- คำถาม:
- ทำไมผู้สูงอายุบางคนถึงไม่อยากกินอาหาร และมีวิธีช่วยเพิ่มความอยากอาหารอย่างไร?
- คำตอบ:
- ผู้สูงอายุอาจเบื่ออาหารเพราะศูนย์หิวและศูนย์อิ่มในสมองทำงานช้าลง ทำให้รู้สึกไม่หิว หรือรับรสชาติได้แย่ลง นอกจากนี้ยังมีความเครียดหรือความเหงา วิธีช่วยเพิ่มความอยากอาหารคือ ทำกิจกรรมร่วมกัน เช่น ทำอาหารด้วยกัน เดินไปตลาด ดมกลิ่นอาหาร ออกกำลังกายเบา ๆ ก่อนมื้ออาหาร และจิบน้ำบ่อย ๆ เพื่อไม่ให้ปากแห้ง
[PODCAST] Well-Being | 3 ปัญหาสุขภาพผู้สูงอายุ ลูกหลานควรรู้
จากช่อง:Mahidol Channel มหิดล แชนแนล
คำบรรยายที่เกี่ยวข้อง
00:28:08ทีนี้ในเรื่องของปัญหาที่หลาย ๆ คนจะเจอเนอะ
00:28:12ในผู้สูงอายุก็คือ
00:28:14เรื่องของการกิน
00:28:16ไม่ใช่กินเยอะนะ คือไม่อยากกิน เบื่ออาหาร
00:28:20สาเหตุมันน่าจะมาจากอะไรครับ
00:28:22เบื่ออาหารนี่ครับ จริง ๆ แล้ว มันมาจาก 2 สาเหตุหลัก ๆ เนอะ
00:28:25ครับ
00:28:26ก็คือศูนย์อิ่มกับศูนย์หิวนี่
00:28:29มันทำงานช้าลง
00:28:31ในศูนย์...
00:28:32ในสมอง
00:28:33- อ๋อ อยู่ในสมอง - ใช่ ในสมอง
00:28:34เพราะว่าอะไร มันจะอยู่ใกล้ ๆ กับ ศูนย์ที่ควบคุมการหายใจ
00:28:37อืม
00:28:38สังเกตว่า พอปอด หัวใจ ทำงานช้าลง
00:28:41แล้วยิ่งผู้สูงอายุยิ่งจำไม่ได้ด้วย ก็จะลืมหายใจ
00:28:45- ลืมหายใจได้ด้วยหรือ - ลืมหายใจได้นะครับ
00:28:47ลืมหายใจในที่นี้ก็คือ หายใจมันตื้น ๆ
00:28:50ลืมหายใจเข้าออกให้ลึก ๆ
00:28:52พอออกซิเจนไปเลี้ยงสมองไม่ค่อยได้เนอะ
00:28:54ก็จะจำไม่ค่อยได้ว่ากินหรือยัง
00:28:57หรือกินแล้วก็…กินแล้วมันไม่อร่อย เพราะปุ่มรับรสก็หายไปด้วยนี่
00:29:02มันก็พลอยเบื่ออาหาร พลอยไม่อยากกินครับผม
00:29:05ครับ
00:29:06อาจารย์บุ๋มเพิ่มเติมตรงนี้
00:29:07ค่ะในส่วนนี้ ในกายภาพบำบัด เราจะมีการออกกำลังกายอยู่ 2 ชนิด
00:29:11แบบแรกเขาเรียกว่าเป็น Relaxation Technique
00:29:15ในกลุ่มคนที่ไม่ค่อยอยากรับประทานอาหารนี่
00:29:18ความเครียดหรือความกังวลเป็นส่วนหนึ่ง
00:29:20เพราะฉะนั้น การที่เราออกกำลังกาย เพื่อให้ได้เกิดการผ่อนคลายค่ะ
00:29:24ส่วนนี้ก็จะทำให้ผู้สูงอายุนี่ อยากรับประทานอาหารมากขึ้น
00:29:28อีกส่วนหนึ่งเขาเรียกว่า การทำ Physical Activity คือ
00:29:31ทำกิจกรรมนั้นให้ต่อเนื่อง เบา ๆ นะคะ
00:29:34อย่างน้อยที่สุด 30 นาทีนะคะอาจารย์ ถึง 50 นาที
00:29:37แต่ต้องเบา ๆ และต่อเนื่องค่ะอาจารย์ เช่น การเดิน
00:29:42และถ้าการเดินนั้น ทำให้เขามีความสุขกับการเดินด้วย
00:29:45เช่น มีเพื่อนร่วมเดินด้วย
00:29:47หรือมีเพลงในการเดินด้วย
00:29:49และที่นั่นปลอดภัย
00:29:51ถ้าเกิดว่าให้เขาเดินในที่ที่ไม่ปลอดภัย แต่ว่าดูแบบน่ากลัว มืด
00:29:55ไอ้ตรงนี้มันยิ่งเครียด ไม่ค่อยหิวนะอาจารย์
00:29:57เพราะฉะนั้น ต้องให้รู้สึกผ่อนคลาย
00:29:59และมีคนที่เรารัก เดินด้วยสักประมาณ 50 นาทีเบา ๆ
00:30:03เมื่อเดินเสร็จนะคะ ก็กลับมาพักสักหน่อยกับครอบครัวนะคะ
00:30:06อาบน้ำอาบท่าให้สบาย ๆ นะคะ
00:30:09หลังจากนั้น ก็ประมาณสัก 30 นาทีขึ้นไป
00:30:12ถึงค่อยเริ่มที่จะมา นั่งรับประทานอาหารกับครอบครัว
00:30:15ตรงนี้ก็จะทำให้กระตุ้น ความอยากรับประทานอาหารมากขึ้นค่ะ
00:30:19ของอาจารย์บุ๋ม ก็จะเป็นการเพิ่มกิจกรรมทางกาย
00:30:22- เพื่อจะเพิ่มความอยากอาหาร - แล้วก็ relax
00:30:24ของอาจารย์ป๊อบล่ะครับ
00:30:25มีวิธีทางด้านกิจกรรม ที่มันอาจจะเกี่ยวข้องกับสังคม
00:30:28ในการที่จะช่วยเพิ่มความอยากอาหารได้ไหม
00:30:31เราจะมีกิจกรรมอยู่ 2 กิจกรรมยอดฮิตเลยครับ
00:30:34เราเรียกว่า กิจกรรมการทำอาหารร่วมกัน
00:30:36อาทิตย์ละครั้ง 2 ครั้ง 3 ครั้งนี่
00:30:38มันไม่ใช่แค่ทำอาหารร่วมกันอย่างเดียวนะครับ
00:30:40หาเมนูอาหาร
00:30:42แล้วเมนูเหล่านั้นนี่
00:30:44แนะนำเลยนะครับ
00:30:45ลูกหลานทั้งหลายครับ บันทึกเลยครับ
00:30:48ว่าผู้สูงอายุคุณพ่อคุณแม่เรา ตัวเรานี่ ชอบอาหารอะไร
00:30:53อาหารโปรดคืออะไร
00:30:55เพราะทันทีที่คุณตาคุณยายจำอะไรไม่ได้
00:30:59เขาก็จะบอกว่า ไม่ใช่ ไม่กิน ไม่ทำอะไรทั้งสิ้น
00:31:02เพราะฉะนั้น บันทึกตัวนี้จะเป็นหลักฐานครับ
00:31:04แล้วเราก็จะมาเลือกเมนู เหมือนเราเป็นร้านอาหารเลยครับ
00:31:07เลือกเมนูนะ เมนูโปรดนะ แล้วเราทำอะไรร่วมกัน
00:31:10อืม
00:31:10ทำอะไรร่วมกันก็ไม่พอ จะเดินของอาจารย์บุ๋มเนอะ
00:31:13เดินไปจ่ายตลาดด้วยกัน
00:31:15เดินไปซื้อของด้วยกัน
00:31:17คือกิจกรรมมันไปเกือบทั้งวันเลยครับ
00:31:19ก็จะกลายเป็นเมนูอาหารสุดพิเศษมาก ที่ทำด้วยกัน
00:31:22ก่อนทานสำคัญมาก
00:31:23คือกิจกรรมการดมกลิ่นอาหาร
00:31:26กลิ่นอะไร แล้วก็รสชาตินี่
00:31:29จริง ๆ ปุ่มรับรสมันจะ...
00:31:31มันคืออย่างนี้ครับ ปุ่มรับรสจะเสื่อมไปก็จริงตามวัย
00:31:34แต่พอเราเห็นน่ะ
00:31:35ตาเราเห็นลูกหลาน เห็นอาหารอะไรพวกนี้
00:31:38ปุ่มมันจะแบบ…พองโตขึ้นบางเซลล์นะครับ
00:31:41มันก็จะแบบ…จิบรส
00:31:42รสที่ดีมาก ๆ คือรสเปรี้ยว
00:31:45รสเปรี้ยวยังพอเหลืออยู่นะครับ
00:31:46แล้วก็อะไรที่แบบ…อุ่น ๆ กับ เย็น ๆ อุณหภูมินี่
00:31:50พอไหวอยู่ครับอาจารย์
00:31:52เวลาที่กินอาหารกับครอบครัว
00:31:55บางทีคุณลูกคุณหลานก็อยากที่จะ เอาอาหารชนิดแปลกใหม่มาชวนผู้สูงอายุทานนี่
00:32:02เป็นไปได้ไหม
00:32:02หรือว่าจะต้องติดอยู่กับอาหารที่คุณพ่อ คุณแม่ คุณปู่คุณย่า คุณตาคุณยายชอบเท่านั้น
00:32:08ลองนำของใหม่ ๆ มานำเสนอ
00:32:10ของใหม่ ๆ มาได้ แต่อยู่ที่การเชิญชวน
00:32:12อืม
00:32:13โดยปกติแล้วนี่
00:32:14ก็ต้องให้ท่านดูก่อนว่า อาหารนี่มันอะไร
00:32:17ก็อาจจะต้องแบบ…บอกท่านว่า
00:32:19อาหารนี้นะ มันมีประโยชน์ยังไง
00:32:22มันมีรสชาติน่าสนใจยังไง
00:32:24แล้วก็อาจจะลองชิม หรือลองแบบป้อนท่านได้นะ
00:32:27ให้เขาได้สัมผัสอาหารโดยการที่...
00:32:29คืออย่างนี้ครับ มันจะมีฮอร์โมนตัวหนึ่ง ชื่อว่า ออกซิโตซิน
00:32:33ถ้าเรารู้สึกว่าเราได้ป้อนอาหารลูกหลาน
00:32:36แล้วลูกหลานทานแล้วรู้สึกยิ้มแย้มแจ่มใส ฉันก็อยากทานด้วย
00:32:40อืม
00:32:40ออกซิโตซิน คือ มันได้ความสัมพันธ์ กับลูกหลานแบบนี้ครับ
00:32:45แม้ว่าอาหารนั้นจะไม่ชอบ
00:32:46หรือไม่เคยอยาก ไม่เคยลองมาก่อนนี่ครับ
00:32:49แต่พอลูกหลานเขาเชื้อชวน เราก็อยากจะทาน
00:32:52มันมีอีกอันนึงค่ะ อีก Point นึงน่าสนใจ
00:32:54คือ การออกกำลังกายบริเวณของกล้ามเนื้อ ที่ช่วยในการเคี้ยว
00:33:00ครับ
00:33:00พวกนี้จะทำให้กระตุ้นให้มีน้ำลาย
00:33:04หรือว่าตรงนี้ มันจะมีความอยากอาหารนะอาจารย์
00:33:07เพราะฉะนั้น การที่เราใช้ลิ้นนะคะ ดันไปด้านขวา
00:33:11ไปที่กระพุ้งแก้มอย่างนี้เหรอครับ
00:33:12ใช่ค่ะ แล้วก็จะวนกลับนะคะ
00:33:16อืม
00:33:17พวกนี้ค่ะ จะรู้สึกว่ามันมี...
00:33:19จากการจิบน้ำ แล้วก็มีการ Exercise พวกนี้ มันมีหลายท่านะคะอาจารย์
00:33:24แต่สิ่งเหล่านี้ก็เป็นตัวหนึ่ง ที่จะกระตุ้นให้มีตัวของน้ำย่อยบริเวณปากค่ะ
00:33:30แล้วสามารถที่จะกระตุ้นให้ รสชาติของอาหารดียิ่งขึ้น
00:33:34ตรงนี้ก็เป็นอีกส่วนหนึ่งค่ะ ที่เราจะให้กับผู้สูงอายุ
00:33:37อันนี้น่าสนใจนะ เพราะว่า การที่มีการออกกำลังกายกล้ามเนื้อบริเวณนี้
00:33:41เพิ่มการหลั่งน้ำลาย
00:33:42มันก็คงจะเพิ่มความอยากอาหาร
00:33:44และยิ่งมีกิจกรรมที่ทำร่วมกับครอบครัว กับเพื่อนฝูง
00:33:48มันก็จะยิ่งทำให้อาหารมื้อนั้น มันมีรสชาติมากขึ้น
00:33:51ได้ลองดม ได้ลองทำร่วมกัน
00:33:54ยิ่งน่าจะยิ่งสนุกเนอะ
00:33:56ใช่ครับ แล้วก็ที่สำคัญคือจะมี...
00:33:58ผู้สูงอายุนี่ ปุ่มน้ำลายนี่จะแห้ง
00:34:01ใช่
00:34:01จะแห้ง ดังนั้นนี่ การจิบน้ำบ่อย ๆ นะครับ
00:34:04อืม
00:34:04จิบน้ำ เผลอ ๆ ทุก ๆ 30 นาทีนี่
00:34:07คือจิบน้ำนะครับ ไม่ใช่ทานพรวด ๆ นะครับ
00:34:10อืม
00:34:10จิบน้ำ แล้วก็อาจจะต้องดูที่ยาสีฟันด้วย ว่าอย่ามีแอลกอฮอล์
00:34:16ยาสีฟัน?
00:34:17ยาสีฟัน ยาสีฟันมันมีบางตัว ที่ใส่สารเยอะแยะไปหมดเลย
00:34:20อันนี้ก็สามารถดูข้าง ๆ ได้ว่า
00:34:22มันก็มียาสีฟันของผู้สูงอายุนะ
00:34:24อืม
00:34:24เช่น เป็นรสสมุนไพรอย่างนี้ครับ ที่มีแอลกอฮอล์อะไรน้อย
00:34:28หรือแม้แต่น้ำยาบ้วนปาก ที่ไม่มีแอลกอฮอล์นี่ครับ
00:34:31มันก็จะทำให้ปากไม่แห้ง
00:34:32พอปากไม่แห้ง น้ำลายก็จะชุ่มชื้นอย่างนี้ครับ
00:34:35แล้วก็มีบางอย่างนะครับที่บางทีอาหารนี่
00:34:38มันมาเยอะ ๆ แต่เขาจะรู้สึกอิ่ม
00:34:40คือแค่มอง ยังไม่ได้ทานเลย