป็นการผ่าตัด
00:09:4700:09:49การฉายรังสีหรือการใช้เคมีบำบัดนะครับ
00:09:4900:09:53เพื่อทำให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
00:09:5400:09:57นะครับลดการพึ่งพิงคนอื่นพึ่งพาตัวเองได้
00:09:5700:10:02มากที่สุดและลดความพิการนะครับขอบคุณครับ
00:10:0200:10:12[เพลง]