ทำไมการฟื้นฟูมือและแขนจึงสำคัญสำหรับผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง

เกร็ดความรู้คู่สุขภาพ I การฝึกมือในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง Hand training in stroke patients

จากช่อง : ติดจอ ฬ.จุฬา


ดูคำบรรยาย / View Transcript
00:00:0000:00:08[เพลง]
00:00:1400:00:18โรคหลอดเลือดสมองเป็นโรคไม่ติดต่อที่พบ
00:00:1800:00:20ได้บ่อยในกลุ่มผู้สูงอายุผลจากการที่มี
00:00:2000:00:24ภาวะโรคหลอดเลือดสมองตีบแตกตันเนี่ยนะคะ
00:00:2400:00:28ก็จะส่งผลให้ผู้ป่วยเนี่ยมีอาการแค้นขา
00:00:2800:00:31อ่อนแรงปัญหาเรื่องของการพูดการสื่อสาร
00:00:3100:00:35ซึ่งปัญหาเหล่านี้ก็จะส่งผลกระทบต่อการ
00:00:3500:00:38ใช้ชีวิตประจำวันสาเหตุของการอ่อนแรงนะคะ
00:00:3800:00:41ก็เกิดจากการที่เรามีเส้นเลือดที่ไป
00:00:4100:00:44เลี้ยงบริเวณนั้นๆของสมองนะคะเกิดอาการ
00:00:4400:00:48ตีบแตกตันก็ทำให้เนื้อสมองบริเวณนั้นน่ะ
00:00:4800:00:51ค่ะขาดเลือดเซลล์สมองก็อาจจะได้รับบาด
00:00:5100:00:54เจ็บหรือตายไปซึ่งเซลล์สมองส่วนที่มีหน้า
00:00:5400:00:58ที่ในการควบคุมสังการการเคลื่อนไหวถ้าหาก
00:00:5800:01:00ว่าส่วนนั้นได้รับบัตรเจ็บหรือว่าขาด
00:01:0000:01:04เลือดเนี่ยก็จะทำให้เราอ่ะสูญเสียการควบ
00:01:0400:01:07คุมหรือการใช้งานของร่างกายส่วนนั้นๆไปก็
00:01:0800:01:11ถ้าเราอ่อนแรงแขนนะคะก็แสดงว่าส่วนสมอง
00:01:1100:01:13ที่ควบคุมเรื่องของการเคลื่อนไหวของแขนนะ
00:01:1300:01:16คะก็อาจจะได้รับบาดเจ็บในส่วนของการฟื้น
00:01:1600:01:20ฟูนอกจากที่เราจะฟื้นฟูสภาพร่างกายเรื่อง
00:01:2000:01:23ของการเดินต่างๆนะคะอันนึงที่สำคัญเลยก็
00:01:2300:01:26คือการฟื้นฟูเรื่องของการใช้งานแขนแล้วก็
00:01:2600:01:30มือนะคะซึ่งเป็นการฟื้นฟูที่จะมีมีส่วน
00:01:3000:01:33สำคัญอย่างยิ่งที่จะช่วยให้คนไข้กลับไป
00:01:3300:01:36ใช้ชีวิตประจำวันรวมถึงเรื่องของการกลับ
00:01:3600:01:41ไปทำงานในอนาคตด้วยค่ะและในวันนี้นะคะหมอ
00:01:4100:01:45ก็จะมาแนะนำการฟื้นฟูมือนะคะในกลุ่มที่มี
00:01:4500:01:49ปัญหาอ่อนแรงมือแล้วก็แขนในผู้ป่วยที่
00:01:4900:01:52เป็นโรคหลอดเลือดสมองโดยมีผู้เชี่ยวชาญ
00:01:5200:01:55เป็นนักกิจกรรมบำบัดจะมาแนะนำวิธีการฟื้น
00:01:5500:02:03ฟูง่ายๆและสามารถทำได้ที่บ้านค่ะ
00:02:0300:02:06สวัสดีค่ะวันนี้ก็จะมาแนะนำท่าที่ใช้ใน
00:02:0600:02:09การฝึกนะคะซึ่งเป็นการฝึกแขนโดยเราจะ
00:02:0900:02:13เริ่มจากหัวไหล่ข้อซอกข้อมือมือไล่มาเลย
00:02:1300:02:16ค่ะเราจะเริ่มกันที่ท่าที่ 1 อุปกรณ์ที่
00:02:1600:02:19ใช้ก็คือผ้าขนหนูพันไปที่แขนข้างที่อ่อน
00:02:1900:02:22แรงจัดแขนให้ตรงเลยสำหรับผู้ที่ยังไม่มี
00:02:2200:02:27แรงให้ใช้มือข้างที่มีแรงอีกข้างหนึช่วย
00:02:2700:02:30จับประคองทำหน้าคะเหมือนเช็ดโต๊ะไปทาง
00:02:3000:02:31ซ้าย
00:02:3100:02:36ขวาประมาณนี้ค่ะให้ทำต่อเนื่องประมาณ
00:02:3600:02:3910-15 นาทีแล้วแต่ที่คนไข้ไหวคีสำคัญคือ
00:02:3900:02:42พยายามออกแรงที่หัวไหล่เยอะๆและไม่ใช้ตัว
00:02:4300:02:46ช่วยมากจนเกินไปนะคะสำหรับผู้ที่เริ่มมี
00:02:4600:02:50แรงบ้างแล้วนะคะก็แนะนำให้ใช้ข้างที่อ่อน
00:02:5000:02:54แรงไปได้เลยโดยไม่ต้องใช้อีกมือนึงช่วยทำ
00:02:5400:02:56ในท่าลักษณะเดียวกันก็คือเช็ดโต๊ะไปทาง
00:02:5600:03:01ซ้ายขวาค่ะท่าที่ 2 นะคะพยายามให้ดันแขน
00:03:0100:03:04ไปด้านหลังและออกแรงผลักไปด้านหน้าช้าๆ
00:03:0400:03:08ท่าเหล่านี้ทำซ้ำ 10-15 นาทีเช่นเดียวกัน
00:03:0800:03:11นะ
00:03:1100:03:17คะพยายามล็อคตัวไม่ใช้ตัวมากจนเกินไปและ
00:03:1700:03:22ออกแรงไหลเยอะๆเลย
00:03:2200:03:26ค่ะค่ะต่อไปนะคะอุปกรณ์ที่เราจะใช้ก็คือ
00:03:2600:03:29แก้วน้ำหรือว่าลูกบอลที่หาได้ง่ายๆนี่เอง
00:03:2900:03:32สำหรับผู้ที่ไม่มีแรงหรือแรงน้อยก่อนวิธี
00:03:3200:03:36การก็คือเราใช้มือข้างที่อ่อนแรงนะคะ
00:03:3600:03:39พยายามทำท่าประสานมือกับข้างที่มีแรง
00:03:3900:03:42พยายามให้ใช้มือทั้ง 2 ข้างจับแก้วเข้า
00:03:4200:03:47ด้วยกันประสานมือและยกขึ้นให้เหนือศีรษะ
00:03:4700:03:54ค้างไว้นะคะและลงทำซ้ำ 10-15 นาที
00:03:5400:03:59ค่ะพยายามให้ศอกเหยียดตรงอาจมีผู้ดูแล
00:03:5900:04:03ช่วยประคองข้อมือและข้อศอกร่วมด้วยได้ค่ะ
00:04:0300:04:06ท่าที่ 2 นะคะสำหรับคนที่ยังมีแรงน้อย
00:04:0600:04:10อยู่ทำลักษณะคล้ายๆเดิมเลยคือใช้มือ
00:04:1000:04:13ประสานกันอาจจะถือเป็นแก้วหรือลูกบอลก็
00:04:1300:04:16ได้นะคะให้อยู่ที่ตรงกลางระหว่างมือทั้ง 2
00:04:1600:04:21ข้างคราวนี้จับแก้วหรือลูกบอลชิดเข้าหาอก
00:04:2100:04:23และเหยียดออกมาข้าง
00:04:2300:04:26หน้าโดยอาจจะมีผู้ดูแลช่วยจับประคอง
00:04:2600:04:30บริเวณข้อศอกและข้อมือเช่นเดิมค่ะทำซ้ำ
00:04:3000:04:3410-15 นาทีท่าต่อไปค่ะลักษณะเดิมเลยคือ
00:04:3400:04:39ประสานมือกันแต่ว่าให้ย้ายแก้วจากด้านนึง
00:04:3900:04:44ไปอีกด้านนึงยกขึ้นประคองข้อมือเหมือน
00:04:4400:04:47เดิมสำหรับผู้ที่มีแรงมากขึ้นนะคะสามารถ
00:04:4700:04:51ใช้ข้างที่อ่อนแรงได้เลยโดยการที่ผู้ช่วย
00:04:5100:04:54อาจจะช่วยจับประคองข้อมือให้กำขึ้นอย่าง
00:04:5400:04:58นี้นะคะแล้วก็ยกไปใส่เี่ค่ะค่ะสำหรับคน
00:04:5800:05:00ที่อาจจะหาแก้วไม่ได้หรืออยากสะดวกเป็น
00:05:0000:05:02ลูกบอลอะไรอย่าเงี้ยค่ะก็สามารถใช้ลูกบอล
00:05:0200:05:05แทนได้เหมือนกันก็คือใช้มือข้างที่อ่อน
00:05:0500:05:08แรงมาประสานมือกับอีกข้างนึงช่วยใส่ลูก
00:05:0800:05:17บอลตรงกลางช่วยประคองข้อมือและข้อ
00:05:1700:05:20สอบต่อไปเราจะมาเน้นกันที่การใช้งานของ
00:05:2000:05:23มือและการหยิบจับอ่ะค่ะสำหรับผู้ที่เริ่ม
00:05:2300:05:25มีแรงมากขึ้นนิดนึงและเริ่มใช้มือได้มาก
00:05:2500:05:28ขึ้นแล้วก็จะเริ่มจากการหยิบวัตถุใหญ่ๆ
00:05:2800:05:30ก่อนหยิบจับได้ง่าย
00:05:3000:05:33จากนั้นก็ค่อยไล่ไปเป็นวัตถุที่เล็กลง
00:05:3300:05:37เล็กลงตามลำดับขึ้นกับความสามารถนะคะ
00:05:3700:05:40เพิ่มความยากโดยการที่หยิบโดยจับสลับนิ้ว
00:05:4100:05:47เป็นโป้งชี้โป้งกลางโป้งนางโป้งก้อยนอก
00:05:4700:05:50จากปรับขนาดของวัตถุที่เราใช้หยิบจับแล้ว
00:05:5000:05:53เราอาจจะปรับขนาดของภาชนะให้มีขนาดเล็กลง
00:05:5300:05:56เพื่อที่จะต้องใช้ความแม่นยำในการหยิบและ
00:05:5700:06:00ใส่มากขึ้นนะคะจากตะกี้เป็นแก้วขนาดใหญ่ๆ
00:06:0000:06:03อาจจะเปลี่ยนนเป็นภาชนะที่ฝามันขนาดเล็ก
00:06:0300:06:06ลงการฝึกการหยิบจับหรือการใช้มืออาจจะใช้
00:06:0600:06:09อุปกรณ์เป็นผ้าขนหนูเล็กๆง่ายๆแบบนี้ก็
00:06:0900:06:15ได้ค่ะแล้วใช้มือหยิบแล้วพับไปหาอีกฝั่ง
00:06:1500:06:19นึงแล้วก็เปิดฝาขดน้ำและปิดกลับไปเพื่อ
00:06:1900:06:23เพิ่มกำลังของนิ้วของเรานั่นเองค่ะพยายาม
00:06:2300:06:27ใช้นิ้วโป้งชี้กลางเป็นตัวหลักในการหมุน
00:06:2700:06:30นะคะต่อไปอุปกรณ์ที่ใช้ในการเพิ่มแรงมือ
00:06:3000:06:33ที่เราจะใช้วันนี้ก็คือลูกบอลนี่แหละค่ะ
00:06:3300:06:37ใส่ไปที่มือและบีบออกแรงให้ได้มากที่สุด
00:06:3700:06:40ค้างไว้สักประมาณ 2-3 วินาที
00:06:4000:06:42[เพลง]
00:06:4200:06:47ปล่อยทำซ้ำ 10-20 ครั้งค่ะต่อไปที่เราจะ
00:06:4700:06:51ใช้กันนะคะก็คือหนังยางวงนี่แหละค่ะยางวง
00:06:5100:06:55แต่ทรงพลังมากให้ใช้หนังยางวงใส่ไปที่
00:06:5500:06:58ปลายบริเวณปลายนิ้วและพยายามออกแรงกลาง
00:06:5800:07:00ออกให้ได้มากที่สุด
00:07:0000:07:03โดยสามารถเพิ่มความยากได้โดยเพิ่มปริมาณ
00:07:0300:07:06เส้นหนังยางที่เพิ่มขึ้นนะคะปรับตามแรง
00:07:0600:07:08ที่เรามีได้เลย
00:07:0800:07:13ค่ะต่อไปคือไม้หนีบผ้านี่เองค่ะอาจจะหา
00:07:1300:07:16เป็นไซส์เล็กบ้างใหญ่บ้างปรับขึ้นกับความ
00:07:1600:07:19แข็งแรงหรือว่าแรงที่เรามีนะคะวิธีการใช้
00:07:1900:07:23ก็คือใช้นิ้วโป้งสลับกับนิ้วอื่นๆในการ
00:07:2300:07:27หนีบหาวัสดุที่เอ่อมั่นคงนิดนึงในการหนีบ
00:07:2700:07:30อาจจะเป็นกล่องหรือตะกร้าอะไรก็ได้ค่ะอ่า
00:07:3100:07:34นอกจากเราปรับขนาดของไม้หนีบแล้วเราอาจจะ
00:07:3400:07:37หาวัสดุหรือตัวตัวหนีบที่หนาขึ้นเช่น
00:07:3800:07:41เปลี่ยนจากกล่องที่มีขอบบางๆแบบเนี้ยไป
00:07:4100:07:44เป็นหนังสือที่มีขนาดหนาขึ้นก็ต้องออกแรง
00:07:4400:07:46ในการหนีบมากขึ้นแบบนี้ก็ได้
00:07:4600:07:52ค่ะค้างออกนี่ค่ะทีนี้แกะออกนะคะดึงออกมา
00:07:5300:07:59เลยีบก่อนอื้อหือโอเคซึ่งในขณะฝึกนะคะคะ
00:07:5900:08:04ถ้าผู้ป่วยรู้สึกล้าหรือว่ามีความตึงตัว
00:08:0400:08:07หรือเกร็งตัวของกล้ามเนื้อที่มือแขนหัว
00:08:0700:08:11ไหล่ก็แนะนำให้หยุดพักยืดเหยียดนะคะและ
00:08:1100:08:15เมื่อผู้ป่วยพร้อมก็ค่อยกลับมาฝึกซ้ำหมอ
00:08:1500:08:19แนะนำให้ฝึกนะคะอย่างน้อยวันละ 2 รอบนะคะ
00:08:1900:08:23และต้องทำให้สม่ำเสมอต่อเนื่องถ้าถามว่า
00:08:2300:08:27เราจะเริ่มฟื้นฟูเมื่อไหร่นะคะก็จริงๆเรา
00:08:2700:08:30สามารถเริ่มฟื้นฟูได้หลังจากที่อาการของ
00:08:3000:08:33คนไข้เนี่ยค่ะคงที่ก็คือเรื่องของสัญญาณ
00:08:3300:08:37ที่คงที่เรื่องของอาการทางระบบทางประสาท
00:08:3700:08:39ที่ไม่แย่ลงนะคะหรือว่าเรื่องภาวะแทรก
00:08:3900:08:42ซ้อนอื่นๆอย่างเช่นเรื่องของโรคหัวใจนะคะ
00:08:4200:08:45ก็คือถ้าอาการคงที่ไปอย่างน้อย 48 ชมง
00:08:4500:08:47อย่างเงี้ยเราก็เริ่มที่จะทำการฟื้นฟูได้
00:08:4700:08:50เราก็จะมีการตั้งเป้าหมายที่จะให้คนไข้
00:08:5000:08:54เนี่ยสามารถใช้งานร่างกายส่วนต่างๆได้ดี
00:08:5400:08:57ยิ่งขึ้นนะคะสำหรับเรื่องของมือหรือแขน
00:08:5700:08:59เนี่ยเราก็จะมีเป้าหมายของการฝึกคือเพื่อ
00:08:5900:09:02ให้คนไข้เนี่ยสามารถกลับไปใช้งานมือของ
00:09:0200:09:05แขนข้างที่มีปัญหาหรือว่ากลับไปทำงานที่
00:09:0500:09:08คนไข้เคยทำได้สำหรับผู้ป่วยโรคหลอดเลือด
00:09:0800:09:11สมองที่มีปัญหาอยากจะมาปรึกษาเรื่องของ
00:09:1100:09:14การทำกิจกรรมบำบัดเพื่อฝึกมือและแขนนะคะ
00:09:1400:09:17ก็สามารถมาติดต่อได้ที่แผนกผู้ป่วยนอก
00:09:1700:09:20ฝ่ายเวชศาสตร์ฟื้นฟูอาคารพปรชั้น 2 โรง
00:09:2000:09:23พยาบาลจุฬาลงกรณ์สภากาชาตไทยทุกวันจันทร์
00:09:2300:09:29ถึงศุกร์นะคะเวลา 8:00 นถึงเนค่ะ
00:09:2900:09:31
00:09:3100:09:45[เพลง]