ความเศร้ามีผลต่อความจำอย่างไร เมื่อเทียบกับความสุข

วิทยาศาสตร์แห่งความเศร้า: ความเศร้าก็มีประโยชน์ | Audio Article EP.9

จากช่อง : THE STANDARD


ดูคำบรรยาย / View Transcript
00:00:0000:00:03in the Sand ดาษ Audio artikel รวมบท
00:00:0300:00:05ความยอดนิยมจาก The Standard ให้คุณฟัง
00:00:0500:00:10สบายๆโดยไม่ต้องอ่านหมายเหตุ Audio azone
00:00:1000:00:13นี้มีการปรับเนื้อหาให้เหมาะสำหรับการ
00:00:1300:00:14ฝั่ง
00:00:1400:00:18วิทยาศาสตร์แห่งความเศร้าความเศร้าก็มี
00:00:1800:00:22ประโยชน์โดยโตมรศุขปรีชา
00:00:2200:00:26ทำไมเราถึงรู้สึกเศร้าคำถามนี้ฟังดูบ้า
00:00:2600:00:30บ้าอยู่สักหน่อยเพราะใครๆก็รู้ว่าอาการ
00:00:3000:00:32เศร้าจะเกิดขึ้นเมื่อมีอะไรบางอย่างเกิด
00:00:3200:00:37ขึ้นในชีวิตเราเช่นความตายความสูญเสียล้ม
00:00:3700:00:40เหลวหรือแม้กระทั่งมีความขัดแย้งกับคน
00:00:4000:00:41อื่น
00:00:4100:00:44ความเศร้าเป็นอารมณ์พื้นฐานอย่างเดิมของ
00:00:4400:00:47มนุษย์จริงๆแล้วมีการแบ่งอารมณ์พื้นฐาน
00:00:4700:00:50ของมนุษย์กันหลายแบบบางแห่งก็แบ่งออกเป็น
00:00:5000:00:547 อารมณ์ความรู้สึกเช่นความรู้สึกร่า
00:00:5400:01:01เริงโกรธเศร้ากลัวรัฐไม่ชอบถ้าชอบแต่บาง
00:01:0100:01:05คนโดยเฉพาะนักจิตวิทยายุคศตวรรษที่ 20 จะ
00:01:0500:01:11แบ่งออกเป็น 6 อารมณ์คือโกรธขยะแขยงกลัว
00:01:1100:01:17สุขเศร้าและประหลาดใจบางคนก็แบ่งออกเป็น
00:01:1700:01:23คู่ๆเช่นร่าเริงกับเศร้าโกรธกับกลัวไว้ใจ
00:01:2300:01:27กับไม่ไว้ใจประหลาดใจกับคาดเดาไว้แล้ว
00:01:2700:01:31เป็นต้นแต่จะเห็นว่าไม่ว่าจะแบ่งแบบไหน
00:01:3100:01:34ความเศร้าก็เป็นหนึ่งในอารมณ์พื้นฐานของ
00:01:3400:01:38มนุษย์อยู่ดีนักจิตวิทยาวิวัฒนาการหลายคน
00:01:3800:01:42มีทฤษดีว่าความเศร้าคือราคาที่เราต้อง
00:01:4200:01:45จ่ายเพื่อให้มนุษย์สามารถสร้างความสามารถ
00:01:4500:01:48ในการที่จะสร้างพันธะกับคนอื่นๆได้ที่
00:01:4800:01:52เป็นอย่างนั้นก็เพราะมนุษย์เราต้องพึ่งพา
00:01:5200:01:55คนอื่นๆถึงจะอยู่รอดได้ความเศร้าจึงเป็น
00:01:5500:01:58อารมณ์ที่เกิดขึ้นเพื่อดึงเรากลับสู่ความ
00:01:5800:02:00จริงในข้อนี้
00:02:0000:02:02ถ้าสมมุติว่าคุณเป็นเด็กแล้วต้องไปอยู่
00:02:0200:02:05ห่างไกลพ่อแม่หรือผู้เลี้ยงดูอื่นๆที่ไม่
00:02:0500:02:09ใช่พ่อแม่คุณจะรู้สึกเศร้าซึ่งสำหรับหลาย
00:02:0900:02:12คนน่าจะเป็นความเศร้าใหญ่หรือ Major
00:02:1200:02:17แซดเนสนั่นคืออาการคิดถึงบ้านซึ่งนั่นก็
00:02:1700:02:20คือร่องรอยที่ปรากฏอยู่ในวิวัฒนาการของ
00:02:2000:02:24เราเพราะการอยู่ห่างจากบ้านหรือฝูงถ้าเรา
00:02:2400:02:27ไม่รู้สึกเศร้ารวมถึงความเหงาด้วยเราก็
00:02:2700:02:31อาจจะเตลิดออกไปใกล้ถึงที่อยู่แล้วในที่
00:02:3100:02:33สุดก็อาจจะถูกสัตว์ร้ายหรือภัยธรรมชาติ
00:02:3300:02:38กำจัดออกไปจากการมีชีวิตอยู่ก็ได้ดังนั้น
00:02:3800:02:41มนุษย์ที่เหลือรอดมาได้จนถึงปัจจุบันซึ่ง
00:02:4100:02:43เป็นกลุ่มที่มีความเศร้าเป็นเครื่องมือ
00:02:4300:02:47อย่างหนึ่งในการหล่อเลี้ยงสังคมยิ่งเราโต
00:02:4700:02:51ขึ้นความเศร้าก็ยิ่งซ้อนทับหลายชั้นเพราะ
00:02:5100:02:53เรายิ่งต้องลงทุนมีความสัมพันธ์ต่างๆมาก
00:02:5300:02:58ขึ้นเรื่อยๆทั้งกับเพื่อนเพื่อนร่วมงานคน
00:02:5800:03:02ในสังคมหรือกระทั่งมีคนในจินตนาการของเรา
00:03:0200:03:05ในปัจจุบันยิ่งซับซ้อนเข้าไปใหญ่เพราะมี
00:03:0600:03:08ความสัมพันธ์กับคนในสื่อสังคมหรือ Social
00:03:0800:03:11Media ที่เอาเข้าจริงแล้วเราก็ไม่รู้จัก
00:03:1100:03:14เลยแม้แต่นิดเดียวแถมเรื่องอาจไม่ได้มี
00:03:1400:03:16อุดมการณ์หรือผลประโยชน์ร่วมกันอีกต่าง
00:03:1600:03:20หากแต่แค่ถูกบล็อกหรือถูกอันเฟรนด์ก็อาจ
00:03:2000:03:23จะทำให้เราเศร้าได้มากมายอย่างคิดไม่ถึง
00:03:2300:03:29เวลาเศร้ามากๆเราจะร้องไห้หลายคนอยากจะ
00:03:2900:03:32ซ่อนน้ำตาไม่ให้ใครเห็นแต่รู้ไม่ว่าแท้
00:03:3200:03:36จริงแล้วน้ำตานั้นก็มีเป้าหมายทาง
00:03:3600:03:38ชีววิทยาอยู่ด้วยเหมือนกัน
00:03:3800:03:42น้ำตาไม่ได้มีเป้าหมายอยู่อย่างเดียวคือ
00:03:4200:03:46เพื่อแสดงความเศร้าเท่านั้นแต่น้ำตายังมี
00:03:4600:03:49อีกหลายเป้าหมายอย่างแรกก็คือการทำหน้า
00:03:4900:03:53ที่หล่อลื่นด้านในทำให้ตาของเราไม่แห้ง
00:03:5300:03:58ผาดนอกจากนี้เวลามีฝุ่นผงเข้าตาน้ำตาก็
00:03:5800:04:01ยังมีเป้าหมายอีกอย่างนี้ก็คือเป็นการ
00:04:0100:04:04หล่อลื่นที่เป็นปฏิกิริยารีเฟล็กซ์ก็คือ
00:04:0400:04:08เอาไว้ชะล้างสิ่งสกปรกออกมาปฏิกิริยานี้
00:04:0800:04:11เกิดขึ้นเพราะสมองปล่อยฮอร์โมนออกมา
00:04:1100:04:15กระตุ้นให้ต่อมน้ำตาหลั่งน้ำตาออกมาเวลา
00:04:1500:04:18มีอะไรเข้าตาเราจึงต้องหลั่งน้ำตาออกมา
00:04:1800:04:20อย่างควบคุมไม่ได้
00:04:2000:04:23น้ำตาที่เป็นปฏิกิริยา v-flex เหล่านี้จะ
00:04:2300:04:26มีองค์ประกอบทางเคมีแตกต่างไปจากน้ำตาที่
00:04:2600:04:29เกิดจากอารมณ์เพราะน้ำตารีเฟล็กซ์จะมี
00:04:2900:04:33โปรตีนในระดับสูงกว่า 0 น้ำตาจากอารมณ์จะ
00:04:3300:04:37มีฮอร์โมนที่เรียกว่า AC PS มากกว่าข้อ
00:04:3700:04:40มูลที่ว่านี้มีส่วนสัมพันธ์กับระดับความ
00:04:4000:04:44เครียดที่สูงดังนั้นแม่นักวิทยาศาสตร์ยัง
00:04:4400:04:47ตอบไม่ได้แน่ชัดว่าทำไมเวลาที่เราเศร้า
00:04:4700:04:51หรือโกรธหรือบางทีก็มีความสุขมากๆเราถึง
00:04:5100:04:55ต้องหลั่งน้ำตาออกมาแต่ก็เชื่อว่าน้ำตา
00:04:5500:04:58จากอารมณ์ที่มีฮอร์โมนนี้อยู่มากเป็น
00:04:5800:05:01เหมือนกับการปลดปล่อยความเครียดหน้าด้านๆ
00:05:0100:05:05น้ำตาจึงมีประโยชน์ต่อความเศร้าเพราะคือ
00:05:0500:05:08กลไกปลดปล่อยความเครียดแต่ถึงอย่างนั้น
00:05:0800:05:11ตัวความเศร้าเองก็มีประโยชน์กับมนุษย์
00:05:1100:05:14อยู่เหมือนกันโจเซฟโฟกัสจากเบิร์คลีย์
00:05:1400:05:17เขียนบทความไว้ใน greater Good size
00:05:1700:05:20Center ว่าแม้ว่าคนส่วนใหญ่จะไม่ค่อย
00:05:2000:05:23เห็นคุณค่าของความเศร้าเพราะไม่มีใครอยาก
00:05:2300:05:27เศร้าเท่าไหร่แต่ที่จริงแล้วความเศร้ามี
00:05:2700:05:29ประโยชน์หลายอย่างเลยทีเดียว
00:05:2900:05:33งานวิจัยด้านสมองที่มีการแกนสมองด้วยวิธี
00:05:3300:05:35ก้าวหน้าทำให้นักวิทยาศาสตร์เรียนรู้ได้
00:05:3500:05:39มากขึ้นว่าความเศร้ามันทำงานยังไงในสมอง
00:05:3900:05:43ของเราและส่งผลอย่างไรต่อความคิดและ
00:05:4300:05:48พฤติกรรมของเราเขาพบว่า 1 ความเศร้าช่วย
00:05:4800:05:52ให้ความจำของเราดีขึ้นในการทดลองหนึ่ง
00:05:5200:05:55ครับพบว่าในวันที่ฝนตกซึ่งมักทำให้คนรู้
00:05:5500:05:58สึกหม่นเศร้าผู้คนมักจะจดจำรายละเอียดของ
00:05:5800:06:01สิ่งต่างๆที่เพิ่งพบอุ้ยดีกว่าแต่ถ้าเป็น
00:06:0100:06:05วันที่แดดจ้าคนรู้สึกมีความสุขความทรงจำ
00:06:0500:06:09จะกลับเลือนรานไม่ชัดเจนเท่าอีกการทดลอง
00:06:0900:06:13หนึ่งเขาให้ผู้เข้าร่วมทดลองดูภาพ 2 แบบ
00:06:1300:06:18คือภาพรถชนกับภาพงานแต่งงานแล้วจากนั้นก็
00:06:1800:06:21ให้ผู้เข้าร่วมลองนึกถึงความทรงจำที่ทั้ง
00:06:2100:06:24สุขและทุกข์จากอดีตเพื่อเปลี่ยนอารมณ์ต่อ
00:06:2400:06:27มาก็ถามคำถามที่เกี่ยวข้องกับภาพที่ได้
00:06:2700:06:31รับเพื่อดูว่าจำรายละเอียดในภาพได้มาก
00:06:3100:06:34น้อยแค่ไหนเขาพบว่าผู้เข้าร่วมที่อยู่ใน
00:06:3400:06:38อารมณ์แง่ลบเช่นได้รับภาพรถชนหรือนึกถึง
00:06:3800:06:41ความทรงจำที่เศร้าและเป็นทุกข์จะจดจำราย
00:06:4100:06:44ละเอียดในภาพได้ดีกว่าคนที่มีอารมณ์ในแง่
00:06:4400:06:46บวกหรือมีความสุข
00:06:4600:06:50การทดลองเหล่านี้ทำให้เห็นถึงข้อเท็จจริง
00:06:5000:06:53พื้นฐานอย่างหนึ่งว่าอดีตที่เรารื้อฟื้น
00:06:5300:06:56ขึ้นมานั้นเปลี่ยนแปลงได้อยู่เสมอขึ้น
00:06:5600:06:59อยู่กับอารมณ์ของเราในปัจจุบันด้วยอารมณ์
00:06:5900:07:02เศร้าก็จะทำให้เราไม่ค่อยแต่งเติมหรือบิด
00:07:0200:07:05เบือนความทรงจำดั้งเดิมมากคะเวลาที่เรามี
00:07:0500:07:09ความสุขความเศร้าซึ่งทำให้ความจำของเรา
00:07:0900:07:11ถูกต้องมากกว่า
00:07:1100:07:15ข้อ 2 ความเศร้าทำให้เราตัดสินคนอื่นได้
00:07:1500:07:19ดีขึ้นเวลาที่เราจะตัดสินคนอื่นหรือเรียก
00:07:1900:07:23ว่ามีโซเชียลจัดเม้นต์คนเรามักจะมีอคติ
00:07:2300:07:27ลำเอียงอยู่ 2 แบบใหญ่ๆก็คือตัดสินว่าดี
00:07:2700:07:30เกินจริงหรือเร็วเกินจริงซึ่งจากการทดลอง
00:07:3000:07:35พบว่าคนที่กำลังมีความสุขนั้นมักจะตัดสิน
00:07:3500:07:38พลาดมากกว่าคนที่กำลังมีความเศร้า
00:07:3800:07:40อยู่ในการทดลองหนึ่งเขาให้คนที่มีอารมณ์
00:07:4000:07:44สุขและเศร้าดูคลิปคำให้การของคนที่ถูก
00:07:4400:07:48กล่าวหาว่าเป็นขโมยขอบพบว่าคุณที่กำลัง
00:07:4800:07:53เศร้าจะแยกแยะรายละเอียดได้ดีกว่าเช่นจับ
00:07:5300:07:56สังเกตคำพูดหรือสังเกตสีหน้ารอยย่นบนใบ
00:07:5700:08:00หน้าของผู้ให้การได้ดีกว่าทำให้บอกได้ชัด
00:08:0000:08:04เจนมากกว่าว่าคำให้การตรงไหนเป็นจริงตรง
00:08:0400:08:08ไหนหลอกลวงแต่คนที่มีความสุขมีแนวโน้มจะ
00:08:0800:08:11ตัดสินว่าคนที่ให้การนั้นมีความผิดมาก
00:08:1100:08:15กว่าความเป็นจริงในอีกด้านหนึ่งคนที่มี
00:08:1500:08:18ความสุขจะมีสิ่งที่เรียกว่า Hello เอฟเฟค
00:08:1800:08:21หรือการที่เชื่อว่าคนที่ตัวเองคิดว่าดี
00:08:2100:08:25เช่นหน้าตาดีประสบความสำเร็จหรือเป็นญาติ
00:08:2500:08:28ของตัวเองนั้นไม่ได้ทำอะไรผิดแต่ความ
00:08:2800:08:31เศร้าเอากลับไปลดอคติเรื่องนี้ลงได้อย่าง
00:08:3100:08:36ไม่น่าเชื่อข้อ 3 ความเศร้าเพิ่มแรง
00:08:3600:08:39กระตุ้นในชีวิตเวลาเขามีความสุขเรามักจะ
00:08:3900:08:42อยากรักษาความสุขเหล่านั้นเอาไว้ซึ่งนั่น
00:08:4200:08:45ทำให้เราพยายามรักษาสถานการณ์รอบด้านทุก
00:08:4500:08:48อย่างเอาไว้กับตัวพูดอีกอย่างหนึ่งก็คือ
00:08:4800:08:51จะพยายามรักษา cesqeaux เอาไว้อย่างสุด
00:08:5100:08:55ลิ่มทิ่มประตูคนที่มีความสุขจึงมักจะไม่
00:08:5500:08:57ค่อยอยากเปลี่ยนแปลงตัวเองเพราะไม่เห็น
00:08:5700:09:00ความจำเป็นอะไรที่จะต้องทำอย่างนั้นดัง
00:09:0000:09:03นั้นคนที่มีความสุขจึงมักจะมีแรงขับ
00:09:0300:09:06เคลื่อนในชีวิตน้อยกว่าเมื่อเปรียบเทียบ
00:09:0600:09:09กับคนที่กำลังเศร้าหรือมีอารมณ์เนี่ยลบ
00:09:0900:09:12เพราะเข้าจริงความเศร้าทำหน้าที่เป็น
00:09:1200:09:16สัญญาณเตือนอ่อนๆด้วยว่าเราควรต้อง
00:09:1600:09:19เปลี่ยนแปลงชีวิตที่เป็นอยู่จึงไปกระตุ้น
00:09:1900:09:22ให้ใช้ความพยายามและลงทุนลงแรงเปลี่ยน
00:09:2200:09:26แปลงตัวเองมากกว่าความสุขเขายังบอกได้ว่า
00:09:2600:09:30คนที่อยู่ในอารมณ์เศร้าจะทำงานยากยากและ
00:09:3000:09:34งานที่ต้องใช้ความอดทนทำเช่นงานฝีมืองาน
00:09:3400:09:37ที่ต้องใช้ความละเอียดต่างๆได้ดีกว่าคน
00:09:3700:09:39ที่กำลังมีความสุขอาดังหนึ่งก็อาจจะเป็น
00:09:3900:09:42เพราะคนที่กำลังเศร้าอยากเบี่ยงเบนความสน
00:09:4200:09:45ใจของตัวเองไปจากเรื่องเศร้าด้วย
00:09:4500:09:50ข้อ 4 ในบางกรณีความเศร้าทำให้
00:09:5000:09:55ปฏิสัมพันธ์ดีขึ้นโดยปกติแล้วความสุขจะไป
00:09:5500:09:57เพิ่มปฏิสัมพันธ์ระหว่างคนกับคนให้ดีขึ้น
00:09:5700:10:00เพราะว่าคนที่มีความสุขจะยิ้มง่ายกว่า
00:10:0000:10:04อยากสื่อสารกับคนอื่นมากกว่าทำให้คนทั่ว
00:10:0400:10:07ไปชอบคนที่มีความสุขมากกว่าคนที่กำลัง
00:10:0700:10:11เศร้าแต่ในบางสถานการณ์ก็กลับกันเพราะมี
00:10:1100:10:14การทดลองหนึ่งที่ให้ผู้เข้าร่วมไปดูหนัง
00:10:1400:10:17แฮปปี้กับหนังเศร้าแล้วหลังจากดูหนังแล้ว
00:10:1700:10:22ก็ต้องไปขอเอกสารแต่คนอื่นปรากฏว่าคนที่
00:10:2200:10:25เศร้าจะไปขอเอกสารด้วยท่าทีที่สุภาพกว่า
00:10:2500:10:29ระมัดระวังตัวมากกว่าค่อยเป็นค่อยไปมาก
00:10:2900:10:32กว่าว่าในขณะที่คนที่ดูหนังสุขสนุกสนานมา
00:10:3200:10:36จะตรงเข้าไปขอแบบดื้อและใช้วิธีที่สุภาพ
00:10:3600:10:40น้อยกว่าจะทำให้คนที่เศร้ามีโอกาสได้รับ
00:10:4000:10:44เอกสารมากกว่าคนที่มีความสุขอย่างไรก็ตาม
00:10:4400:10:48ทั้งหมดนี้ต้องเน้นยามไว้ได้ว่าความเศร้า
00:10:4800:10:52ในที่นี้ไม่ใช่โรคซึมเศร้าเพราะความเศร้า
00:10:5200:10:55เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นในคนทั่วไปแต่โรคซึม
00:10:5500:10:58เศร้าเป็นอาการที่เกิดจากสารเคมีในสมอง
00:10:5800:11:02ความเศร้าเป็นประโยชน์ก็จริงแต่ก็เป็น
00:11:0200:11:05ประโยชน์ไปถึงระดับหนึ่งแต่ถ้าคุณเศร้า
00:11:0500:11:08ดิ่งลึกถึงระดับเป็นโรคซึมเศร้าก็ไม่
00:11:0800:11:11สามารถบอกได้ว่าเป็นประโยชน์ทฤษฎีหรือ
00:11:1100:11:14วัฒนาการบอกเราว่าทุกอารมณ์ที่เกิดขึ้น
00:11:1400:11:18กับเราล้วนแล้วแต่มีที่มาบางอย่างและทำ
00:11:1800:11:21ให้เราอยู่รอดปลอดภัยมาจนถึงทุกวันนี้ได้
00:11:2100:11:26ดังนั้นในเวลาที่คุณเศร้าจึงอยากชวนคุณมา
00:11:2600:11:29พริกมุมมองดูความเศร้าของตัวเองบ้างบางที
00:11:2900:11:32เราอาจเห็นคุณค่าและประโยชน์ของความเศร้า
00:11:3300:11:36อย่างที่เราคิดไม่ถึงก็เป็นได้กด
00:11:3600:11:39ติดตามฟังบทความของ The Sand ด่านที่จะ
00:11:3900:11:42ช่วยให้ชีวิตดีและมีความสุขในรูปแบบของ
00:11:4200:11:45Audio article ได้ทุกพอดแคสต์ Player
00:11:4500:11:48ที่คุณชัย spotify soundcloud และ
00:11:4800:11:51YouTube