วิธีการรักษาโรคย้ำคิดย้ำทำมีอะไรบ้าง

[PODCAST] Well-Being | EP.21 - เช็กแล้วเช็กอีก “รอบคอบ” หรือเป็น “โรคย้ำคิดย้ำทำ” (OCD)

จากช่อง : Mahidol Channel มหิดล แชนแนล


ดูคำบรรยาย / View Transcript
00:00:0000:00:03[เสียงดนตรี]
00:00:0300:00:06You're listening to Mahidol Channel Podcast.
00:00:0600:00:08Listen for a better life.
00:00:0800:00:11ฟังเพื่อชีวิตที่ดีกว่า
00:00:1100:00:14และนี่คือรายการพอดแคสต์ของช่อง Mahidol Channel
00:00:1400:00:16โดย มหาวิทยาลัยมหิดล
00:00:1600:00:22[เสียงดนตรี]
00:00:2200:00:25เพราะเป้าหมายของเราทุกคน คือการมีชีวิตที่ดี
00:00:2500:00:28มาพัฒนาตัวเราให้มีชีวิตที่ดีขึ้น
00:00:2800:00:33กับรายการ Well-Being สุขภาพดี ชีวิตดี สร้างได้
00:00:3400:00:36กับผม อาจารย์เต้ ระพี บุญเปลื้อง
00:00:3600:00:39จากคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
00:00:3900:00:42[เสียงดนตรี]
00:00:4200:00:43คุณผู้ชมครับ เป็นแบบผมหรือเปล่าว่า
00:00:4300:00:46ก่อนออกจากบ้านต้องมีการเช็กว่า ประตูล็อกหรือยัง
00:00:4700:00:49และหลาย ๆ ท่านเป็นเหมือนผมคือ
00:00:4900:00:51เช็กมากกว่า 1 ครั้ง
00:00:5200:00:54ล็อกแล้ว เดินออกไปแล้ว ก็เดินกลับมาใหม่ เช็ก
00:00:5400:00:56ออกไปใหม่ แล้วก็กลับมาเช็กอีก
00:00:5600:00:58จนกระทั่งไม่แน่ใจว่า
00:00:5800:01:03พฤติกรรมแบบนี้ เป็นเพราะว่าผม “รอบคอบ” หรือเป็น “โรคย้ำคิดย้ำทำ”
00:01:0300:01:05ในวันนี้ครับ จะมาคุยกับอาจารย์กานต์ครับ
00:01:0500:01:07ผศ.พญ.กิติกานต์ ธนะอุดม
00:01:0800:01:10อาจารย์ประจำภาควิชาจิตเวชศาสตร์
00:01:1000:01:12คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
00:01:1200:01:14เกี่ยวกับโรคย้ำคิดย้ำทำ
00:01:1400:01:16- สวัสดีครับ อาจารย์กานต์ครับ - สวัสดีค่ะ อาจารย์เต้
00:01:1600:01:18อาจารย์ครับ หลังจากที่อาจารย์ฟังแล้ว
00:01:1800:01:21อาจารย์คิดว่าผมเป็นโรคย้ำคิดย้ำทำหรือเปล่า
00:01:2100:01:22อันดับแรกต้องถามก่อนว่า
00:01:2200:01:27“ย้ำคิดย้ำทำ” นี่ มันแตกต่างจาก “รอบคอบ” อย่างไร
00:01:2700:01:29ได้ค่ะ เดี๋ยวอาจารย์ค่อย ๆ ฟังไปนะคะ
00:01:2900:01:31แล้วก็ค่อยประเมินตัวเองว่าเป็นอย่างไรนะคะ
00:01:3100:01:32ได้ครับ ผมจะจดเลยครับ
00:01:3200:01:35“โรคย้ำคิดย้ำทำ” นะคะ
00:01:3500:01:39คิดว่าคงต่างจากคำว่า “รอบคอบ” ของใครหลายคนนะคะ
00:01:3900:01:45คำว่า “ย้ำคิดย้ำทำ” ก็คือ เขาต้องมีอาการย้ำคิดก่อนนะคะ
00:01:4500:01:45ย้ำคิด
00:01:4500:01:50เขาย้ำคิด คือมีความคิดที่ผุดขึ้นมาเอง
00:01:5000:01:54โดยที่เขาก็ไม่ได้ตั้งใจที่จะให้เกิดขึ้น
00:01:5400:01:58เหมือนมีแรงกระตุ้น แรงขับบางอย่าง ที่จะให้คิด
00:01:5900:02:02แล้วพอคิดในสิ่งนั้นซ้ำ ๆ เป็นอยู่บ่อย ๆ
00:02:0200:02:05ก็ทำให้เกิดความไม่สบายใจนะคะ
00:02:0500:02:10เหมือนมันแบบ...กลัดกลุ้มว่า... เออ…มันจะเป็นอย่างนั้นหรือเปล่าอะไรอย่างนี้
00:02:1000:02:12หลายคนก็จะต้องมีการทำต่อมา
00:02:1200:02:15ก็คือเป็น “ย้ำทำ” นะคะ
00:02:1500:02:20การย้ำทำก็เกิดขึ้นตามหลังจากความไม่สบายใจ ความกังวลใจนั้น
00:02:2000:02:23เหมือนพอมาทำแล้วได้ผ่อนคลายนะคะ
00:02:2300:02:24ทำให้รู้สึกดีขึ้น
00:02:2400:02:29การทำแบบนี้ค่ะ ย้ำคิดแล้วก็ย้ำทำนี่ จะเกิดขึ้นซ้ำ ๆ จนรู้สึกว่ามันเสียเวลา
00:02:3000:02:32มันไม่ได้เป็นนาน ๆ ครั้งนะคะ
00:02:3200:02:32อ๋อ
00:02:3200:02:36เป็นบ่อย ๆ แล้วก็เสียเวลา
00:02:3600:02:38คีย์เวิร์ดมันคือ “เสียเวลา” นะคะ
00:02:3800:02:42และคน ๆ นั้น... จริง ๆ เขาไม่ได้อยากให้เป็นแบบนั้นนะคะ
00:02:4200:02:47มันต้องมีองค์ประกอบแบบนี้ด้วย ถึงจะเรียกว่า “ย้ำคิดย้ำทำ”
00:02:4700:02:49พออาจารย์พูดไปนี่ ผมกำลังมองตัวเองเลยนะว่า
00:02:5000:02:53การที่ผมไม่สบายใจว่า เอ๊ะ...ล็อกแล้วหรือยัง
00:02:5300:02:55นั่นคือลักษณะของการย้ำคิด
00:02:5600:02:58แล้วกลับไปเช็ก นั่นคือเป็นส่วนของการย้ำทำ
00:02:5800:03:00แต่คีย์เวิร์ดของอาจารย์ก็คือ
00:03:0000:03:01มันทำให้เสียเวลาหรือเปล่า
00:03:0100:03:01ใช่ค่ะ
00:03:0100:03:03แล้วมันเกิดขึ้นบ่อยขนาดไหน
00:03:0300:03:05อันนี้ก็คงจะต้องเริ่มพิจารณาตัวเองแล้วล่ะ
00:03:0500:03:07บ่อยหรือเปล่า ก็ไม่บ่อยขนาดนั้น
00:03:0800:03:10เริ่มโล่งอก อาจจะแค่รอบคอบอาจารย์
00:03:1000:03:12ค่ะ ทีนี้คนที่รอบคอบนี่นะคะ
00:03:1200:03:15อาจจะเช็กครั้งสองครั้ง แล้วเขาก็อาจจะไม่ต้องเช็กตลอด
00:03:1500:03:19ในทุก ๆ สถานการณ์ หรือทุก ๆ พฤติกรรมนะคะ
00:03:1900:03:22คือบางคนนี่อาจจะเป็นลักษณะ ลืมด้วยว่าล็อกหรือยัง
00:03:2200:03:25ก็เลยต้องไปทำให้มันรอบคอบอะไรอย่างนี้ค่ะ
00:03:2500:03:25เข้าใจแล้ว
00:03:2500:03:30แต่ถ้าเกิดในบางคนที่บอก มีบุคลิกภาพที่จะดูต้องเป๊ะ
00:03:3000:03:35หรือว่าเป็นการที่จะต้องสมบูรณ์แบบ (Perfectionist)
00:03:3500:03:37ต้องมีแบบแผนนะคะ
00:03:3700:03:40ต้องตามลำดับ ต้องอะไรอย่างนี้นะคะ
00:03:4000:03:42- นึกภาพออกเลย - ไม่ค่อยยืดหยุ่นอะไรอย่างนี้ค่ะ
00:03:4200:03:46นี่อาจจะเป็นอีกอาการหนึ่ง เป็นจากบุคลิกภาพอะไรอย่างนี้นะคะ
00:03:4600:03:49ซึ่งบุคลิกภาพนี่ก็จะเป็นสิ่งที่ติดตัว
00:03:4900:03:54แล้วก็เจ้าตัวที่มีบุคลิกภาพแบบ ไม่ค่อยยืดหยุ่น
00:03:5400:03:56แล้วก็สมบูรณ์แบบแบบนี้นี่ค่ะ
00:03:5600:03:59เจ้าตัวมักจะไม่ค่อยมีปัญหากับตัวเองนะคะ
00:03:5900:04:00อ๋อ
00:04:0000:04:03รู้สึกว่าเราทำแบบนี้ โอเคแล้ว
00:04:0300:04:06แต่ว่าคนที่เป็นย้ำคิดย้ำทำค่ะ คนที่เริ่มเป็น
00:04:0600:04:09อาการเป็นไม่มาก เขารู้ค่ะว่าเดิมเขาไม่ได้เป็นแบบนี้
00:04:1000:04:13เขาไม่ได้บ่อย ถี่ ซ้ำขนาดนี้
00:04:1300:04:18ก็จะสามารถพอแยกได้กับคนที่มีบุคลิกภาพ แบบสมบูรณ์แบบอะไรอย่างนี้
00:04:1800:04:19เข้าใจแล้ว
00:04:1900:04:21อาจารย์ใช้คำว่า “ย้ำคิด”
00:04:2100:04:24ก็คือเกิดความคิดมันผุดขึ้นมา
00:04:2400:04:24ค่ะ
00:04:2400:04:29อาจารย์พอจะขยายได้ไหมว่าความคิดที่ว่านี้ เป็นความคิดประเภทไหน ประมาณไหน
00:04:2900:04:33ค่ะ จริง ๆ ความคิดของแต่ละคน ที่เป็นย้ำคิดย้ำทำนะคะ
00:04:3300:04:36อาจจะมีมาได้หลากหลายเลยนะคะ
00:04:3600:04:39แต่ว่าขอจัดอันดับ 4 อันดับที่พบบ่อยนะคะ
00:04:4000:04:46อันดับแรกเลยก็เป็นเรื่องของ สงสัยในเรื่องของความสะอาดนะคะ
00:04:4600:04:49หรือว่าความคิดแบบกลัวเชื้อโรค กลัวความสกปรก
00:04:4900:04:52ตรงนี้ความคิดก็จะผุดขึ้นมาเองนะคะ
00:04:5200:04:54แล้วก็ซ้ำ ๆ
00:04:5400:04:58จนทำให้หลายคนก็มีพฤติกรรมที่ล้อกันไป ก็คือ
00:04:5800:05:01เขาจะล้างมือบ่อยนะคะ
00:05:0100:05:03เช็กในเรื่องของความสะอาด
00:05:0300:05:06หรือบางคนก็จะเห็นเป็นพฤติกรรมว่า
00:05:0600:05:10เขาไม่ค่อยอยากเปิดปิด จับลูกบิดประตูอะไรอย่างนี้ด้วย
00:05:1000:05:14แล้วก็ช่วงโควิดค่ะ ก็จะเป็นช่วงที่เราต้อง กลัวเชื้อโรคนะคะ
00:05:1400:05:15ใช่
00:05:1500:05:17เราต้องสะอาดกันมาก ๆ เลยนะคะ
00:05:1700:05:21ก็ถ้าเกิดว่ามันอยู่ในบริบทของคำแนะนำว่า
00:05:2100:05:26ทำอะไรแต่ละอย่าง ต้องล้างมือนะ ต้องให้ชัวร์ให้สะอาดนะ
00:05:2600:05:29ตรงนี้ก็อาจจะไม่ใช่ภาวะแบบย้ำคิดย้ำทำก็ได้
00:05:2900:05:30ผมสบายใจขึ้นหน่อยแล้ว
00:05:3000:05:32แต่ก็ต้องบอกค่ะ คนที่เป็นย้ำคิดย้ำทำนี่
00:05:3200:05:35ก็อาการมากขึ้นในช่วงโควิดก็มีเหมือนกันนะคะ
00:05:3500:05:38คนที่เขาเน้นในเรื่องของกลัวความสกปรกนี่
00:05:3800:05:40เขาก็อาจจะเป็นมากขึ้นก็ได้นะคะ
00:05:4100:05:48ความคิดแบบที่ 2 ก็คือเป็นเรื่องของ ความถูกต้อง ความเป๊ะนะคะ
00:05:4800:05:51ว่าเขาทำหรือยังนะคะ
00:05:5200:05:54ทำแล้วหรือเปล่า เสร็จแล้วหรือเปล่า ก็คือเช่น
00:05:5400:05:56เปิดปิดไฟ ทำแล้วหรือยัง
00:05:5600:05:58รถของเราล็อกไหม
00:05:5800:06:01บ้านของเราล็อกเรียบร้อยไหมนะคะ
00:06:0100:06:04ตรงนี้นี่เขาต้องเช็กบ่อย ๆ นะคะ
00:06:0400:06:07เขาจะมีพฤติกรรมชอบเช็กนะคะ
00:06:0700:06:09อย่างที่ 3 เลยก็คือ
00:06:0900:06:13คนที่มักมีความคิดที่ผุดขึ้นมา เป็นความคิดที่ไม่ควรคิด
00:06:1400:06:16อย่างเช่นบางคนนี่จะเป็นลักษณะว่า
00:06:1700:06:19เนื่องจากความคิดเขาไม่ได้อยากจะคิดนะคะ
00:06:1900:06:22แต่ว่ามันเป็นความคิดที่ พอเขาคิดมาแล้วนี่ เขารู้ว่า
00:06:2200:06:26เฮ้ย มันไม่ควรนะ เช่น ลบหลู่สิ่งศักดิ์สิทธิ์
00:06:2600:06:27อืม
00:06:2700:06:31ลบหลู่สิ่งที่ควรค่าแก่การบูชาแบบนี้ค่ะ
00:06:3100:06:36เช่น บางคนนี่ ความคิดแบบอยากสบถ ต่อหน้าพระพุทธรูปอะไรอย่างนี้ค่ะ
00:06:3700:06:42ทีนี้การกระทำของเขาที่จะมาลบล้าง ความกังวลที่เกิดขึ้นจากความคิดนี้
00:06:4200:06:46ก็อาจจะต้องเป็นกราบไหว้ ขอโทษสิ่งศักดิ์สิทธิ์นะคะ
00:06:4600:06:50คือเขารู้สึกผิดตามติดขึ้นมาทันที หลังจากเกิดความคิดนั้นใช่ไหมครับ
00:06:5000:06:50ใช่ค่ะ
00:06:5100:06:55ก็จะเห็นได้ว่าต้องกล่าวบทสวดมนต์ ต้องกล่าวขอขมาแบบนี้
00:06:5500:06:57วันละหลาย ๆ รอบ
00:06:5700:06:59อ๋อ ครับ
00:06:5900:07:02ก็จะมีแบบนี้เหมือนกันนะคะ
00:07:0200:07:08หรือสุดท้ายนี่จะเป็นเรื่องของความคิดแบบ ชอบความสมมาตรนะคะ
00:07:0800:07:10ความเรียงลำดับ
00:07:1000:07:11นึกออกเลย
00:07:1100:07:12ค่ะ
00:07:1200:07:14เป็นแบบว่าชอบมีความมุมฉาก
00:07:1400:07:18หรือว่ามีความอะไรที่มันต้องเรียบ อะไรอย่างนี้ เช่น
00:07:1800:07:21อาจจะต้องเรียงของ เรียงลำดับ
00:07:2100:07:22เข้าแถวเป๊ะ
00:07:2200:07:23ใช่ค่ะ
00:07:2300:07:25ต้องมีลำดับนะคะ
00:07:2500:07:27ใหญ่ไปเล็กเท่านั้น ห้ามสลับที่
00:07:2700:07:30สีต้องขาวก่อน
00:07:3000:07:32แล้วก็ค่อยดำอะไรอย่างนี้นะคะ
00:07:3200:07:36อันนี้ก็จะเป็น 4 ลักษณะที่พบได้บ่อย
00:07:3600:07:38ส่วนของอาการที่พูดมานะคะ
00:07:3800:07:44ทั้งย้ำคิดย้ำทำ แล้วก็เสียเวลาชีวิตไปส่วนนึงเลยนี่นะคะ
00:07:4400:07:49ก็จะต้องแยกว่า ไม่ใช่บริบทของโรคทางจิตเวชอื่น
00:07:4900:07:50อ๋อ
00:07:5000:07:55เช่น บางคนอาจจะเน้นไปในเรื่องของ การทำซ้ำบางอย่าง
00:07:5500:07:57อย่างเช่น บางคนเป็นโรคดึงผม
00:07:5700:07:58ดึงผม
00:07:5800:08:01เขาก็จะรู้สึกมีแรงกระตุ้น ที่จะต้องอยากดึง อยากดึง
00:08:0100:08:04อันนั้นก็จะถูกวินิจฉัยเป็นโรคดึงผมนะคะ
00:08:0400:08:06อาจจะไม่ใช่ย้ำคิดย้ำทำนะคะ
00:08:0700:08:09หรือบางคนค่ะ เขาลืมจริง ๆ
00:08:0900:08:11คือลืมว่าตัวเองทำไปแล้วหรือยัง
00:08:1100:08:11อ๋อ
00:08:1100:08:19อันนี้ต้องเน้นว่า จริง ๆ แล้วเจ้าตัวรู้นะคะ ว่าได้เคยคิดเคยทำแบบนี้มาแล้ว
00:08:1900:08:23ถ้าเกิดว่าเขาลืมนี่ อันนี้อาจจะต้องดู เรื่องของการวินิจฉัยโดยจิตแพทย์ว่า
00:08:2300:08:25เขาเป็นโรคอื่นหรือเปล่า
00:08:2500:08:28ถ้ามาถึงในมือของจิตแพทย์ก็จะแยกว่า
00:08:2800:08:31ไม่ได้เป็นบริบทของการใช้สารเสพติด
00:08:3100:08:33หรือว่าหยุดใช้สารเสพติดบางประเภทนะคะ
00:08:3300:08:36เพราะว่าตรงนี้อาจจะมาบดบังอาการ
00:08:3600:08:40หรือว่าจริง ๆ เขาอาจจะเป็นอาการ ของการใช้สารเสพติดก็ได้
00:08:4000:08:43ที่อาจารย์พูดถึงมานี่ มันเป็นเรื่องของความคิด
00:08:4300:08:46นั่นก็แปลว่า ถ้าคิดบ่อย ๆ ย้ำคิดบ่อย ๆ
00:08:4600:08:48มันอาจจะนำไปสู่ย้ำทำ
00:08:4800:08:51มีคนไข้ที่มาปรึกษาอาจารย์ไหมครับว่า
00:08:5100:08:53เขาเป็นเฉพาะย้ำคิดน่ะ แต่ยังไปไม่ถึงย้ำทำ
00:08:5300:08:59มีเหมือนกันที่เราไม่พบว่า เขามีพฤติกรรมการทำอะไรที่ชัดเจนนะคะ
00:08:5900:09:03อาจจะมีความคิดชุดหนึ่งขึ้นมานะคะ
00:09:0300:09:06แล้วเขาก็วนอยู่ในความคิดนั้น
00:09:0600:09:07แต่บางครั้งค่ะ
00:09:0700:09:12มันเป็นความคิดอีกชุดหนึ่งที่มาย้ำต่อนะคะ
00:09:1200:09:19เช่น เขาสบถต่อหน้าพระพุทธรูป หรือว่ารู้สึกลบหลู่สิ่งศักดิ์สิทธิ์
00:09:1900:09:19อืม
00:09:2000:09:22เขาก็ต้องมีความคิดอีกชุดหนึ่งว่า
00:09:2200:09:23ฉันไม่ได้คิดแบบนั้นนะ
00:09:2300:09:25ฉันรู้สึกบูชาเทิดทูนนะ
00:09:2500:09:27คือยังไงก็ต้องคิดอีกแบบหนึ่งขึ้นมา
00:09:2700:09:31มันเหมือนความคิดนี้ต้องมาซ้อน มาล้างความคิดชุดเดิม
00:09:3100:09:34แต่ไม่ได้เห็นเป็นพฤติกรรม ที่แสดงออกมาว่าย้ำทำ
00:09:3500:09:40[เสียงดนตรี]
00:09:4000:09:42พอพูดถึงโรคย้ำคิดย้ำทำ
00:09:4200:09:44ผู้ฟังหลาย ๆ ท่านเริ่มสงสัยแล้วว่า
00:09:4400:09:48อะไรคือเหตุปัจจัย ที่ทำให้เกิดโรคนี้ขึ้นมาได้บ้าง
00:09:4900:09:50ค่ะ โรคทางจิตเวชนี่
00:09:5100:09:54จะไม่ได้มีปัจจัยใดปัจจัยเดียว ที่เป็นตัวอธิบาย
00:09:5400:09:54ครับ
00:09:5400:09:57ว่าเขาป่วยจากสาเหตุนี้นะเท่านั้นนะคะ
00:09:5700:09:58ส่วนใหญ่ก็จะรวม ๆ กันนะคะ
00:09:5800:10:00ถ้าแยกก็คือปัจจัยทางด้านชีวภาพ
00:10:0000:10:03ส่วนใหญ่ก็คือพันธุกรรมมีส่วน
00:10:0300:10:05แฝด ไข่ใบเดียวกัน
00:10:0500:10:07โอกาสเป็นสูงมากนะคะ
00:10:0700:10:10ที่แฝดคนนึงเป็น อีกคนนึงก็มันจะเป็นนะคะ
00:10:1000:10:11เกิน 50% นะคะ
00:10:1200:10:15ยีนบางตัวที่ผิดปกตินะคะ
00:10:1500:10:18สารสื่อประสาท การทำงานของสมอง
00:10:1800:10:24ที่มีผลต่อการทำงานของสารสื่อประสาท ประเภทเซโรโทนินถ้าทำงานผิดปกติไป
00:10:2400:10:27ก็มีส่วนที่จะทำให้เป็นโรคนี้นะคะ
00:10:2700:10:30ปัจจัยทางด้านจิตใจและสังคม
00:10:3000:10:35ถ้าเขาเผชิญกับความเครียด ความกดดัน
00:10:3500:10:37หรือว่าการเปลี่ยนแปลงในชีวิตที่มาก
00:10:3700:10:40ก็อาจจะเป็นปัจจัยที่ทำให้เกิดขึ้นก็ได้
00:10:4000:10:44บางคนค่ะ เกิดขึ้นหลังจากที่คลอดบุตร
00:10:4400:10:45ต้องเลี้ยงลูก
00:10:4500:10:48ตรงนี้เขาอาจะเริ่มมีย้ำคิดย้ำทำได้
00:10:4800:10:52หรือที่ได้เรียนไปเมื่อสักครู่ว่าโควิดนะคะ
00:10:5200:10:57สถานการณ์บางอย่าง เร้าให้มันเกิดขึ้นได้ง่ายขึ้น
00:10:5700:11:00ที่อาจารย์กานต์พูดถึงหลังจากคลอดบุตร
00:11:0000:11:03แล้วอาจจะมีอาการย้ำคิดย้ำทำนี่
00:11:0300:11:06ดูเหมือนว่าช่วงวัย ก็มีผลด้วยหรือเปล่าครับว่า
00:11:0600:11:10ความเสี่ยงในการเป็นโรคย้ำคิดย้ำทำ อาจจะมากกว่าในช่วงวัยอื่น
00:11:1000:11:11ใช่เลยค่ะอาจารย์
00:11:1100:11:15เขาจะบอกว่าส่วนใหญ่ ที่มักจะเกิดย้ำคิดย้ำทำในครั้งแรกขึ้น
00:11:1600:11:17จะอยู่ในช่วงวัยรุ่นค่ะ
00:11:1700:11:19- จริง ๆ เริ่มตั้งแต่วัยรุ่นเลยนะคะ - วัยรุ่นเลยหรือครับ
00:11:1900:11:2310 กว่าจนถึง 20 กว่าอะไรอย่างนี้นะคะ
00:11:2300:11:25มักจะเกิดขึ้นมาก
00:11:2500:11:28โอกาสเกิดหลังอายุนี้มีไหม มีนะคะ
00:11:2800:11:33แต่ว่าหลัง 30 เลยนี่ เกิดขึ้นครั้งแรกนี่น้อยนะคะ
00:11:3300:11:35บางทีจะต้องสืบสาวไปว่า
00:11:3500:11:36ตอนเรียนหนังสือช่วงวัยรุ่นนี่
00:11:3600:11:39แอบเป็นแล้วบ้างไหมอะไรอย่างนี้ค่ะ อันนี้จะพบบ่อยกว่า
00:11:3900:11:40อ๋อ เข้าใจแล้ว
00:11:4000:11:43ผู้ป่วยที่เป็นโรคย้ำคิดย้ำทำนี่ครับ
00:11:4300:11:48มีวิธีในการจำแนกไหมครับว่า นี่เป็นรุนแรงน้อยหน่อย รุนแรงมากหน่อยไหม
00:11:4800:11:48มีค่ะ
00:11:4800:11:50ส่วนใหญ่เราจะแยกตามว่า
00:11:5000:11:54เขารู้หรือเปล่าว่าบริบท ของการย้ำคิดย้ำทำของเขานี่
00:11:5400:11:56มันไม่ควรจะเป็นอย่างนั้นนะคะ
00:11:5600:11:59คือเขาพอจะประเมินตัวเองได้ไหม
00:11:5900:12:01อันนี้เป็นระดับความรุนแรงของย้ำคิดย้ำทำ
00:12:0100:12:05ถ้าเป็นผู้ป่วยที่รุนแรงนะคะ
00:12:0500:12:07จะมีไปถึงว่า…เขาเริ่มแยกไม่ได้แล้วค่ะ
00:12:0800:12:11ว่านี่เป็นสิ่งที่เขาไม่ควรจะคิด ไม่ควรจะทำแบบนี้นะ
00:12:1100:12:14เราเรียกว่าแบบ…เขาเริ่มรู้ตัวน้อยนะคะ
00:12:1500:12:16หรือว่าบางคนนี่ค่ะ
00:12:1600:12:20ก็จะคิดไปเลยแหละว่า...แบบนี้ใช่
00:12:2000:12:25มันเหมือนกลมกลืนไปกับความคิด ความจริง ความอะไรนี่มันแยกไม่ได้แล้ว
00:12:2500:12:29แบบนี้อาการนี่มีเหมือนกัน ที่คล้ายกับคนที่ป่วยทางจิต
00:12:2900:12:34บางคนคือหลงผิดว่า เออ...เขาต้องตำหนิเราแน่ ๆ ต้องไปขอโทษเขา
00:12:3400:12:36แบบนี้ค่ะ มันแยกยาก
00:12:3600:12:38อันนี้คือถือว่าเป็นเคสที่รุนแรงนะคะ
00:12:3900:12:41ผู้ป่วยส่วนใหญ่ที่เข้ามา ปรึกษากับอาจารย์กานต์ครับ
00:12:4100:12:43เป็นในระยะไหนแล้วครับส่วนใหญ่
00:12:4300:12:46- ส่วนใหญ่นะคะ รู้ตัวนะคะ - อ๋อ รู้ตัว
00:12:4600:12:50แต่ว่าเสียเวลามาก เสียงานเสียการ
00:12:5000:12:52ก็จะเข้ามาปรึกษานะคะ
00:12:5200:12:54บางคนค่ะ เป็นโรคร่วม
00:12:5500:12:57เพราะต้องบอกว่า โรคย้ำคิดย้ำทำนี่ค่ะ
00:12:5700:13:02มีโรคร่วมที่เกิดขึ้นพร้อมกับย้ำคิดย้ำทำ เยอะนะคะ
00:13:0200:13:02ครับ
00:13:0200:13:08อันดับ 1 อันดับ 2 ที่ฮิต ๆ เลยก็คือ โรคซึมเศร้า แล้วก็โรคในกลุ่มวิตกกังวล
00:13:0800:13:12เช่น วิตกกังวลทั่ว ๆ เป็นแพนิก อะไรอย่างนี้ค่ะ
00:13:1200:13:12ครับ
00:13:1200:13:15บางครั้งนี่เข้ามาด้วยโรคร่วม
00:13:1500:13:16อ๋อ
00:13:1600:13:21แล้วเขาก็กระซิบเพิ่มว่าเขามี น่าจะเป็นย้ำคิดย้ำทำด้วยนะคะ
00:13:2100:13:22ครับ
00:13:2200:13:26ก็เพิ่มความเข้มข้นของการเจ็บป่วยไปนะคะ
00:13:2600:13:28ก็เหมือนต้องรักษาไปคู่กันก็มีค่ะ
00:13:2800:13:33[เสียงดนตรี]
00:13:3400:13:36ถ้าเราบอกว่า เราเริ่มเห็นอาการตัวเองแล้ว
00:13:3700:13:41เราคิดว่าเราคงจะมีอาการโรคย้ำคิดย้ำทำแล้ว
00:13:4100:13:44มันคงจะไม่ใช่แค่บุคลิกภาพแล้ว
00:13:4400:13:45เข้าไปปรึกษาคุณหมอแล้ว
00:13:4600:13:50มันมีวิธีในการที่จะรักษาโรคย้ำคิดย้ำทำ อะไรกันอยู่บ้างครับตอนนี้ครับ
00:13:5000:13:50ค่ะ
00:13:5100:13:54ก็ต้องบอกว่ารักษาได้ และรักษาได้หลายวิธี
00:13:5500:13:59การรักษานี่นะคะ อย่างแรกก็คือ เรื่องของการรับประทานยา
00:13:5900:14:03ยาก็จะเป็นยาในกลุ่มเดียวกันกับ ที่รักษาโรคซึมเศร้า
00:14:0300:14:05และก็โรควิตกกังวลนะคะ
00:14:0500:14:08ตรงนี้จะเน้นที่ยาที่เพิ่มเซโรโทนิน
00:14:0800:14:11ทำให้เซโรโทนินเพิ่มขึ้นในสมองบางส่วน
00:14:1100:14:13โดยเฉพาะส่วนหน้าอะไรอย่างนี้นะคะ
00:14:1400:14:16ก็มียาหลากหลายให้เลือกนะคะ
00:14:1600:14:18สามารถมาปรึกษาหมอได้นะคะ
00:14:1800:14:21การรักษาแบบอื่นที่จะแนะนำด้วยนะคะ
00:14:2100:14:25หรือว่าเขาบอกว่าถ้าเกิดอาการรุนแรง ก็ให้รักษาคู่กันนะคะ
00:14:2600:14:29ก็คือการรักษาแบบใช้วิธีการจิตบำบัด
00:14:2900:14:29จิตบำบัด
00:14:2900:14:31แนะนำพฤติกรรมบำบัด
00:14:3100:14:36พฤติกรรมที่เราจะเน้นเลยก็คือ การที่ให้เขาเข้าใจโรคก่อนนะคะ
00:14:3600:14:39ว่าเขาต้องมีทั้งคิด แล้วก็อาจจะมีทำ
00:14:3900:14:40ครับ
00:14:4000:14:45การคิดกับการทำเป็นสิ่งที่ มันเหนี่ยวนำซึ่งกันและกัน
00:14:4500:14:49ถ้าคิดแล้วเกิดความวิตกกังวล
00:14:4900:14:51เกิดความทุกข์ ความไม่สบายใจนี่ค่ะ
00:14:5100:14:54มันจะเป็นสารหล่อลื่น ทำให้เกิดการทำ
00:14:5500:14:55การทำ
00:14:5500:15:01ใช่ ทีนี้การที่เราให้พฤติกรรมในการบำบัดเขา เราต้องบอกว่า
00:15:0100:15:05ถ้าเกิดว่ามีสถานการณ์ ที่เร้าให้เขาคิดขึ้นมาอย่างนี้ค่ะ
00:15:0500:15:07เขาอยู่กับความคิด
00:15:0700:15:10แต่ถ้าเขาจะดีขึ้นได้ เขาต้องไม่ทำ
00:15:1000:15:12โอเค
00:15:1200:15:14- คิด แต่ไม่ทำ
00:15:1400:15:20ใช่ค่ะ ภาษาอังกฤษเรียกว่า Exposure and Response Prevention
00:15:2000:15:24ให้ไป Exposure กับสถานการณ์ ที่อาจจะเร้าความกังวลได้
00:15:2400:15:26ทำให้มีความคิดแบบนั้นได้
00:15:2600:15:26ครับ
00:15:2600:15:28เจอความสกปรกได้
00:15:2800:15:33เขาอยู่กับความกังวล ความทุกข์ใจนั้น หลังจากที่มีความคิดนั้นเกิดขึ้น
00:15:3400:15:36อยู่ แล้วก็ดูมันไป
00:15:3600:15:38แล้วก็ไม่ทำค่ะอาจารย์
00:15:3900:15:42- ยากเหมือนกันนะคะ - ยากเหมือนกัน
00:15:4200:15:45ต้องฝึกปฏิบัติ ทำบ่อย ๆ เขาบอกว่าต้องบ่อย ๆ
00:15:4500:15:46ต้องบ่อย ๆ ด้วย
00:15:4600:15:50ถึงจะเห็นว่า มันมีความเปลี่ยนแปลงว่า
00:15:5000:15:53เออ...ความกังวล ความไม่สบายใจนั้น
00:15:5300:15:54มันเบาลงได้นะ
00:15:5400:15:57คือนี่เป็นธรรมชาติของโรคว่าจริง ๆ แล้วนี่
00:15:5700:16:00ความไม่สบายใจนี่มันสามารถเบาลงได้
00:16:0000:16:04แล้วก็มันไม่ได้เบาลงได้ด้วยการทำเสมอไป
00:16:0400:16:06จริง ๆ คือด้วยการไม่ทำ
00:16:0600:16:07อืม ครับ
00:16:0700:16:08เรามีเรื่องของยาแล้ว
00:16:0800:16:11เรามีเรื่องของจิตบำบัดแล้ว มีวิธีรักษาอื่นอีกไหมครับ
00:16:1100:16:15ค่ะ ก็จะมีการรักษาในแบบอื่นนะคะ ซึ่งเป็นรูปแบบใหม่
00:16:1500:16:18ถือว่าใหม่สำหรับรักษาย้ำคิดย้ำทำนะคะ
00:16:1800:16:21ก็คือการใช้เครื่องกระตุ้นสมอง ด้วยสนามแม่เหล็ก
00:16:2200:16:23ตรงนี้ก็จะใช้ได้เหมือนกันนะคะ
00:16:2400:16:29แต่ว่าอาจจะแตกต่างในคนที่รักษาโรคซึมเศร้า กับย้ำคิดย้ำทำนี่ค่ะ
00:16:2900:16:33บริเวณที่กระตุ้นสมองนี่ เป็นบริเวณที่แตกต่างกันค่ะ
00:16:3300:16:37อาจารย์ครับ นอกจากผู้ที่เป็นโรคย้ำคิดย้ำทำนี่
00:16:3700:16:42นอกจากคนกลุ่มนี้ที่เขาจะรู้สึกว่า มันมีผลกระทบต่อชีวิตประจำวันเขาแล้วนี่
00:16:4200:16:46ผมเชื่อว่าคนที่อยู่รอบข้างเอง ก็คงจะได้รับผลกระทบอยู่เหมือนกัน
00:16:4600:16:49อาจารย์มีข้อแนะนำอย่างไร สำหรับคนที่อยู่รอบข้างบ้างไหมครับ
00:16:4900:16:50ค่ะ
00:16:5000:16:54ต้องบอกว่าหมอเห็นใจทั้งคนที่ป่วย แล้วก็คนที่อยู่รอบข้างนะคะ
00:16:5400:16:58เพราะว่าการย้ำคิดย้ำทำนี่ มันส่งผลจริง ๆ นะคะ
00:16:5800:17:02มันเสียเวลาคนรอบข้าง แล้วก็เขาไม่รู้จะปฏิบัติตัวอย่างไร
00:17:0200:17:04แต่หมอก็มีคำแนะนำค่ะว่า
00:17:0400:17:05การปฏิบัติตัวนี่ก็คือ
00:17:0500:17:09หนึ่งเลย ต้องรู้ว่า เขาไม่ได้ตั้งใจที่จะทำนะคะ
00:17:0900:17:13เพราะฉะนั้นถ้าเลี่ยงได้ ก็คือว่าไม่กดดัน
00:17:1300:17:17เพราะว่าถ้ากดดัน หรือบีบบังคับทำให้กังวลมากขึ้น
00:17:1700:17:20ก็จะทำให้ย้ำคิดย้ำทำนี่เป็นมากขึ้น
00:17:2000:17:26จะมีบางเคสค่ะที่ตอบสนองกับผู้ป่วยนี่ ตลอดทุกครั้งเลยนะ
00:17:2600:17:28เพราะว่าเห็นใจมากนะคะ
00:17:2800:17:30เช่น ถ้าเกิดถามว่าทำหรือยัง
00:17:3000:17:32คุณแม่ของผู้ป่วยก็จะตอบว่า
00:17:3200:17:35ทำแล้ว ทำแล้ว ทำแล้ว ต่อไปเรื่อย ๆ นะคะ
00:17:3500:17:37ซึ่งตรงนี้เป็นการทำให้อาการ...
00:17:3800:17:40มันก็เหมือนกับเติมเชื้อไฟอยู่เรื่อย ๆ ด้วย
00:17:4000:17:44เพราะฉะนั้นนี่ แบบนี้ก็ไม่แนะนำเช่นกัน
00:17:4400:17:47แต่อีกแบบหนึ่งก็คือ ทำแทนเลยก็มี
00:17:4800:17:48ทำแทนเลย
00:17:4800:17:53ทำแทนเลยก็คือ ได้ งั้นเราจะเปิดประตูให้ตลอดเวลา
00:17:5300:17:55ก็คือว่าผู้ป่วยไม่ต้องไปจับลูกบิดอะไรเลย
00:17:5600:17:58แบบนี้ก็ไม่แนะนำให้ทำเหมือนกัน
00:17:5800:18:03หรือว่าเป็นเหมือนกับเพิกเฉย เฉยเมย แล้วก็แบบ...เอือมระอาไปเลย
00:18:0300:18:07อันนี้มันอาจจะทำให้มีภาวะอื่นแทรกเข้ามาได้
00:18:0700:18:13คือเขาอาจจะรู้สึกแย่กับตัวเอง รู้สึกเป็นภาระ อะไรอย่างนี้นะคะ
00:18:1300:18:15ก็อาจจะทำให้แบบ…โรคร่วม
00:18:1500:18:18อย่างเช่น โรคซึมเศร้าอะไรอย่างนี้ มันก็เกิดขึ้นมาด้วยค่ะ
00:18:1800:18:19ครับ
00:18:1900:18:20ผมว่านอกจากจะไม่กดดันแล้ว
00:18:2000:18:22การที่เราช่วยดูแลเขา
00:18:2200:18:23ค่ะ
00:18:2300:18:26ถ้าเผื่อเขาจะต้องมีนัดไปพบคุณหมอ ก็พาไป
00:18:2600:18:30ก็ถือว่าเป็นซัพพอร์ตอย่างหนึ่งที่คนรอบข้าง สามารถจะช่วยเหลือได้ด้วยเช่นกัน
00:18:3000:18:32ใช่ค่ะ แล้วก็ชื่นชมถ้าเกิดเขาทำได้
00:18:3200:18:36เช่น วันนี้เขาทำน้อยลง ถามน้อยลงนะ อะไรอย่างนี้ค่ะ
00:18:3600:18:39แล้วก็ให้กำลังใจได้ค่ะ
00:18:3900:18:40เข้าไปพบคุณหมอแล้ว
00:18:4100:18:42มีซัพพอร์ตจากคนรอบข้างแล้ว
00:18:4200:18:42ค่ะ
00:18:4300:18:44โรคนี้มันสามารถจะหายขาดได้ไหมครับ
00:18:4400:18:48โรคนี้สามารถหาย แล้วก็ดีขึ้นได้อย่างมากเลยนะคะ
00:18:4800:18:51มีคนไข้ที่หมอคิดว่า โอ้…อาการเขาเป็นมากเลยนะคะ
00:18:5100:18:54แล้วก็ภายใน 2 ปีอะไรอย่างนี้ค่ะ
00:18:5400:18:56อาการเขาก็ดีขึ้นจนแทบไม่มีเลยนะคะ
00:18:5600:19:01แต่หมอก็จะแนะนำเขาว่า โรคนี้สามารถกลับมาเป็นซ้ำได้นะคะ
00:19:0100:19:07คือไม่สามารถที่จะการันตีได้ว่า ครั้งนี้จะหายขาดเลย ไม่เป็นอีก
00:19:0700:19:09หมออยากให้เขาตระหนักว่า
00:19:0900:19:14ในเมื่อมันกลับเป็นซ้ำได้ เขาแค่ต้องดูแลตัวเองดี ๆ นะคะ
00:19:1400:19:19เขาต้องทราบว่าสิ่งที่จะเป็นปัจจัยกระตุ้นเขา มีอะไรบ้างค่ะ
00:19:1900:19:19ครับ
00:19:1900:19:22แล้วจะทำอย่างไร ถึงจะหลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้นเหล่านั้นได้
00:19:2200:19:26ค่ะ หนึ่งเลยนะคะ คือถ้ายังต้องรับประทานยาอยู่นะคะ
00:19:2600:19:28ให้รับประทานยาต่อ
00:19:2800:19:33อย่าเพิ่งลดปริมาณยา หรือว่าอย่าเพิ่งหยุดยาเอง
00:19:3300:19:36เพราะว่าการรักษาที่มันกำลังดีอยู่
00:19:3600:19:38เป็นปัจจัยส่งเสริมเลยว่า
00:19:3800:19:41เขาจะห่างโรคนี้ไปอีกนานนะคะ
00:19:4100:19:45ต่อมาก็คือการงดใช้สารเสพติด
00:19:4500:19:49มีเหมือนกันค่ะช่วงโควิด มีคนแวะไปใช้อย่างอื่นอีกมากมาย
00:19:4900:19:53ไม่ได้มาโรงพยาบาลนะคะ ไปใช้สมุนไพร ไปใช้อย่างอื่นนี่ค่ะ
00:19:5300:19:56อันนี้ก็ทำให้อาการเป็นมากขึ้นได้นะคะ
00:19:5700:20:00แล้วก็นอกจากนั้นค่ะ ถ้าเกิดเขาได้รับวินิจฉัยว่าเขามีโรคร่วม
00:20:0000:20:00ครับ
00:20:0100:20:03สมมุติเป็นโรคซึมเศร้าด้วย เป็นโรคอื่น ๆ ด้วยนี่
00:20:0300:20:08ก็ให้เขารักษาแล้วก็ติดตามโรคนั้นด้วย ว่าสงบแล้วหรือยัง
00:20:0900:20:11ส่วนปัจจัยที่อาจจะเลี่ยงได้บ้างไม่ได้บ้าง
00:20:1100:20:13ก็คือว่าถ้ามันมีเหตุการณ์ใหญ่ ๆ
00:20:1300:20:17มีอะไรที่ทำให้รู้สึกเครียด กดดันมาก
00:20:1700:20:20ก็ให้เขารีบรู้ตัวว่า
00:20:2000:20:23เหตุการณ์นี้มันอาจจะเป็นปัจจัยกระตุ้นได้นะ
00:20:2300:20:26พยายามจัดการนะคะ พยายามลดความเครียด ความวิตกกังวล
00:20:2600:20:28ต่อสถานการณ์ที่เกิดขึ้นค่ะ
00:20:2800:20:30อาจารย์ครับ ดูเหมือนว่า ความเครียด แล้วก็ความวิตกกังวลนี่
00:20:3000:20:33เป็นตัวกระตุ้นความย้ำคิดย้ำทำ
00:20:3300:20:36อาจารย์มีวิธีในการที่จะจัดการ กับความเครียดนี้อย่างไรบ้างไหมครับ
00:20:3600:20:40ค่ะ สำหรับคนทั่วไป หรือว่าคนที่เป็นโรคย้ำคิดย้ำทำอย่างเดียว
00:20:4100:20:45ก็แนะนำให้หากิจกรรมที่ผ่อนคลาย
00:20:4500:20:48และสามารถเบี่ยงเบนจากความเครียดนั้นได้
00:20:4800:20:50เป็นกิจกรรมที่ชอบนะคะ
00:20:5000:20:52ก็จะดีนะคะ
00:20:5200:20:55ออกกำลังกาย อันนี้ช่วยหมดในหลาย ๆ โรคเลยนะคะ
00:20:5600:20:58แล้วก็สำหรับคนที่มีโรคร่วม
00:20:5800:21:03เช่น ถ้าแพทย์ชี้แจงไปว่า คุณมีโรควิตกกังวลด้วยนะ
00:21:0300:21:05คุณมีโรคซึมเศร้าด้วยนะ
00:21:0500:21:07อันนี้ก็ต้องอย่าลืมเช็กค่ะว่า
00:21:0700:21:10เราได้ดูแลโรคร่วมแล้วดีหรือยัง
00:21:1000:21:13เช่น ยังต้องรับประทานยาอยู่ไหม
00:21:1300:21:16ต้องห่างจากการใช้สารเสพติด
00:21:1600:21:20หรือยาสมุนไพรอื่น ๆ ที่ไปหาซื้อเองด้วย
00:21:2000:21:25อันนี้ก็จะช่วยทำให้โรคร่วมสงบด้วยนะคะ
00:21:2500:21:29ตอนนี้ผมเชื่อว่า คุณผู้ฟังที่รับฟังมาถึงช่วงนี้แล้ว
00:21:2900:21:31ได้ข้อมูลค่อนข้างจะครบแล้วล่ะ
00:21:3100:21:35ว่าอาการเป็นอย่างไร ความรุนแรงของมันเป็นอย่างไร
00:21:3500:21:37เหตุปัจจัยอะไรที่นำมาสู่โรคย้ำคิดย้ำทำ
00:21:3700:21:39และวิธีการรักษา
00:21:3900:21:44ในช่วงสุดท้าย ผมจะชวนให้อาจารย์กานต์ ได้ฝากถึงคุณผู้ฟังคุณผู้ชมที่ฟังมาถึงตรงนี้
00:21:4400:21:46เกี่ยวกับโรคย้ำคิดย้ำทำอีกสักทีครับ
00:21:4600:21:50สำหรับผู้ป่วยที่สงสัยว่าตัวเองเป็น
00:21:5000:21:54หรือว่าเป็นแล้ว รวมถึงคนในครอบครัวนะคะ
00:21:5400:21:58ต้องบอกว่าโรคย้ำคิดย้ำทำ ไม่ใช่แค่รอบคอบอย่างเดียว
00:21:5800:22:02คน ๆ นั้น เขาไม่ได้ตั้งใจ ที่จะให้เกิดเหตุการณ์
00:22:0200:22:05หรือว่าสถานการณ์ พฤติกรรมแบบนั้นเกิดขึ้น
00:22:0600:22:08ให้อยู่ด้วยความเข้าใจนะคะ
00:22:0800:22:11ถ้าเกิดว่าได้รับคำแนะนำแล้วนะคะ
00:22:1100:22:13ก็ให้รับประทานยา
00:22:1300:22:15แล้วก็พยายามไม่ทำ
00:22:1500:22:20การไม่ทำก็จะส่งเสริมทำให้โรคนี้ดีขึ้น แล้วก็หายไวนะคะ
00:22:2100:22:26ถ้าเกิดว่าทำทุกอย่างแล้วไม่ได้ผล ปรึกษาจิตแพทย์นะคะ
00:22:2600:22:29ยินดีที่จะให้คำแนะนำ แล้วก็รักษาค่ะ
00:22:3000:22:33วันนี้ต้องขอขอบคุณ ผศ.พญ.กิติกานต์ ธนะอุดม
00:22:3300:22:35อาจารย์ประจำภาควิชาจิตเวชศาสตร์
00:22:3500:22:38คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
00:22:3800:22:41ที่มาพูดคุยกับเราในเรื่องของโรคย้ำคิดย้ำทำ
00:22:4100:22:42ขอบคุณอาจารย์มากครับผม
00:22:4200:22:43ค่ะ สวัสดีค่ะ
00:22:4400:22:48แล้วกลับมาพบกับรายการ Well-Being สุขภาพดี ชีวิตดีสร้างได้
00:22:4800:22:50ในทุกแพลตฟอร์มของ Mahidol Channel
00:22:5000:22:53กับผมอาจารย์เต้ ระพี บุญเปลื้อง ได้ใหม่ในครั้งหน้านะครับ
00:22:5300:22:56อย่าลืมติดตามว่าครั้งหน้า เราจะพูดคุยกันเรื่องอะไร
00:22:5600:22:59วันนี้ผมและอาจารย์กานต์ ลาไปก่อนครับ สวัสดีครับ
00:23:0100:23:05พบกับ Well-Being สุขภาพดี ชีวิตดีสร้างได้
00:23:0600:23:08ทุกวันจันทร์เวลา 18:00 น.
00:23:0800:23:10ที่ Mahidol Channel Podcast
00:23:1000:23:12ผ่านช่องทาง Facebook Mahidol Channel
00:23:1200:23:14YouTube Mahidol Channel
00:23:1400:23:15Apple Podcasts
00:23:1600:23:17Spotify
00:23:1700:23:18Anchor
00:23:1800:23:18Joox
00:23:1800:23:21[เสียงดนตรี]
00:23:2100:23:24ดำเนินรายการโดยอาจารย์เต้ ระพี บุญเปลื้อง
00:23:2400:23:28[เสียงดนตรี]