- คำถาม:
- โรคฝีดาษในประเทศไทยมีประวัติการระบาดอย่างไรบ้าง?
- คำตอบ:
- โรคฝีดาษเป็นโรคประจำถิ่นของไทยมาอย่างยาวนาน โดยมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์จากตำนานเมืองนครศรีธรรมราชที่บันทึกการย้ายเมืองเนื่องจากโรคระบาด ซึ่งอาจเป็นการระบาดของไข้ทรพิษหรือสีดาจ โดยเฉพาะในสมัยกรุงศรีอยุธยา ที่มีการบันทึกว่ากษัตริย์สมเด็จพระไชยราชาธิราชเสียชีวิตจากฝีดาษ และการระบาดมักเกิดขึ้นในช่วงหน้าแล้งตั้งแต่เดือนพฤศจิกายนถึงพฤษภาคม พร้อมทั้งมีการระบาดใหญ่ทุก 7–10 ปี นอกจากนี้ยังมีการระบาดครั้งสำคัญในสมัยรัชกาลที่ 2 และรัชกาลที่ 5 ซึ่งเข้ามาทางเรือจากการค้าขายจากฮ่องกง สิงคโปร์ และอินเดีย
ประวัติฝีดาษและโรคฝีดาษลิงในไทย ย้อนตำนานฝีดาษ โรคโบราณที่คืนชีพอีกครั้ง l TNN HEALTH l 04 06 65
จากช่อง:TNN
คำบรรยายที่เกี่ยวข้อง
00:00:06ค่ะอาจารย์ในเรื่องของโรคฝีดาษหรือว่าไข้
00:00:10ทรพิษเนี่ยการระบาดในสังคมไทยเนี่ยมีมา
00:00:14อย่างไรบ้างนะคะก็จะบอกจะบอกว่าสีดาจหรือ
00:00:18ว่าไข้ทรพิษจะเป็นโรคประจำถิ่นของไทย
00:00:21เนี่ยก็ไม่ผิดนะครับเพราะว่าเราเผชิญกับ
00:00:24การรับบาดของฝีดาษมาอย่างยาวนานแต่หลัก
00:00:27ฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษรนะครับเอ่อของ
00:00:31จีนได้บันทึกเอาไว้ว่าประมาณศตวรรษ
00:00:33คริสตวรรษ 23
00:00:36โรคที่ผีด่าเนี่ยมากับของทัพจีนมากับกอง
00:00:42ทัพจีนด้วยกันบุกบุกชาวเอเชียที่บุก
00:00:44เวียดนามในขณะที่เอาสีดาจมาติดชาวพื้น
00:00:47เมืองเนี่ยโรคที่คนจีนต้องยกทัพกลับไปก็
00:00:52คือโรคซางซึ่งมันน่าจะคือไข้มาลาเรียซึ่ง
00:00:56เป็นโรค Get On ใช้เนี้ยนี่คือการ
00:00:58ขอแลกเปลี่ยนแลกเปลี่ยนโรคในระหว่าง
00:01:02ระหว่างการติดต่อมนุษย์ผ่านสงครามและการ
00:01:06ค้าขายแล้วฝีดาษจากการศึกษาในระดับโลก
00:01:10เพราะว่าอะไรทำเก่าแก่จะเกิดสีดาจขึ้นทุก
00:01:13อารยธรรมเพราะว่าพี่ดัดมันเกิดขึ้นเมื่อ
00:01:16มนุษย์มาอยู่รวมกันมากๆแล้วก็เตะอัดแล้ว
00:01:19ก็จะเกิดสีด่าเพราะเวลามันหรือจัดการหาย
00:01:21ใจลมหายใจแล้วก็ผ่านสัมผัสแล้วในเรื่อง
00:01:25ของการระบาดของโรคฝีดาษในสังคมไทยใน
00:01:28ประเทศไทยค่ะมีบันทึกทางประวัติศาสตร์
00:01:30อย่างไรบ้างคะในตำนานเมืองนครศรีธรรมราช
00:01:34ก่อนหน้าการสะอาดตาปนาแล้วก็หลังสัมมนา
00:01:38พระธาตุนครศรีธรรมราชซึ่งมีหลักฐานว่าอาจ
00:01:42จะเป็นตัวที่ 17 เนี่ยก็ปรากฏว่ามีการ
00:01:45ย้ายเมืองเพราะเกิดโรคจะไข้จอพิษหรือ
00:01:49ศรีด่านซึ่งเหล็กในเอกสารเนี่ยจะจดไว้ว่า
00:01:52เป็นชื่ออภิวาทอะค่ะโรคคำว่าอายุอ่ะโลก
00:01:56เนี่ยมันเท่ากับโรคห่าโอ๊ยลูกที่คนตาย
00:02:00อย่างรวดเร็วแล้วก็เป็นกันเยอะๆเป็นกัน
00:02:03จำนวนมากเหมือนฝนตกลงมาเป็นอาหาใหญ่ๆคำ
00:02:06ว่าหิแปลว่างูแล้วก็ว่าแต่ว่าลมโลกคือโลก
00:02:11เนาะโรคที่
00:02:13Pitbull เนี่ยถูกลมพาไปแล้วไปโดนคนคนก็
00:02:17ตายมากและตายอย่างรวดเร็วนี่คือโลกอ่า
00:02:21ฉะนั้นเนี่ยโรคหาในเป็นโรคอะไรก็ได้ที่มี
00:02:24อาการแบบนี้ซึ่งแต่สมัยไทยโบราณเราจะ
00:02:27เรียกสามโลกด้วยกันก็คือ 1 คาโรคหรือสี
00:02:30ด่านี้น่าจะตกแก่สุดอันที่สองก็คืออาวีอา
00:02:34ตะโรคที่เรายึดที่รู้จักกันว่าพอลล่าหรือ
00:02:36ใครลงรากให้ปลวกใหญ่อันนี้ก็ในการระบาด
00:02:40ครั้งแรกคิดว่าพระบาทในปี
00:02:422463 ในสมัยรัชกาลที่ 2
00:02:4521 การระบาดจากอันนี้ว่าเป็นเอเชียติกคอ
00:02:48เรลล่าคือการระบาดทั่วเอเชียครั้งแรกอีก
00:02:5110 กว่าปีติดกับสิบปีหลังจากนี้จะระบาด
00:02:54ทั่วโลกครั้งแรกฉะนั้นเนี่ยมันรุนแรงมาก
00:02:56เลยเวลานั้นเพราะมันเป็นโรคใหม่แต่ฝีด่า
00:02:59เนี่ยระบาดมาตั้งแต่สมัยตอนทุกยาแล้วแต่
00:03:03ตั้งแต่ก่อนก่อนที่มีการสร้างอาณาจักร
00:03:06ใหญ่ๆของไทยขึ้นเนี่ยก็จะนครศรีธรรมราช
00:03:09หรือว่าอันนี้คุณชัยเนี่ยก็มีร่องรอยใน
00:03:11หลักฐานเล่าถึงการระบาดของสีดาจอ่ะแต่
00:03:14หลักฐานที่ชัดเจนปรากฏในสมัยกรุง
00:03:16ศรีอยุธยาในพระราชพงศาวดารเราจะพบว่า
00:03:19กษัตริย์สมเด็จพระไชยราชาธิราชข้อส่วนค้น
00:03:23ด้วยฝีดาษซึ่งจนมากจากสัมพันธ์กับอีกสอง
00:03:25เรื่องที่ทำให้สีด่าแต่ระบาดหนักเนาะคือ
00:03:29บ่บัลเล่ต์บอกว่าหมอบรัดเลเมื่อเข้ามานะ
00:03:31แล้วพบว่าโรคประจำที่ระบาดขับคนไทยในทุก
00:03:35หน้าแล้งคือตั้งแต่เดือน
00:03:37ก็อาจพฤศจิกายนจนถึงเดือนพฤษภาคมเพราะ
00:03:40พรุ่งนี้ฝนลงในจะหายก็คือโรคฝีดาษแต่จะ
00:03:44ฟันกระบัตรประจำทุกปีมีคนตายจำนวนหนึ่ง
00:03:47ทุกปีแต่ทัก 7 ปี 10 ปีเนี่ยจะระบาดใหญ่
00:03:50ครั้งหนึ่งฉะนั้นในชีวิตยาก็บันทึกไว้ว่า
00:03:54ถ้าเกิดการระบาดแบบนี้แต่แต่ยิ่งจะระบัด
00:03:57มากขึ้นอีกเมื่อเกิดข้าวยากหมากเพลงและ
00:04:00เกิดศึกสงกรานต์นี่เป็นโรคระบาดที่สำคัญ
00:04:03มากในยุคก่อนหน้าที่จะอายุว่าจะเข้ามาใน
00:04:06สมัยรัชกาลที่ 2 และหาอีกตัวนึงก็คือหาดำ
00:04:10ก็คือเป็นการโลกซึ่งเข้ามาในสมัยรัชการ
00:04:15ที่ 5 ครั้งแรกในรายงานคือ 2435 นี่ก็มา
00:04:19ทางเรือของการค้าขายในอาณานิคมมาจาก
00:04:22ฮ่องกงมาจากสิงคโปร์มาจากอินเดียมาจาก
00:04:25เนี่ยการเดินเรือและเอาคนมาจากป่ามาจาก
00:04:29ที่ต่างๆเนอะแล้วติดปากกับหนูกับเรืออัน
00:04:33นี้ก็เป็นเป็นโรคที่เรียกว่าลูกหาของ
00:04:35สังคมไทยสิ่งที่ทำให้ทรพิษและลดความสำคัญ
00:04:38ลงไปเนี่ยเป็นเพราะผ่านแพทย์มิชชันนารี