- คำถาม:
- โดปามีนและเซโรโทนินมีบทบาทอย่างไรต่ออารมณ์และความสุขของมนุษย์?
- คำตอบ:
- โดปามีนเป็นสารเคมีที่เกี่ยวข้องกับระบบรางวัล ทำให้รู้สึกดีและกระตือรือร้นเมื่อได้รับรางวัลหรือทำกิจกรรมที่ชอบ เช่น การกินอาหารอร่อยหรือการมีเพศสัมพันธ์ ส่วนเซโรโทนินเป็นฮอร์โมนแห่งความสุขแบบยั่งยืนที่ช่วยให้รู้สึกสงบ ผ่อนคลาย และมีความสุขจากการมีความสัมพันธ์ที่ดี สุขภาพร่างกายและจิตใจที่ดี ทั้งสองสารทำงานร่วมกันคล้ายคันเร่งและเบรก โดยโดปามีนกระตุ้นแรงจูงใจ ส่วนเซโรโทนินควบคุมความอยากและช่วยพิจารณาผลกระทบในระยะยาว ทำให้สมดุลของทั้งสองสารสำคัญต่อพฤติกรรมและสุขภาพจิต
PODCAST | EP:101 การทำงานร่วมกันของสารเคมีในสมองที่ช่วยให้เรามีความสุขแบบยั่งยืน
จากช่อง:Gozilla Lim
คำบรรยายที่เกี่ยวข้อง
00:00:10เคมีที่เกี่ยวข้องกับระบบรางวัลและความ
00:00:12สุขของเราอีกตัวหนึ่งที่สำคัญไม่แพ้กัน
00:00:14เลยนะครับนั่นก็คือเซโรโทนินนั่นเองซึ่ง
00:00:18สารเคมีทั้ง 2 ตัวนี้เนี่ยมีบทบาทสำคัญใน
00:00:21การควบคุมอารมณ์พฤติกรรมและการเรียนรู้
00:00:24ของเราโดยโดปามีนเนี่ยมักจะถูกมองว่าเป็น
00:00:27สารแห่งความสุขที่ทำให้เราเราเนี่ยรู้สึก
00:00:30ดีและกระตือรือล้นเมื่อเราทำกิจกรรมที่
00:00:33เราชอบหรือได้รางวัลนะครับอย่างเช่นการ
00:00:36ได้กินของอร่อยๆได้รางวัลจากการเดิมพัน
00:00:40หรือการมีเซกก็ตามกิจกรรมเหล่านี้เนี่ยก็
00:00:43จะทำให้สมองของเราหลั่งโดปามีนออกมาทำให้
00:00:46เรารู้สึกพึงพอใจและอยากทำกิจกรรมนั้นๆ
00:00:49ซ้ำอีกส่วนเซโรโทนินผมขอเรียกว่าเป็น
00:00:53ฮอร์โมนแห่งความสุขแบบยั่งยืนนะครับจะ
00:00:56เป็นความสุขความรู้สึกที่จะได้จากความ
00:00:58สัมพันธ์ที่ดีการมีสุขภาพร่างกายและ
00:01:01สุขภาพจิตที่ดีเป็นต้นนะครับเซโรโทนิน
00:01:04เนี่ยจะช่วยให้เราสงบผ่อนคลายและมีความ
00:01:07สุขในแบบที่ยั่งยืนนั่นเองดูแล้วเหมือน
00:01:10การหลังโดปามีนจะมีข้อเสียมากกว่า
00:01:13เซโรโทนินใช่ไหมมครับแต่จริงๆแล้วสารเคมี
00:01:16ทั้ง 2 ตัวนี้เนี่ยมีความสำคัญไม่แพ้กัน
00:01:19และแยกจากกันไม่ได้เลยนะครับจากงานวิจัย
00:01:23นักวิทยาศาสตร์พบว่าโดปามีนและเซโรโทนิน
00:01:26ไม่ได้ทำงานแยกกันนะครับแต่ทำงานร่วมกัน
00:01:29คล้ายกับคันเร่งและเบรกของรถยนต์โดปามีน
00:01:32จะเปรียบเสมือนคันเร่งที่กระตุ้นให้เรา
00:01:35เนี่ยอยากทำกิจกรรมต่างๆช่วยเพิ่มแรงจูง
00:01:38ใจในการทำเป้าหมายเพื่อให้ได้รางวัลในขณะ
00:01:41ที่เซโรโทนินเปรียบเสมือนเบรกที่ช่วยให้
00:01:44เราควบคุมความอยากที่มากเกินไปเหล่านั้น
00:01:47และพิจารณาผลกระทบในระยะยาวได้นะครับนั่น
00:01:51เลยทำให้การทำงานที่สมดุลของโดปามีนและ
00:01:53เซโรโทนินสำคัญต่อพฤติกรรมของเราอย่างมาก
00:01:56เลยทีเดียวนะครับหากโดปามีนสูงเกินไป
00:02:00อาจทำให้เกิดพฤติกรรมเสี่ยงเช่นการติดยา
00:02:03เสพติดหรือการพนันนะครับเนื่องจากสมอง
00:02:06เนี่ยต้องการโดปามีนในปริมาณมากขึ้น
00:02:09เรื่อยๆในทางกลับกันหากเซโรโทนินต่ำเกิน
00:02:12ไปอาจเสี่ยงทำให้เกิดภาวะซึมเศร้าวิตก
00:02:16กังวลหรือขาดความมั่นใจในตัวเองได้นะครับ
00:02:20การรักษาระดับโดปามีนและเซโรโทนินให้
00:02:22สมดุลจึงสำคัญมากซึ่งเราสามารถทำได้โดย
00:02:26การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมทำกิจกรรมที่ดีต่อ
00:02:29ร่างกายให้มากขึ้นออกกำลังกายให้มากขึ้น
00:02:33กินอาหารที่มีประโยชน์มากขึ้นนอนหลับให้
00:02:36เพียงพอทำสมาธิบ้างหรือออกไปใช้เวลาอยู่
00:02:40กับธรรมชาติบ้างนะครับจะเป็นตัวช่วยในการ
00:02:43ป้องกันและรักษาโรคทางจิตเวทต่างๆทำให้
00:02:46เรามีความสุขมีสมาธิสามารถทำงานและใช้
00:02:50ชีวิตได้อย่างมีประสิทธิภาพนะครับโดยสรุป
00:02:54แล้วโดปามีนและเซโรโทนินเป็นสารเคมีแห่ง
00:02:57ความสุขที่ทำงานร่วมกันมีความความสำคัญ