ตัวอ่อนระยะ Blastocyst คืออะไร และมีอายุเท่าใด

Stem cell ความหวังในการรักษาในอนาคต : Research Impact [by Mahidol]

จากช่อง : Mahidol Channel มหิดล แชนแนล


ดูคำบรรยาย / View Transcript
00:00:0900:00:11สเต็มเซลล์หรือว่าเซลล์ต้นกำเนิด
00:00:1100:00:15เป็นเซลล์ที่มีความสามารถ ในการที่จะเจริญไปเป็นเซลล์
00:00:1500:00:18หรือว่าเนื้อเยื่อ หรืออวัยวะ ได้ทุกชนิดในร่างกายของมนุษย์
00:00:1800:00:21เพราะฉะนั้นการค้นพบสเต็มเซลล์
00:00:2100:00:24และสามารถเลี้ยงสเต็มเซลล์ได้ในหลอดทดลอง
00:00:2400:00:28อันนี้ก็ทำให้เกิดมีความคิด ที่จะนำเอาสเต็มเซลล์อันนี้
00:00:2800:00:31มาพัฒนาให้เป็นเซลล์ที่เราต้องการ
00:00:3100:00:34หรือว่าเป็นเนื้อเยื่อ หรือว่าอวัยวะที่เราต้องการ
00:00:3500:00:38ศูนย์ความเป็นเลิศ ทางงานวิจัยสเต็มเซลล์ของศิริราช
00:00:3800:00:41ร่วมกับภาควิชาสูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา
00:00:4100:00:45และภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล
00:00:4500:00:46ทำงานวิจัยเรื่อง
00:00:4600:00:51กระบวนการผลิตเซลล์ต้นกำเนิด จากตัวอ่อนในระยะ Blastocyst
00:00:5100:00:54ซึ่งเป็นการสร้างเซลล์ต้นกำเนิด จากตัวอ่อนของมนุษย์
00:00:5400:00:59เพื่อจะนำมารักษาโรคร้ายแรง หรือเรื้อรังของผู้ป่วยในอนาคต
00:01:0000:01:03Blastocyst เป็นตัวอ่อนที่มีอายุ 5 วัน
00:01:0300:01:06นับจากการมีปฏิสนธิแล้วนะครับ
00:01:0600:01:11ซึ่งเป็นตัวอ่อนระยะสูงสุดที่มนุษย์ จะสามารถเพาะเลี้ยงได้นอกร่างกาย
00:01:1100:01:16ซึ่ง Blastocyst นี้ ก็จะเป็นตัวอ่อนที่มีเนื้อเยื่ออยู่ 2 ชนิด
00:01:1600:01:18ชนิดหนึ่งก็จะพัฒนากลายไปเป็นรก
00:01:1800:01:22อีกชนิดหนึ่งก็คือ กลายไปเป็นทารกซึ่งเป็นมนุษย์
00:01:2300:01:28ซึ่งเนื้อเยื่อที่จะกลายเป็นทารก จะประกอบไปด้วย
00:01:2800:01:33สเต็มเซลล์มีมากมาย มากที่สุดในบรรดาอวัยวะทั้งหลาย
00:01:3300:01:38ซึ่งสเต็มเซลล์นี้ก็จะถูกพัฒนา ไปเป็นเนื้อเยื่อของมนุษย์
00:01:3800:01:40เป็นอวัยวะต่าง ๆ ได้มากมาย
00:01:4000:01:42ในการนำตัวอ่อนของมนุษย์มาใช้
00:01:4200:01:47ต้องได้รับอนุญาตจากสำนักงานจริยธรรม ของสถาบันนั้น ๆ ก่อนนะครับ
00:01:4700:01:53และก็ต้องเป็นตัวอ่อนที่เจ้าของ คือพ่อแม่ของตัวอ่อนตัวนั้นบริจาคให้
00:01:5300:01:58ซึ่งส่วนใหญ่เราก็จะเอามาจาก ตัวอ่อนที่ปฏิสนธิแบบผิดปกติ
00:01:5800:02:02ซึ่งเรารู้ว่าเติบโตขึ้นมา ก็คงเป็นมนุษย์ที่ผิดปกติ
00:02:0200:02:05เราจึงจะเลือกใช้ตัวอ่อนพวกนั้น มาสกัดเอาสเต็มเซลล์ออกมา
00:02:1200:02:13วิธีการที่เราทำก็คือ
00:02:1300:02:16ตอนแรกเราก็จะใช้วิธีการแตกตัวอ่อนในแท่งแก้ว
00:02:1600:02:18แยกเอา ICM cell ออกมา แล้วก็มาเรียง
00:02:1800:02:21เสร็จแล้ว เราเลี้ยงในจานพลาสติกประมาณ 3 วัน
00:02:2100:02:24บน Extracellular matrix อันหนึ่ง
00:02:2400:02:27เราพบว่า 3 วัน เซลล์ที่ไม่ใช่สเต็มเซลล์จะเกิดการฝ่อ
00:02:2700:02:30และจะมีแค่สเต็มเซลล์เท่านั้น ที่เจริญเติบโตได้
00:02:3000:02:31อันนั้นเป็นครั้งแรกที่เราเจอ
00:02:3100:02:34และเราก็คิดว่า เราต้องการจำนวนตัวอ่อนมากขึ้น
00:02:3400:02:37เราก็เลยเอาตัวอ่อนที่เป็นโรค ชนิดต่าง ๆ มาลองมากยิ่งขึ้น
00:02:3700:02:39ซึ่งเราก็พบว่า มันสามารถทำซ้ำได้
00:02:3900:02:42และเราก็ลองตัวอ่อนสด และตัวอ่อนแช่แข็งด้วย
00:02:4200:02:44เราก็พบว่าประสิทธิภาพที่ได้
00:02:4400:02:46อยู่ที่ประมาณ 73 เปอร์เซ็นต์
00:02:4600:02:48ซึ่งสูงกว่ารายงานก่อนหน้านี้มากครับ
00:02:4800:02:51เพราะรายงานก่อนหน้านี้ ค่าเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 30 เปอร์เซ็นต์
00:02:5300:02:55ในการนำสเต็มเซลล์มารักษาผู้ป่วย
00:02:5500:02:58จะต้องดูความเข้ากันได้ของ HLA
00:02:5800:03:00หรือรหัสทางพันธุกรรมบนผิวเม็ดเลือดขาว
00:03:0000:03:05ซึ่งแต่ละคนจะมีลักษณะเฉพาะตัว และแตกต่างกันตามเชื้อชาติ
00:03:0500:03:08การเอาสเต็มเซลล์มาปลูกถ่ายให้กับผู้ป่วยนั้น
00:03:0800:03:09สิ่งสำคัญก็คือ
00:03:0900:03:13ลักษณะทางพันธุกรรมต้องเหมือนกัน มิฉะนั้นจะมีปัญหา
00:03:1300:03:16เกี่ยวกับการยอมรับกับไม่ยอมรับ สเต็มเซลล์ที่ให้เข้าไป
00:03:1600:03:18เพราะฉะนั้นในทางปฏิบัติ
00:03:1800:03:21ก็จะมีการเก็บสเต็มเซลล์ตัวอ่อนในธนาคาร
00:03:2100:03:26คือมีการเก็บจำนวนให้มากพอ เช่น 200 ถึง 300 ตัวอย่าง
00:03:2600:03:32และก็ตรวจดูลักษณะทางพันธุกรรม เรียก HLA อันนี้เกี่ยวข้องกับการปลูกถ่าย
00:03:3200:03:34เพราะฉะนั้นในการที่จะปลูกถ่าย
00:03:3400:03:37เมื่อมีผู้ป่วยแล้ว เราจะเลือกสเต็มเซลล์
00:03:3700:03:39ก็ต้องเลือกที่มี HLA เหมือนกันให้มากที่สุด
00:03:3900:03:41การปลูกถ่ายจึงจะประสบความสำเร็จ
00:03:4100:03:44ธนาคารเซลล์ต้นกำเนิดก็จึงมีความสำคัญ
00:03:4600:03:48โดยธนาคารเซลล์ที่เราคิดกันไว้
00:03:4800:03:50ก็คือเราอยากจะสร้างธนาคารสเต็มเซลล์
00:03:5000:03:53ที่ครอบคลุมประชากรของคนไทยก่อนเป็นอันดับแรก
00:03:5300:03:56เพราะว่าประเทศอื่นก็เริ่มมีการสร้าง Banking ลักษณะนี้แล้ว
00:03:5600:04:00อย่างเช่น ญี่ปุ่น ก็เริ่มมีที่จะสร้าง ธนาคารสเต็มเซลล์สำหรับประชากรของเขาเอง
00:04:0000:04:05ด้วย MTP ที่เราคิดค้นขึ้น เราจะสร้างธนาคารสเต็มเซลล์ที่มี HLA
00:04:0500:04:06ที่เข้ากันกับประชากรไทยทั้งหมด
00:04:0600:04:09ซึ่งเราประมาณว่าเราต้องใช้ Cell Line ที่มี HLA รูปแบบต่าง ๆ
00:04:0900:04:12ทั้งหมดประมาณ 140 ถึง 150 รูปแบบ
00:04:1200:04:15ก็จะเพียงพอที่จะใช้ ในการรักษาคนไทยได้ทั้งประเทศ