ภาวะ aphantasia คืออะไร และมีอาการอย่างไรบ้าง

ภาวะไร้จินตนาการ!!! #Aphantasia

จากช่อง : Doctor Tany


ดูคำบรรยาย / View Transcript
00:00:0000:00:06สวัสดีครับวันนี้ผมอยากจะชวนทุกๆคนนะครับ ลองจินตนาการไปพร้อมกับผมหน่อยนะครับลอง
00:00:0600:00:12หลับตาลงแป๊บนึงนะฮะแล้วจินตนาการว่าขณะ นี้ตัวเองกำลังเดินอยู่ที่ชายหาดแห่ง
00:00:1200:00:21หนึ่งนะฮะจินตนาการให้เห็นภาพชัดที่สุดนะ ครับมีเกลียวคลื่นซัดอยู่ที่ชายหาดเบาๆนะ
00:00:2100:00:27ครับ นะตัวทรายเนี่ยก็เป็นเม็ดละเอียดเดินแล้ว
00:00:2700:00:34สบายเท้ามีเปลือกหอย อยู่ตามชายหาดนะครับมีเศษปะการังที่ลอย
00:00:3400:00:40ขึ้น มามองไปบนท้องฟ้านะครับเห็นเมฆเล็กน้อย
00:00:4000:00:45บรรยากาศยามเช้าดวงอาทิตย์ค่อยๆส่องแสง ออก
00:00:4500:00:51มาท่านสามารถสร้างภาพนั้นขึ้นมาได้ชัดเจน แค่ไหน
00:00:5100:00:58อ่าแล้วขอให้จินตนาการต่อไปอีกนิดนึงว่า ในขณะที่ท่านกำลังเดินอยู่ที่ชายหาดนั้น
00:00:5800:01:05มีคนที่ท่านต้องการจะพบมากที่สุดมาเดิน เคียงคู่ไปกับท่านนะครับท่านสามารถ
00:01:0500:01:13จินตนาการเห็นหน้าคนๆนั้นได้ชัดเจนแค่ไหน ก็อาจจะพูดคุยกับท่านได้นะครับอ่าตอนนี้
00:01:1300:01:20เป็นยังไง บ้างอ่ะทีนี้เราลองลืมตาดูนะครับเมื่อกี้
00:01:2000:01:26เนี่ยผมเชื่อว่าหลายๆคนสามารถที่จะจินตนา การภาพเหล่านั้นขึ้นมาได้ไม่มากก็น้อยอาจ
00:01:2600:01:34จะมีความชัดเจนของภาพที่แตกต่างกันไปบ้าง แต่คุณรู้อะไรมครับว่าในโลกเราเนี่ยมันมี
00:01:3400:01:41คนประมาณสัก 2-4 % ซึ่งไม่สามารถที่จะ ทำเช่นนั้นได้เราเรียกคนเหล่านี้ว่าเามี
00:01:4100:01:47ภาวะหนึ่งนะครับภาวะนี้เรียกว่า Aphantasia มันคืออะไรผมจะเล่าให้ฟังในวัน
00:01:4700:01:51นี้นะครับพบกับผมนะครับ นายแพทย์ธนีย์ ธนียวัน เป็นอาจารย์แพทย์อยู่ที่ประเทศ
00:01:5100:01:57สหรัฐอเมริกาเชี่ยวชาญโรคปอดการปลูกถ่าย ปอดและวิกฤตบำบัดนะครับภาวะ aphantasia
00:01:5700:02:03เนี่ยคือภาวะที่เราไม่สามารถที่จะสร้าง ภาพขึ้นมาในจินตนาการได้นะครับโดยจะมี
00:02:0300:02:09ความรุนแรงที่แตกต่างกันไปคือถ้าคนที่ เป็นรุนแรงมากเนี่ยก็จะไม่เห็นภาพอะไรเลย
00:02:0900:02:16เวลาฝันเนี่ยก็จะไม่สามารถที่จะเห็นภาพใน ฝันได้หรือบางคนไม่ฝันบางคนฝันแต่เป็นแค่
00:02:1600:02:23คำพูดนะครับถ้าคนที่เป็นรุนแรงน้อยลงมา หน่อยก็อาจจะยังพอเห็นภาพได้บ้างแต่มัน
00:02:2300:02:30อาจจะเป็นภาพที่ไม่ค่อยชัดเท่าไหร่นะครับ หรือบางทีมันเห็นภาพไม่ค่อยชัดนะครับแต่
00:02:3000:02:35ถ้าลืมตาแล้วให้จินตนาการเนี่ยยังจะพอ เห็นภาพได้บ้างเพราะว่าเขาเชื่อว่ามีการ
00:02:3500:02:42กระตุ้นด้วยภาพต่างๆที่เราเห็นโดยการลืม ตานะครับอาจจะพอจินตนาการเห็นภาพในจิตใจ
00:02:4200:02:49ได้ดีกว่าการหลับตาในคนเหล่านี้ภาวะ aphantasia นี่จริงๆนะมันมีคนสงสัยเราก็
00:02:4900:02:55ศึกษามาตั้งแต่ประมาณสักปี 1800 กว่าละ แต่มันเพิ่งจะมาเป็นที่รู้จักแล้วก็เข้า
00:02:5500:03:01ใจเพิ่มขึ้นในปี 2015 ที่ผ่านมานี่เองไม่ นานนี้เองเองนะครับแล้วก็อย่างที่บอกครับ
00:03:0100:03:09มีคนประมาณสัก 2-4 % ที่มีภาวะนี้โดย เราแบ่งภาวะนี้ออกเป็น 2 อย่างอย่างแรก
00:03:0900:03:14เนี่ยเป็นตั้งแต่กำเนิดหรือที่เราเรียก ว่า congenital aphantasia นะครับแล้วก็
00:03:1400:03:21ภาวะอีกอันนึงก็คือมาเป็นเอาทีหลังเรียก เรียกว่า acquired aphantasia นะครับ
00:03:2100:03:27ถ้าเป็นตั้งแต่กำเนิดเนี่ยหลายๆคนก็ไม่ รู้ตัวด้วยซ้ำไปว่าตัวเองเป็นนะครับแต่
00:03:2700:03:33อาจจะรู้สึกว่าเอ๊ทำไมเรามีปัญญหาทางด้าน การจำหน้าคนนะครับเอ๊ะจำไม่ได้ซะทีนึงนะ
00:03:3300:03:39ฮะหรือจำแผนที่มันจำไม่ได้ให้เ่ออธิบาย ว่าฝันอะไรเออเราก็ฝันนะแต่ว่ามันก็ไม่
00:03:3900:03:44รู้ว่ามันฝันแบบนี้แล้วคนเหล่าเยเขาคก็ คิดว่าเออคนอื่นก็คงเป็นเหมือนเค้านั่น
00:03:4400:03:50แหละนะครับไม่ได้ถือว่าอะไรที่มันมีปัญหา แต่อย่างใดนะครับภาวะนี้เนี่ยมันต้องบอก
00:03:5000:03:56ก่อนนะครับว่ามันไม่ใช่ความผิดปกติอะไรนะ ครับมันไม่ใช่ความผิดปกติเลยนะมันเป็นของ
00:03:5600:04:01มันอย่างงั้นได้แล้วมันไม่ได้มีทางแก้ไข อะไรเป็นพิเศษนะครับเราสามารถอยู่กับมัน
00:04:0100:04:09ได้เราสามารถที่จะพัฒนาทักษะต่างๆได้แล้ว มาถึงตรอนนี้หลายๆคนก็อาจจะสงสัยอ้าวแล้ว
00:04:0900:04:15อย่างงี้ถ้าเราเป็นอ่าอยากจะเป็นอทิอยาก จะเป็นศิลปินล่ะอยากเป็นนักวาดรูปนักออก
00:04:1500:04:20แบบล่ะคนที่เป็น a Fantasia เนี่ยคือ เป็นไม่ได้เลยเหรอเปล่าครับเป็นได้แล้ว
00:04:2000:04:26มันมีตัวอย่างอันนึงซึ่งค่อนข้างที่จะ เรียกอะไรอ่ะผมคิดว่าทุกคนน่าจะรู้จักอัน
00:04:2600:04:35นี้ดีนะครับเอ่อคุณ คนที่คนที่วาดรูปแล้วก็สร้างตัวละครของ
00:04:3500:04:43เอ่อ Arial ใน The Little Mermaid นะคนเนี้ยน่า ชื่อ Glen Keane ครับ เขาเป็นคนที่มีปัญหา
00:04:4300:04:51aphantasia นะครับแต่เขาสามารถที่จะ สร้างตัวละครแบบ Arial ใน little Mermaid
00:04:5100:04:58ได้นะครับคือจินตนาการทางด้านของการวาด รูปของเขามันยังสามารถทำได้จนกระทั่งโด่ง
00:04:5800:05:03ดังระดับโลกได้อยู่นะครับดังนั้นถ้าใครมี ภาวะ aphantasia เนี่ยก็ไม่ต้องเสียใจไป
00:05:0300:05:08นะครับเพราะว่าท่านยังสามารถที่จะพัฒนา ทักษะต่างๆของท่านแล้วก็ดังระดับโลกได้
00:05:0800:05:14เช่นกันนะครับทีนี้บางคนจะคิดว่าเอ๊ะไอ้ Aphantasia เมันไปเกี่ยวข้องกับโรค autistic
00:05:1400:05:19หรืออะไรพวกนี้หรือเปล่าเพราะว่ามันแปลกๆ นะพวกนี้ต้องบอกว่าจริงๆแล้วเนี่ยมันไม่
00:05:1900:05:24ได้เกี่ยวอะไรกันขนาดนั้นแต่อย่างไรก็ตาม เเพบว่ากลุ่มที่เป็นโรค autistic หรือ
00:05:2400:05:30autistic เอ autism-spectrum disorder พวกนี้เนี่ยจะเจอว่ามี aphantasia
00:05:3000:05:37เนียมากกว่าคนปกติทั่วไปนะครับอย่างไรก็ ตามมันไม่จำเป็นจะต้องไปรักษาอะไรของมัน
00:05:3700:05:44นะครับนี่คือเป็นตั้งแต่กำเนิดนะแบบที่ 2 คือมาเป็นเอาทีหลังหรือ acquired aphantasia
00:05:4400:05:52นะครับเช่นคนที่เกิดอุบัติเหตุ ทางสมองนะครับโดนตีหัวนะฮะโดนชกสลบไปหรือ
00:05:5200:05:58สมองนะครับกระทบกระเทือนจากการไปกระแทก อะไระอย่างก็จะเกิดภาวะนี้ได้ในบางคนบาง
00:05:5800:06:04คนเป็นสกนะนะมีลิมเลือดไปอุดตันที่เส้น เอ่อเส้นเลือดสมองโดยเฉพาะเส้นเลือดซึ่ง
00:06:0400:06:08มันไปเลี้ยงบริเวณที่เกี่ยวข้องกับการมอง เห็นซึ่งอยู่ด้านหลังของหัวเราตรงบริเวณ
00:06:0800:06:13นี้นะครับตรงไททอยตรงนี้นะครับเราจะเรียก บริเวณนั้นว่า occipital lobe นะครับ
00:06:1300:06:19occipital lobe ซึ่งจะมีเส้นเลือด 2 เส้นนะข้างซ้าย 1 เส้นข้างขวา 1 เส้นที่
00:06:1900:06:23มันสำคัญแล้วก็ไปเลี้ยงบริเวณนี้นะครับ เราจะเรียกว่า posterior cerebral
00:06:2300:06:28arteries นะครับ posterior ก็คือข้าง หลัง cerebral ก็คือสมองใหญ่นะครับ arteries
00:06:2800:06:33ก็เส้นเลือดนะฮะถ้าถ้ามันมีการอุดตันแล้ว เราพบว่าคนที่เป็นสกตรงบริเวณนี้เนี่ยอาจ
00:06:3300:06:40จะมีภาวะ aphantasia ขึ้นมาได้นะครับ อย่างที่ 3 ซึ่งทำให้เราเป็นได้ก็คือพวก
00:06:4000:06:46โรคทางด้านจิตประสาทหลายๆอย่างบางทีจะทำ ให้อ่าภาพต่างๆที่เราสร้างขึ้นมาเนี่ยมัน
00:06:4600:06:52ไม่ชัดเจนนะครับบางคนก็เกี่ยวข้องกับโรค ซึมเศร้านะครับอ่าโรคไบโพล่าโรควิตกกังวล
00:06:5200:06:59ต่างๆก็อาจจะมีภาวะนี้ขึ้นมาได้นะครับ หรือคนที่ไปใช้สารเสพติดชนิดต่างๆเช่นถ้า
00:06:5900:07:07คุณใช้กัญชาอ่านี่การใช้กัญชาเนี่ยอาจจะ ทำให้ภาพที่เราจินตนาการขึ้นมามันไม่สม
00:07:0700:07:14จริงมันมีความเบลอมากกว่าปกติก็ได้นะครับ นี่ก็คือเป็นสิ่งที่เราเจอนะฮะ
00:07:1400:07:21อ่อทีนี้มันจะมีภาวะนึงนะครับเป็นพิเศษ เลยก็คือเไปเจอว่าคนบางคนเนี่ยที่เป็นไอ้
00:07:2100:07:28แนียเนะครับมันจำฝันตัวเองไม่ได้เออจำฝัน ไม่ได้เลยหรือบางคนก็คิดว่าตัวเองไม่ฝัน
00:07:2800:07:35ด้วยซ้ำไปบางคนอาจจะพอบอกว่าเออเราก็ได้ ยินเหมือนเราฝันเป็นคำพูดนะครับแต่พอให้
00:07:3500:07:40เรานึกออกมาเนี่ยนึกไม่ได้นะครับพูดมาถึง ตรงนี้หลายๆคนก็คงเฮ้ยชันๆๆแน่เลยฉันก็
00:07:4000:07:44เป็นอย่างงั้นเหมือนกันจำไม่ได้ว่าตัวเอง ฝันอะไรอ่าเราต้องค่อยแยกอย่างนี้ก่อนการ
00:07:4400:07:51ที่เราจะจำฝันตัวเองได้ไม่ได้เนี่ยเราผม เคยสอนไปแล้วว่ามันต้องทำยังไงนะครับถ้า
00:07:5100:07:56ใครจำไม่ได้ไปฟังคลิปเรื่องวิชาท่องฝัน ที่ผมเคยบอกไปเราทำ Dream diary คือ
00:07:5600:08:03Diary ฝันนะครับปกติตื่นมาปุ๊บเนี่ยเรา อย่าเพิ่งลุกออกจากเตียงให้เราหลับตาต่อ
00:08:0300:08:07แป๊บนึงแล้วก็คิดว่าเมื่อตะกี้ฝันอะไรฝัน อะไรแล้วก็เห็นเป็นภาพแล้วพยายามเขียนจดๆ
00:08:0700:08:14ๆลงมานะครับอันเนี้ยมันจะทำให้เราจำฝัน ได้อย่างไรก็ตามคนที่มี aphantasia ชนิด
00:08:1400:08:19หนึ่งเนี่ยจะไม่สามารถทำเช่นนี้ได้เลยแม้ ว่าจะพยายามมากแค่ไหนก็จะไม่สามารถจำฝัน
00:08:1900:08:24ตัวเองได้จะไม่รู้ว่าตัวเองฝันอะไรนะครับ ภาวะเนี้ยมันชื่อ
00:08:2400:08:30ว่าเอ่อ Charcot-Wilbrand Syndrome เอ่อผมก็ไม่ได้พูดอันนี้นาน Charcot-Wilbrand
00:08:3000:08:36Syndrome นะครับมันเป็นการศึกษาระหว่าง คน 2 คนที่เจอภาวะ มีการอุดตันของเส้น
00:08:3600:08:41เลือดที่ไปเลี้ยงบริเวณด้านหลังสมองอย่าง ที่เมื่อกี้บอกนะครับเราจะเจอคนว่าคน
00:08:4100:08:45เหล่าเนี้ยนอกเหนือจากเขาไม่สามารถที่จะ คิดภาพขึ้นมาได้จินตนาการภาพไม่ได้แล้วเ
00:08:4500:08:52ยังจำฝันของเขาไม่ได้อีกต่างหากนะครับบาง คนไม่ฝันเลยบางคนคิดว่าตัวเองเอิ่มฝัน
00:08:5200:08:57เป็นคำพูดอะไรอย่างเงี้ยนะครับเราก็เจอ ได้คนที่มาเป็นเอาทีหลังเนี่ยบางครั้งหาย
00:08:5700:09:02ได้เหมือนกันนะครับเช่นถ้าเป็น stroke อ่ะ ปล่อยไปนานๆรักษาดีๆมันก็อาจจะกลับมาเห็น
00:09:0200:09:07ภาพฝันอะไรพวกนี้ได้นะครับหรือคนที่ใช้ กัญชาอ่ะหยุดใช้แล้วมันก็จะดีขึ้นได้คน
00:09:0700:09:13ที่กระทบกระเทือนทางสมองถ้าเกิดว่าบางที ผ่านเวลาไปนานๆเนี่ยก็อาจจะดีขึ้นได้นะ
00:09:1300:09:20ครับนี่คือเป็นสิ่งที่เราเข้าใจเกี่ยว ข้องกับ aphantasiaในปัจจุบันนี้นะทีนี้ถ้า
00:09:2000:09:25ใครอยากรู้ว่าจินตนาการของตัวเองในการ สร้างภาพขึ้นมาเนี่ยมันชัดขนาดไหนมันก็จะ
00:09:2500:09:31มีแบบทดสอบนะครับอันนี้สามารถหาได้ทาง อินเทอร์เน็ตนะฮะอ่าแบบทดสอบตัวเนี้ถ้าผม
00:09:3100:09:37ลองเปิดหาดูมันจะมีมันจะมีรูปให้ดูแล้วก็ ให้เราลองดูซิว่าเ่อรูปที่เราเห็นเนี่ย
00:09:3700:09:44มันชัดมากขนาดไหนนะครับแบบทดสอบนี้ชื่อ ว่า VVIQ นะครับ Vividness of
00:09:4400:09:50Visual Imaginary Questionnaire vividness ก็คือเป็นความชัดเจนนะครับ of
00:09:5000:09:54Visual imaginary ก็คือเวลาเรา จินตนาการนะครับ question ก็คือมันจะมี
00:09:5400:10:00รูปให้เราดูนั่นแหละแล้วให้เราลอง จินตนาการก่อนแล้วดูซิว่าไอ้รูปที่เรา
00:10:0000:10:04จินตนาการเนี่ยมันเหมือนอันไหนมากที่สุด นะครับมันจะมีตั้งแต่เบลอไปจนชัดมากนะ
00:10:0400:10:11ครับถ้าเราอยู่ในกลุ่มที่ได้คะแนนต่ำกว่า 32 ลงไปคือ 32 หรือต่ำกว่าเนี่ยก็แปลว่า
00:10:1100:10:17เราเป็น aphantasia แต่ถ้าเรา 16 ลงไป เลยเนี่ยก็แปลว่าเราเป็น Total aphantasia
00:10:1700:10:21หมายความว่าเราไม่เห็นอะไรเลยนะครับเรา ไม่เห็นอะไรเลยแล้วพวกนี้อย่างที่บอกไม่
00:10:2100:10:27ต้องเสียใจนะครับมันไม่ต้องกังวลอะไรทั้ง สิ้นเราสามารถใช้วิธีอื่นในการสร้างความ
00:10:2700:10:33จำเหล่านั้นได้นะครับเช่นเราเอาความจำของ เราไปผูกกับการพูดกับเสียงการจดอะไรซะ
00:10:3300:10:40อย่างนะครับอย่างงี้หรือกลิ่นนะครับก็ เหมือนคนตาบอดนะฮะคนตาบอดที่แบบบางทีบอด
00:10:4000:10:45ตั้งแต่กำเนิดก็ใช้วิธีอื่นในการจำก็ได้ เา้าไม่สามารถสร้างภาพขึ้นมาในหัวเพราะเา
00:10:4500:10:51ไม่เคยเห็นไม่มีความทรงจำส่วนคนที่มาตา บอดเอาทีหลังเนี่ยอาจจะสามารถที่จะนึกภาพ
00:10:5100:10:57ออกเพราะว่าตัวเองเคยเห็นมาก่อนแต่พอนาน วันเข้านานวันเข้ามันก็ชักจะลืมถูกมั้ยที
00:10:5700:11:01นี้พอมันลืมมันก็จะใช้วิธีอื่นในการจำได้ เช่นถ้าต้องการจำแผนที่การเดินทางเนี่ย
00:11:0100:11:08เค้าใช้ความรู้สึกใช้เสียงต่างๆเอาอ่ามัน ก็สามารถที่จะแก้ไขภาวะนั้นได้นะครับงั้น
00:11:0800:11:14หวังว่าวันนี้หลายๆคนเนี่ยคงจะรู้จักภาวะ พิเศษขึ้นมาเรียกว่า aphantasia นะครับ
00:11:1400:11:20ภาวะนี้เนี่ยเป็นแล้วไม่ต้องเสียใจอะไรนะ ครับมันไม่ต้องแก้ไขอะไรยกเว้นว่าถ้าท่าน
00:11:2000:11:25เนี่ยไม่เคยเป็นมาก่อนแล้วอยู่ๆเฮ้ยทำไม เราจำฝันไม่ได้ทำไมเราจินตนาการไม่ได้ให้
00:11:2500:11:30เราหลับตานึกหน้าคนนั้นเรายนึกไม่ออกเลย อ่าอย่างเงี้ยท่านอาจจะต้องไปดูว่าเอ๊ะ
00:11:3000:11:35เรามีโรคประจำตัวทางด้านโรคจิตเวทอะไร ซ่อนอยู่มยที่เรายังไม่ได้รักษาหรือเรามี
00:11:3500:11:41โรคหลอดเลือดสมองมันอุดตันอะไรมนะครับถ้า อยู่ๆมาเป็นนะควรจะต้องไปตรวจซะก่อนนะ
00:11:4100:11:48ครับแต่ถ้านอกเหนือจากนั้นก็ไม่มีปัญหา อะไรนะครับเหมือนอย่างคุณเอิ Glen Keane
00:11:4800:11:53ที่เป็นคนดีไซน์ออกแบบ Arial ใน The Little Mermaid นะครับยังโด่งดังจน
00:11:5300:11:59ปัจจุบันนี้เป็นคนนึงซึ่งเป็นโรค aphantasia นะครับอ่าแล้วเขาก็โด่งดังได้
00:11:5900:12:05ขนาดนั้นดังนั้นถ้าใครเป็นก็ไม่ต้องกังวล ไปนะครับท่านสามารถที่จะพัฒนาศักยภาพของ
00:12:0500:12:10ตัวเองจนเป็นที่ยอมรับระดับโลกได้เช่นกัน นะครับโอเควันนี้ผมก็เล่าให้ฟังเพียงเท่า
00:12:1000:12:16นี้นะครับถ้าใครสงสัยก็สอบถามมาแล้วะกัน นะครับขอบคุณมากครับสวัสดีครับ