- คำถาม:
- โซเดียมต่ำเกิดจากอะไร และมีอันตรายอย่างไรบ้าง?
- คำตอบ:
- ภาวะโซเดียมต่ำเกิดจากการดื่มน้ำมากเกินไปหรือดื่มเร็วเกินไป ทำให้เลือดเจือจางและโซเดียมในร่างกายลดลง โดยเฉพาะในคนที่ออกกำลังกายหนักแล้วดื่มน้ำเปล่าจำนวนมากในเวลาสั้นๆ ซึ่งอาจทำให้เกิดอาการตั้งแต่เวียนหัว อ่อนเพลีย จนถึงคลื่นไส้อาเจียน หมดสติ หรือชักได้ ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่ต้องรีบพบแพทย์
MED CMU ฟัง for health Podcasts EP. 217 “ภาวะโซเดียมต่ำ อันตรายกว่าที่คิด”
คำบรรยายที่เกี่ยวข้อง
00:00:54ให้ถึงขั้นชักหรือว่าหมดสติได้เลยค่ะวัน
00:00:58นี้จึงนำเรื่องนี้มาพูดคุยกันนะคะว่า
00:01:00โซเดียมคืออะไรทำไมสำคัญกับร่างกายของเรา
00:01:04และภาวะโซเดียมต่ำเนี่ยอันตรายขนาดไหน
00:01:07อาการแบบไหนล่ะคะที่บ่งบอกว่าเราอาจจะ
00:01:10กำลังโซเดียมต่ำอยู่นะคะผู้ที่จะมาพูดคุย
00:01:14กับเรานะคะท่านคือผู้ช่วยศาสตราจารย์นาย
00:01:16แพทย์สุรเชษฐวงษ์นิ่มอาจารย์ประจำหน่วย
00:01:19วิชาโรคไตภาควิชาอยุรศาสตร์คณะ
00:01:22แพทยาศาสตร์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ค่ะ
00:01:25>> สวัสดีค่ะอาจารย์หมอ
00:01:27>> สวัสดีครับ
00:01:28>> อาจารย์ขาเชื่อว่าวันนี้ผู้ฟังหลายท่าน
00:01:30ให้ความสนใจอย่างมากเลยค่ะเพราะว่าเราอาจ
00:01:33จะคุ้นเคยกับคำว่าโซเดียมเกินหรือโซเดียม
00:01:35สูงแต่พอเป็นเรื่องเกี่ยวกับโซเดียมต่ำ
00:01:38เอ๊ะมันเป็นยังไงวันนี้เราก็ได้เรียนเชิญ
00:01:41อาจารย์มาให้ความรู้เกี่ยวกับเรื่องนี้
00:01:43กันนะคะเริ่มต้นกันจากการที่ได้ไปอ่านเจอ
00:01:46ค่ะว่าการดื่มน้ำเยอะๆเนี่ยดีต่อสุขภาพ
00:01:49จริงหรือเปล่าคะอาจารย์
00:01:51>> ครับสำหรับคำตอบเนะครับก็อยากจะบอกว่ามัน
00:01:54ไม่เสมอไปนะครับก็จริงๆการดื่มน้ำพอเหมาะ
00:01:58เนี่ยดีต่อร่างกายมันทำให้ร่างกายสดชื่น
00:02:01แต่ถ้าเราดื่มมากไปดื่มเร็วไปอันเนี้แหละ
00:02:05ครับอาจจะส่งผลทำให้เลือดจืดหรือในภาษาใน
00:02:08วันที่เราคุยกันคือทำให้โซเดียมมันต่ำ
00:02:10หรือมันเจือจางได้
00:02:12>> ค่ะ
00:02:12>> ซึ่งพวกนี้เนี่ยก็จะส่งผลทำให้น้ำเคลื่อน
00:02:16ที่จากในเลือดไปยังเซลล์ต่างๆและสิ่งที่
00:02:18เรากลัวมากสุดคือเซลล์สมองพออยู่ในบริเวณ
00:02:21ที่เป็นกะโหลกปิด
00:02:23>> อาจจะทำให้สมองบูร่วมแล้วก็เป็นจุดเริ่ม
00:02:26ต้นของอันตรายได้ครับ
00:02:27>> ค่ะก็คือเหนื่อยๆมาดื่มน้ำทีเดียวเยอะๆ
00:02:30เนี่ยอาจจะไม่ได้ดีต่อร่างกาย
00:02:32>> ใช่ครับสมัยก่อนเนี่ยมีข่าวในของนักกีฬา
00:02:36โดยเฉพาะนักกีฬาที่วิ่งมาราธอนที่เหงื่อ
00:02:38ออกเยอะเขาจะหิวน้ำมากบางครั้งกินน้ำ
00:02:41เปล่าดื่มน้ำเปล่าหลังวิ่งปริมาณเยอะๆ
00:02:44>> อันเนี้ยทำให้โซเดียมต่ำอย่างรวดเร็วแล้ว
00:02:46ก็รุนแรงจนหมดสติได้เลยครับ
00:02:48>> อื้อหืออาจารย์ขาแล้วทำไมร่างกายเรา
00:02:51ต้องการโซเดียมอ่ะคะ
00:02:53>> โซเดียมเนี่ยจัดเป็นเกลือแร่ที่สำคัญเลย
00:02:56ครับถ้านับเนี่ยเป็นประจุบวกที่สำคัญใน
00:02:58ร่างกายเลยทำหน้าที่ในการช่วยควบคุมพวก
00:03:01สมดุลสารน้ำ
00:03:03>> เอ่อเกลือแร่ต่างๆความดันโลหิตการทำงาน
00:03:06ของระบบประสาทและกล้ามเนื้อก็ถ้าเปรียบ
00:03:09เทียบง่ายๆเนี่ยถ้าเปรียบเทียบร่างกายเรา
00:03:11เป็นซุปเนี่ยครับถ้ามีโซเดียมอย่างพอ
00:03:14เหมาะซุปมันก็กลมกล่อมรสชาติก็ดีแต่ถ้า
00:03:17โซเดียมน้อยเกินไปหรือใช้คำว่ามีน้ำมาก
00:03:20เกินไปซุปมันก็อาจจะจืดชืดและเจือจางก็
00:03:23เหมือนเป็นจุดจุดเริ่มต้นของการรวนหรือ
00:03:25ความผิดปกติต่างๆที่อาจจะตามมาได้
00:03:27>> ค่ะที่บอกว่ามากเกินไปน้อยเกินไปก็อาจจะ
00:03:32ไม่ดีมากเกินไปก็ไม่ดีเช่นกันอย่างที่เรา
00:03:34รู้กันว่าร่างกายถ้าเกิดโซเดียมสูงมาก
00:03:37เกินไปก็อันตรายเหมือนกัน
00:03:39>> เพราะว่าเราจะได้ยินมาก่อนหน้านี้ะในการ
00:03:42รณรงค์ว่าการป้องกันโรคความดันการลดไต
00:03:45เสื่อมต้องหลีกเลี่ยงการกินโซเดียมอันนี้
00:03:47เป็นสิ่งที่เราคุ้นเคยล่ะครับ
00:03:49>> ค่ะ
00:03:49>> แต่ในทางตรงกันข้ามในวันนี้ที่อาจจะมาคุย
00:03:51กันเนี่ยเช่นการดื่มน้ำเยอะเยอะแล้วทำให้
00:03:54โซเดียมมันต่ำเมื่อร่างกายว่าโซเดียมมัน
00:03:57ต่ำมันก็มีผลเสียตามมาเหมือนกันครับ
00:03:59>> อมันบาลานซกันได้มั้คะที่เรารู้สึกว่า
00:04:01เอ๊ะช่วงนี้เราโซเดียมสูงจังเลยก็เลยมี
00:04:04การดื่มน้ำเยอะๆให้ลดโซเดียมในร่างกายลง
00:04:08>> เพราะว่าอาการเราอาจจะไม่ได้รู้ได้ทุก
00:04:12อย่างฉะนั้นจริงๆคือมันดูอาจจะต้องดูผล
00:04:14เลือดมาประกอบั้นการการรักษาเลยเนี่ยว่า
00:04:18เราจะไม่ได้แนะนำว่าเอ๊เรากินโซเดียมเยอะ
00:04:21แล้วให้รีบกินน้ำเยอะตามอันนั้นอือฮึีการ
00:04:24รักษาจะมีความซับซ้อนกว่านั้นนิดหน่อย
00:04:26ครับ
00:04:26>> อันนี้เหมือนการที่อาจจะคาดเดาไปเองแล้ว
00:04:29ก็คิดเองเพราะว่าผลเลือดคือสิ่งที่จะบ่ง
00:04:33บอกว่าเราโซเดียมต่ำหรือสูงใช่มั้คะ
00:04:35อาจารย์
00:04:35>> ใช่ครับส่วนใหญ่การรักษาตอนนี้ก็ใช้ทั้ง
00:04:37ผลเลือดแล้วก็อาการต่างๆคนไข้ประกอบกัน
00:04:40รวมถึงความดันโลหิตในการให้คำแนะนำการ
00:04:42รักษาในเรื่องพวกนี้
00:04:43>> ค่ะมาถึงตรงนี้ค่ะเชื่อว่าผู้ฟังหลายท่าน
00:04:47ค่ะต้องสงสัยแน่ๆค่ะอาจารย์ขาว่าภาวะ
00:04:49โซเดียมต่ำเนี่ยอันตรายถึงขนาดไหนกัน
00:04:53เชียวอันตรายมากแค่ไหนค่ะ
00:04:57>> จริงๆถ้าเกิดโซเดียมต่ำเพียงเล็กน้อย
00:04:59เนี่ยอาจจะไม่มีอาการรวมถึงไม่รู้ตัวเลย
00:05:03ถ้าไม่เจาะเลือดดู
00:05:05>> แต่ในรายที่อย่างที่กล่าวไปว่าถ้าต่ำรวด
00:05:08เร็วหรือต่ำมากๆอันนี้อาจจะมีอาการรุนแรง
00:05:12ได้เลยครับจนถึงขั้นทำให้เกิดเรียกว่า
00:05:14เป็นภาวะฉุกเฉินอาการแพทย์
00:05:15>> ค่ะอาการแบบไหนคะที่เรียกว่าอยู่ในภาวะ
00:05:20ที่โซเดียมต่ำแล้วค่ะ
00:05:22>> ช่วงแรกเนี่ยครับถ้าต่ำกลางๆถึงมากเนี่ย
00:05:25อาจจะมีอาการแบบไม่เฉพาะเจาะจงเช่นอ่อน
00:05:28เพลียเวียนหัวเล็กน้อยแต่ถ้าเกิดเริ่ม
00:05:32เป็นระยะหลังๆหรือเป็นหนักเนี่ยถึงขั้นจะ
00:05:35มีคลื่นไส้อาเจียนปวดศีรษะซึมหมดสติรวม
00:05:40ถึงชักได้ครับซึ่งอันหลังๆเนี่ยครับถือ
00:05:43ว่าเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์เลยต้องรีบ
00:05:45มาโรงพยาบาลเพื่อให้การรักษา
00:05:48>> อาจารย์ขาแล้วแบบนี้ใครมักจะเป็นกลุ่ม
00:05:50เสี่ยงคะ