การรักษาวัณโรคต้องใช้เวลานานแค่ไหน และต้องใช้ยาอย่างไร

“วัณโรคหลังโพรงจมูก” เกิดไม่บ่อย แต่หากไม่รู้ตัว อันตรายถึงชีวิต!! | คลิป MU [by Mahidol Channel]

จากช่อง : Mahidol Channel มหิดล แชนแนล


ดูคำบรรยาย / View Transcript
00:00:0000:00:01เมื่อคุณน้ำตาลเสียชีวิต
00:00:0100:00:06ผมก็ได้ให้แพทย์หู คอ จมูก ช่วยส่องกล้องไปดูที่หลังโพรงจมูก
00:00:0600:00:11จึงได้หนีบเนื้อบริเวณนั้น เพื่อนำไปตรวจทางพยาธิวิทยา
00:00:1100:00:13ก็พบว่ายังมีเลือดไหลตามมาเป็นจำนวนมาก
00:00:1300:00:17จนนำพามาสู่การเสียชีวิตของคุณน้ำตาล
00:00:2200:00:26หลังจากนั้น เราจึงได้ทำการตรวจแบบพิเศษ
00:00:2600:00:29ทั้งที่ศิริราชและที่สถาบันพยาธิวิทยา
00:00:2900:00:32วิธีการตรวจนั้นก็คือ PCR
00:00:3200:00:35ผลก็ออกมาว่า มี DNA ของเชื้อวัณโรค
00:00:3500:00:37ดังนั้น เราจึงสรุปว่า
00:00:3700:00:43คุณน้ำตาลมีภาวะติดเชื้อวัณโรค ที่บริเวณหลังโพรงจมูก
00:00:4600:00:48เชื้อวัณโรคเป็นเชื้อแบคทีเรียชนิดหนึ่ง
00:00:4800:00:52ในภาษาทางการแพทย์ เราเรียกว่า Mycobacterium tuberculosis
00:00:5200:00:54เชื้อวัณโรคแพร่กระจายจากคนสู่คน
00:00:5400:00:55ทางละอองเสมหะ
00:00:5500:00:58ซึ่งก็เกิดจากการที่คนคนหนึ่งเป็นวัณโรค
00:00:5800:01:01ไอ จาม เปล่งเสียง หรือแม้แต่ร้องเพลง
00:01:0100:01:03ทำให้เกิดละอองเสมหะล่องลอยอยู่ในอากาศ
00:01:0400:01:08เมื่อเราสูดหายใจเอาละอองเสมหะ ที่มีเชื้อวัณโรคอยู่ เข้าไปในปอดของเรา
00:01:0800:01:10ก็จะทำให้เราป่วยขึ้น
00:01:1000:01:11แต่ไม่ได้ทุกคนที่เป็น
00:01:1100:01:15เราพบแค่ประมาณ 10% ของคนที่ได้รับเชื้อวัณโรคไป
00:01:1500:01:16จะเกิดวัณโรคเกิดขึ้น
00:01:1700:01:22ซึ่งคนที่มีร่างกายไม่แข็งแรง เช่น เด็ก ผู้สูงอายุ
00:01:2200:01:24มีโรคเรื้อรัง เช่น เป็นเบาหวาน
00:01:2400:01:27ไตวายเรื้อรัง หรือคนที่เป็นภูมิคุ้มกันบกพร่อง
00:01:2700:01:30ก็จะมีโอกาสติดเชื้อวัณโรค ได้ง่ายกว่าคนธรรมดา
00:01:3000:01:35โดยที่ 80-85% ของคนที่ได้รับเชื้อวัณโรค เข้าไปที่ปอดนั้น
00:01:3500:01:39ก็จะเกิดวัณโรคเฉพาะส่วนที่ปอด หรือเราเรียกว่า วัณโรคปอด
00:01:3900:01:43สำหรับผู้ป่วยส่วนหนึ่ง คือประมาณ 15-20%
00:01:4300:01:45เชื้อวัณโรคนั้นจะเล็ดลอดออกจากปอดของเขา
00:01:4500:01:49เข้าไปตามระบบกระแสเลือด หรือระบบกระแสน้ำเหลือง
00:01:4900:01:53ทำให้เกิดวัณโรค ในอวัยวะอื่น ๆ ได้ทั่วร่างกาย
00:01:5300:01:55ไม่ว่าจะเป็นวัณโรคเยื่อหุ้มสมอง
00:01:5500:01:56วัณโรคกระดูก
00:01:5600:01:58วัณโรคหลังโพรงจมูก
00:01:5800:02:00เมื่อคนเราได้รับเชื้อวัณโรคเข้าไป
00:02:0000:02:04จะมีผู้ป่วยเพียง 10% เท่านั้น ที่จะเกิดเป็นวัณโรคเกิดขึ้น
00:02:0400:02:08แต่ใน 10% นั้น มันไม่ได้เกิดวัณโรคทันทีทันใด
00:02:0800:02:12เชื้อวัณโรคมันสามารถหลบอยู่ในตัวเรา ได้เป็นปี ๆ เป็นสิบปีโดยที่ไม่ตาย
00:02:1200:02:15และเมื่อมันพร้อม เชื้อมันแข็งแรงขึ้น
00:02:1500:02:18หรือร่างกายเราอ่อนแอลง ภูมิต้านทานเราลดลง
00:02:1800:02:19เชื้อวัณโรคก็จะแสดงอาการออกมา
00:02:1900:02:22เพิ่มจำนวนขึ้นมา แล้วก็ทำให้ร่างกายเราเกิดโรคครับ
00:02:2500:02:29ถ้าท่านมีอาการบ่งชี้ว่าอาจจะเป็นวัณโรคปอด
00:02:2900:02:31เช่น ไอเกิน 2 สัปดาห์
00:02:3100:02:33มีเบื่ออาหาร น้ำหนักลด
00:02:3300:02:35หรือมีไข้ไม่ทราบสาเหตุ
00:02:3500:02:39ควรจะต้องรีบไปรับการตรวจหา ว่าเป็นวัณโรคหรือไม่โดยแพทย์
00:02:3900:02:44หรือถ้าท่านสงสัยว่าจะมีอาการของวัณโรคนอกปอด
00:02:4400:02:46ยกตัวอย่างเช่น วัณโรคหลังโพรงจมูก
00:02:4600:02:48หากท่านมีอาการคลำก้อนได้ที่คอ
00:02:4900:02:53มีอาการจุกแน่น ระคายคอ เจ็บในคอเรื้อรัง เกิน 2 สัปดาห์
00:02:5300:02:56ควรจะรีบไปพบแพทย์ เพื่อตรวจหาว่าเป็นวัณโรคหรือไม่
00:02:5600:02:58การวินิจฉัยของวัณโรคปอด
00:02:5800:03:01ซึ่งอาศัยการเอกซเรย์ปอด การตรวจเสมหะ
00:03:0100:03:02หาเชื้อวัณโรคได้
00:03:0200:03:05แต่ถ้าเป็นวัณโรคนอกปอด
00:03:0500:03:08โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่เราสนใจกันคือ วัณโรคหลังโพรงจมูก
00:03:0800:03:10การวินิจฉัยจะยุ่งยาก
00:03:1000:03:12เนื่องจากว่าแพทย์จะต้องทำการตรวจ
00:03:1200:03:16แล้วก็ตัดชิ้นเนื้อบริเวณนั้น เพื่อไปตรวจหาเชื้อวัณโรค
00:03:1600:03:21หรือหาลักษณะบางอย่าง ที่บ่งชี้ถึงการติดเชื้อวัณโรคเกิดขึ้นครับ
00:03:2300:03:25หลังจากกรณีคุณน้ำตาล
00:03:2500:03:29เหล่าผู้ปกครองทั้งหลาย หรือแม้กระทั่งผู้ป่วยหลายราย
00:03:2900:03:32กังวลว่าเป็นเลือดกำเดาไหลบ่อย
00:03:3200:03:35จะมีโอกาสเกิดเหตุอย่างคุณน้ำตาลหรือไม่
00:03:3500:03:38ถ้าถามว่ามีโอกาสเกิดหรือไม่ คำตอบก็ต้อง มี แต่น้อยมาก
00:03:3800:03:39อีกอย่างคือ เลือดกำเดาไหลนี่
00:03:3900:03:43จริง ๆ ที่เจอบ่อย มันจะเป็นไหลจาก โพรงจมูกส่วนหน้า ไม่ใช่ด้านหลังโพรงจมูก
00:03:4300:03:45ที่เส้นเลือดมันเปราะบาง
00:03:4500:03:48หรือว่าช่วงหน้าหนาว มันแห้ง แล้วมันก็แตก
00:03:4800:03:52ซึ่งสังเกตว่า เราก็แค่ประคบตรงโคนจมูก บีบไว้หน่อย มันก็หยุด
00:03:5200:03:55ดังนั้น ผมคิดว่าไม่จำเป็นต้องกังวลขนาดนั้น
00:03:5500:03:59ในประเทศไทย ตั้งแต่ปี 2535 จนถึงปัจจุบัน
00:03:5900:04:03มีรายงานคนไข้วัณโรคหลังโพรงจมูก 39 ราย
00:04:0300:04:09โดยที่ทั้ง 39 ราย ไม่ได้มาด้วยอาการเฉพาะ ที่บ่งชี้ว่าเป็นวัณโรคหลังโพรงจมูก
00:04:0900:04:12ส่วนใหญ่เจอเพราะคนไข้ไปด้วยเรื่องอื่น
00:04:1200:04:15เช่น ต่อมน้ำเหลืองโต แล้วก็ตรวจร่างกาย
00:04:1500:04:18แล้วสุดท้าย นำพามาสู่การส่องกล้อง ตัดตรวจชิ้นเนื้อ
00:04:1800:04:19แล้วถึงพบว่าเป็นวัณโรค
00:04:2200:04:24การรักษาวัณโรคนั้น รักษาด้วยยาเป็นหลัก
00:04:2500:04:30แต่สำหรับวัณโรคนอกปอดนั้น อาจจะมีการผ่าตัดช่วยการรักษาในบางกรณี
00:04:3000:04:35เช่น อวัยวะนั้น ยาไม่สามารถเข้าไป ฆ่าเชื้อวัณโรคได้เต็มที่ดีพอ
00:04:3500:04:36ก็จะอาศัยการผ่าตัดช่วย
00:04:3700:04:39สำหรับยารักษาวัณโรคนั้น
00:04:3900:04:41ต่างจากโรคติดเชื้อทั่ว ๆ ไป
00:04:4100:04:44ซึ่งเรารักษากัน 5 วัน 7 วัน 14 วัน ก็เพียงพอ
00:04:4400:04:46แต่เชื้อวัณโรคนั้นเป็นเชื้อที่ตายยาก
00:04:4700:04:48ต้องการการรักษานาน
00:04:4800:04:50ระยะเวลาที่สั้นที่สุด
00:04:5000:04:52เท่าที่วิทยาการปัจจุบันเรามีนั้น
00:04:5200:04:54คือต้องรักษานาน 6 เดือนนะครับ
00:04:5500:04:56แล้วก็ต้องใช้ยาหลายชนิดร่วมกัน
00:04:5900:05:03การป้องกันตัวเราเองให้เป็นวัณโรคได้ยาก
00:05:0300:05:05สิ่งที่สำคัญก็คือ การรักษาสุขภาพให้แข็งแรง
00:05:0500:05:09พักผ่อนให้เพียงพอ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
00:05:0900:05:10รับประทานอาหารที่มีคุณค่า
00:05:1000:05:14หลีกเลี่ยงการเข้าไปในที่ที่มีโอกาส ที่จะรับเชื้อวัณโรคได้ง่าย
00:05:1400:05:16ก็คือ สถานที่แออัด
00:05:1600:05:18ระบบระบายอากาศไม่ดี
00:05:1800:05:20เมื่อเรารักษาสุขภาพเราดีแล้ว
00:05:2000:05:22เราก็ยังอาจจะเกิดวัณโรคเกิดขึ้นได้
00:05:2200:05:27ดังนั้น ถ้าท่านมีอาการบ่งชี้ว่า อาจจะเป็นวัณโรค
00:05:2700:05:31ควรจะต้องรีบไปรับการตรวจหา ว่าเป็นวัณโรคหรือไม่โดยแพทย์