- คำถาม:
- ทอกโซพลาสมายังทำให้เกิดอาการอะไรบ้างในมนุษย์?
- คำตอบ:
- ในคนที่สุขภาพดี มักไม่มีอาการ แต่ถ้ามีก็คล้ายเป็นหวัดอ่อน ๆ อย่างไรก็ตาม ปรสิตนี้สามารถเข้าไปอาศัยในสมองและเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม เช่น ทำให้สมาธิต่ำลง การตอบสนองช้าลง และอาจเกี่ยวข้องกับโรคจิตเภท โรคอารมณ์สองขั้ว โรคย้ำคิดย้ำทำ และการใช้ความรุนแรงได้
มีโรคที่ทำให้คนเรารักแมวอยู่บ้างไหม - Jaap de Roode
จากช่อง:จงใฝ่รู้อยู่เสมอ — TED-Ed
คำบรรยายที่เกี่ยวข้อง
00:00:57ในคนที่สุขภาพดีนั้น มักจะไม่มีการแสดงอาการแต่อย่างใด
00:01:00แต่ถ้ามี อาการนั้นก็แค่คล้ายกับเป็นหวัดอ่อน ๆ
00:01:04แต่นั่นเป็นอาการทางกายภาพเท่านั้น
00:01:06ทอกโซพลาสมายังเข้าไปอาศัยในสมองของเรา
00:01:10และเข้ามาแอบเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของเราด้วย
00:01:14เพื่อจะทำความเข้าใจ ว่ามันทำเช่นนั้นไปทำไม เราต้องมาดูกันที่วงจรชีวิตของปรสิตนี้
00:01:18ในขณะที่ปรสิตนี้สามารถเพิ่มจำนวนได้ ในสัตว์เจ้าบ้านหลากหลายประเภท
00:01:22มันสามารถสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศ ได้เฉพาะในลำไส้ของแมวเท่านั้น
00:01:27โดยลูกหลานของมันหรือ โอโอซิสต์ จะถูกปล่อยออกมาพร้อมกับมูลของแมว
00:01:31แมวเพียงตัวเดียวสามารถแพร่โอโอซิสต์ ได้ถึงหนึ่งร้อยล้านโอโอซิสต์
00:01:36ถ้ามีสัตว์อื่น เช่น หนู กินโอโอซิสต์นี้ไปโดยไม่ตั้งใจ
00:01:40มันจะเข้าไปยังเนื้อเยื่อของหนู และเจริญเติบโตสร้างถุงน้ำในเนื้อเยื่อ
00:01:45และถ้าหนูตัวนี้ถูกแมวกินเข้าไป
00:01:47ถุงน้ำในเนื้อเยื่อก็จะปล่อยลูก ๆ ของปรสิตออกมา
00:01:51ที่จะผสมพันธ์ุเพื่อสร้างโอโอซิสต์ใหม่
00:01:54เป็นวงจรชีวิตสืบของมัน
00:01:55แต่ปัญหาก็คือ
00:01:56โดยปกติแล้วหนูจะพยายามหลบหลีกแมว ทำให้วงจรนี้ไม่สมบูรณ์
00:02:01ทอกโซพลาสมามีวิธีแก้ปัญหา
00:02:04ปรสิตนี้บุกเข้าไปกับเม็ดเลือดขาว เพื่อไปยังสมองของหนู
00:02:10ซึ่งพวกมันสามารถไปรบกวนสมอง ส่วนที่สร้างความกลัวต่อผู้ล่าตามธรรมชาติ
00:02:14สัตว์ฟันแทะที่ติดเชื้อนี้ จะประมาทมากขึ้น และต่อสนองต่อสิ่งรอบตัวช้ามากขึ้น
00:02:19ที่น่าแปลกที่สุดก็คือ หนูพวกนี้จะชอบฉี่ของแมว
00:02:24ซึ่งทำให้มันมีโอกาส ที่จะเจอกับแมวได้มากขึ้นด้วย
00:02:28และช่วยทำให้วงจรชีวิตของปรสิต ครบวงจรสมบูรณ์
00:02:31แล้วปรสิตนี้ทำเช่นนั้นได้อย่างไร
00:02:33แม้ว่าเรายังไม่ทราบแน่ชัดถึงกลไกที่แท้จริง แต่เหมือนว่าปรสิตจะไปเพิ่มโดปามีน
00:02:38ซึ่งเป็นสารสื่อประสาทในสมอง ที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการอยากรู้อยากเห็น
00:02:44ดังนั้น แนวคิดหนึ่งที่เป็นไปได้ก็คือ ปรสิตนี้ไปจัดการกับสารสื่อประสาท
00:02:48สัญญาณเคมีต่าง ๆ ที่ควบคุมอารมณ์
00:02:52แล้วผลลัพท์ล่ะคืออะไร
00:02:53มันก็คือการดึงดูดสู่ความตายนั่นเอง
00:02:55แต่หนูก็ไม่ได้เป็นเพียงสัตว์ชนิดเดียว ที่ได้รับผลของปรสิตนี้
00:02:58มนุษย์ และสัตว์อื่น ๆ ก็สามารถติดเชื้อนี้ได้
00:03:03เราอาจบังเอิญกินโอโอซิสต์นี้เข้าไป ผ่านทางน้ำที่มีเชื้อ
00:03:08หรือผักผลไม้ที่ไม่ได้ล้าง
00:03:10หรือจากการเล่นทราย
00:03:12หรือการเปลี่ยนทรายในกะบะของแมว
00:03:15นี่เป็นเหตุผลที่ว่า ทำไมเราจึงไม่ให้คนที่ตั้งครรภ์ เปลี่ยนทรายในกระบะของแมว
00:03:20ทอกโซพลาสมาทำให้ทารกพิการได้
00:03:23เรายังสามารถได้รับเชื้อทอกโซพลาสมา ผ่านการกินเนื้อที่ไม่สุก
00:03:26ที่ได้มาจากสัตว์ ที่ได้รับโอโอซิสต์เข้าไปก่อนหน้านั้น
00:03:30และปรสิตนี้สามารถ เข้าไปป่วนสมองของเราได้เช่นกัน
00:03:34การศึกษาต่าง ๆ ได้พบความสัมพันธ์ ระหว่างทอกโซพลาสมาและโรคจิตเภท
00:03:38โรคอารมณ์สองขั้ว
00:03:39โรคย้ำคิดย้ำทำ
00:03:41และการใช้ความรุนแรง
00:03:43มันยังทำให้การตอบสนองต่อสิ่งรอบข้างช้าลง และสมาธิต่ำลงอีกด้วย
00:03:47นั่นอาจจะเป็นเหตุผลว่าทำไมการศึกษาหนึ่ง จึงพบว่าคนที่มักประสบอุบัติเหตุจราจร