มีแนวทางการฟื้นฟูการรับความรู้สึกในมือสำหรับผู้ป่วยที่มีอาการชาจากยาเคมีบำบัดอย่างไรบ้าง

EP8 การฟื้นฟูผู้ป่วยที่มีอาการชามือจากยาเคมีบำบัด และเทคนิคการปรับสภาพบ้าน

จากช่อง : CRA CHULABHORN Channel


ดูคำบรรยาย / View Transcript
00:00:0300:00:09[เพลง]
00:00:0900:00:10สวัสดีค่ะ
00:00:1000:00:12ฐิติพรเหลืองอภิรมย์นะคะเป็นนักกิจกรรม
00:00:1200:00:15บำบัดโรงพยาบาลจุฬาภรณ์ค่ะวันนี้เราจะมา
00:00:1500:00:19พูดถึงภาวะพยาธิสภาพส่วนปลายเนื่องจากยา
00:00:1900:00:22เคมีบำบัดหรือ cipn นะคะว่าเกิดขึ้นได้
00:00:2200:00:25อย่างไรและเรามีแนวทางในการฟื้นฟูทาง
00:00:2500:00:28กิจกรรมบำบัดอย่างไรนะคะซึ่งภาวะนี้นะคะ
00:00:2800:00:32เกิดได้ถึงร้อยละ 60-90 ในผู้ป่วยที่ได้
00:00:3200:00:34รับยาเคมีบำบัดค่ะ
00:00:3400:00:37โดยยาเคมีบำบัดบางชนิดนะคะมีผลในการทำลาย
00:00:3700:00:40เส้นประสาทการรับความรู้สึกการเคลื่อนไหว
00:00:4000:00:43หรือระบบประสาทอัตโนมัติค่ะอาการที่เราพบ
00:00:4300:00:46ได้บ่อยเลยนะคะอย่างแรกคืออาการชาค่ะไม่
00:00:4600:00:49ว่าจะเป็นชาหนาๆหรือชาตื้อๆนะคะหรือชา
00:00:4900:00:52เหมือนเป็นเหน็บก็ได้นะคะในบางรายที่มี
00:00:5200:00:55อาการรุนแรงเราอาจจะพบอาการอ่อนแรงร่วม
00:00:5500:00:58ด้วยนะคะซึ่งอาการดังกล่าวทั้งหมดเลยค่ะ
00:00:5800:01:01กระทบต่อการทำกิจวัตรประจำวันของเราค่ะ
00:01:0100:01:03ไม่ว่าจะเป็นการติดกระดุมทำไม่ได้อย่าง
00:01:0300:01:06เคยเขียนหนังสือได้ค่อนข้างยากลำบากกว่า
00:01:0600:01:09เคยนะคะหรือว่าหยิบจับของชิ้นเล็กๆไม่ได้
00:01:0900:01:12เหมือนเดิมค่ะแนวทางในการฟื้นฟูทาง
00:01:1200:01:14กิจกรรมบำบัดนะคะเราแบ่งเป็น 3 แนวทางค่ะ
00:01:1400:01:17ได้แก่การฟื้นฟูการรับความรู้สึกนะคะการ
00:01:1800:01:20ฟื้นฟูกำลังของกล้ามเนื้อมือและความคล่อง
00:01:2000:01:23แคล่วของมือค่ะอย่างสุดท้ายเลยคือการปรับ
00:01:2300:01:32สภาพบ้านและสิ่งแวดล้อมภายในบ้านค่ะ
00:01:3200:01:37[เพลง]
00:01:3700:01:39การฟื้นฟูการรับความรู้สึกนะคะเราแบ่ง
00:01:3900:01:42เป็น 2 แนวทางค่ะคือ 1 การกระตุ้นการรับ
00:01:4200:01:45ความรู้สึกของระบบประสาทส่วนปลายนะคะเป็น
00:01:4500:01:48การกระตุ้นหรือลดความไวของระบบประสาทส่วน
00:01:4800:01:51ปลายในผู้ป่วยที่มีอาการชาค่ะเพื่อให้
00:01:5100:01:53เกิดการเรียนรู้ใหม่นะคะจนมีความรู้สึก
00:01:5300:01:58ที่ใกล้เคียงปกติอีกครั้งค่ะกิจกรรมแรก
00:01:5800:02:01ที่เราทำนะคะก็คือการใช้พื้นผิวที่มีผิว
00:02:0100:02:04สัมผัสแบบต่างๆค่ะรูปการ์ตูนในบริเวณที่
00:02:0400:02:07เรามีอาการชานะคะโดยเราจะเริ่มจากผิว
00:02:0700:02:09สัมผัสที่มีความละเอียดก่อนนะคะจากนั้น
00:02:0900:02:12ค่อยๆเพิ่มความหยาบขึ้นเรื่อยๆค่ะโดย
00:02:1200:02:16เริ่มแรกค่ะเราจะเริ่มจากรูปเบาๆในทิศทาง
00:02:1600:02:19ขึ้นลงนะคะบริเวณที่เรามีอาการชาค่ะเมื่อ
00:02:1900:02:22เราทนได้มากขึ้นเราค่อยๆเพิ่มแรงกดในการ
00:02:2200:02:25ลูบนะคะช่วงแรกในการทำอาจจะทำซ้ำๆประมาณ
00:02:2500:02:282-3 นาทีเมื่อเราสามารถทนได้มากขึ้นค่ะ
00:02:2800:02:32ค่อยๆเพิ่มระยะเวลาเป็น 5-10 นาทีส่วน
00:02:3200:02:35ใหญ่เราฝึกวันละ 1-3 ครั้งค่ะกิจกรรมที่ 2
00:02:3500:02:39นะคะก็คือการแล้วก็ใช้ยางลบปลายดินสอค่ะ
00:02:3900:02:41แตะบริเวณที่เรามีอาการชาจากนั้นให้
00:02:4200:02:45พยายามพิจารณาว่าไปยังลบที่แตะแตะที่
00:02:4500:02:48บริเวณใดนะคะจากนั้นนะคะเราจะลืมตาขึ้น
00:02:4800:02:51ค่ะเพื่อตรวจสอบว่าตำแหน่งที่เราตอบนั้น
00:02:5100:02:55ถูกต้องไหมนะคะถ้าไม่ถูกต้องเราจะลืมตา
00:02:5500:02:58ขึ้นค่ะหลังจากนั้นใช้ไปยังลบดินสอแตะที่
00:02:5800:03:01บริเวณเดิมเลยแล้วก็พยายามพิจารณาความรู้
00:03:0100:03:04สึกบริเวณที่เราถูกสัมผัสค่ะหลับตาลงและ
00:03:0400:03:08ตอบใหม่อีกครั้งนะคะเราทำซ้ำๆประมาณ 10-15
00:03:0800:03:11นาทีนะคะแล้วก็ฝึกวันละ 1-3 ครั้งเช่นกัน
00:03:1100:03:12ค่ะ
00:03:1200:03:16กิจกรรมที่ 3 ค่ะที่เราฝึกกันก็คือการหา
00:03:1600:03:20วัตถุที่มีรูปร่างขนาดและพื้นผิวแบบต่างๆ
00:03:2000:03:23นะคะโดยเราอาจจะเริ่มจากวัตถุที่มีขนาด
00:03:2300:03:25ใหญ่ก่อนค่ะเมื่อฝึกจนคล่องแคล่วแล้วเรา
00:03:2500:03:29ค่อยๆลดขนาดของวัตถุลงนะคะกิจกรรมนี้เลย
00:03:2900:03:32คือเริ่มแรกนะคะเริ่มจากหลับตาลงแล้วเรา
00:03:3200:03:34ก็เอาของที่เราเตรียมไว้ไม่ว่าจะเป็น
00:03:3400:03:38วัตถุรูปร่างขนาดแบบต่างๆค่ะใส่ลงไปในถุง
00:03:3800:03:41ผ้าหรือปลอกหมอนก็ได้นะคะหลังจากนั้นเรา
00:03:4100:03:44ทำหาวัตถุที่เราต้องการแล้วก็เอาออกมาวาง
00:03:4400:03:47ไว้ข้างนอกนะคะถ้าไม่แน่ใจเราอาจจะลืมตา
00:03:4700:03:50มองก็ได้ค่ะหลังจากนั้นพยายามพิจารณาว่า
00:03:5000:03:52พื้นผิวที่เราสัมผัสอยู่นั้นน่ะค่ะขนาด
00:03:5200:03:55รูปร่างของวัตถุที่สัมผัสอยู่เป็นอย่างไร
00:03:5500:03:58นะคะหลังจากนั้นหลับตาลงและลงสัมผัสวัตถุ
00:03:5800:04:02ดังกล่าวอีกครั้งค่ะเราทำซ้ำๆประมาณ 10-15
00:04:0200:04:06นาทีนะคะฝึกวันละ 1-3 ครั้งเช่นกันค่ะ
00:04:0700:04:08[เพลง]
00:04:0800:04:11อย่างที่ 2 นะคะก็คือการฝึกโดยการใช้ส่วน
00:04:1100:04:14อื่นของร่างกายมาชดเชยบริเวณที่มีอาการชา
00:04:1400:04:18ค่ะ 1 ก็คืออาจจะใช้สายตาในการชดเชยนะคะ
00:04:1800:04:22ไม่ว่าจะใช้สายตาในการมองว่าวัตถุที่เรา
00:04:2200:04:25จะจับมีคมหรือร้อนจัดเย็นจัดเกินไปไหมนะ
00:04:2500:04:28คะอย่างที่ 2 ก็คือใช้อวัยวะส่วนอื่นที่
00:04:2800:04:31ไม่มีอาการชานะคะหรือมือข้างที่ไม่ช้าค่ะ
00:04:3100:04:34ในการสัมผัสวัตถุก่อนที่เราจะใช้มือข้าง
00:04:3400:04:38ที่ช้าสัมผัสนะคะถ้าในกรณีที่มีอาการชา
00:04:3800:04:41ทั้ง 2 มือเราอาจจะใช้เอ่อส่วนอื่นอย่าง
00:04:4100:04:45เช่นข้อศอกในการสัมผัสก่อนก็ได้ค่ะ
00:04:4500:04:52[เพลง]
00:04:5200:04:54
00:04:5400:04:54[เพลง]
00:04:5400:04:57ต่อมาค่ะคือการฟื้นฟูความแข็งแรงของกล้าม
00:04:5700:04:59เนื้อมือและความคล่องแคล่วของมือค่ะเรา
00:04:5900:05:02แบ่งเป็น 2 แนวทางคือการฝึกเพิ่มความแข็ง
00:05:0200:05:04แรงของกล้ามเนื้อมือนะคะแล้วก็การฝึก
00:05:0400:05:07เพิ่มความคล่องแคล่วของมือและการจัดการ
00:05:0700:05:10วัตถุภายในมือค่ะ
00:05:1000:05:19[เพลง]
00:05:1900:05:22การฝึกเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อภาย
00:05:2200:05:25ในมือค่ะกิจกรรมแรกที่เราแนะนำนะคะก็คือ 1
00:05:2500:05:29บีบลูกบอลเบาๆค้างไว้ 5 วินาทีนะคะเพื่อ
00:05:2900:05:33เพิ่มกำลังของกล้ามเนื้อมือค่ะทำ 10-15
00:05:3300:05:37ครั้งวันละ 1-3 ครั้งนะคะกิจกรรมที่ 2
00:05:3700:05:40ค่ะคือการเพิ่มแรงที่กล้ามเนื้อนิ้วมือ
00:05:4000:05:43โดยการใช้ไม้หนีบผ้านะคะเริ่มแรกเราจะใช้
00:05:4300:05:47ไม้หนีบผ้าหนีบขอบกล่องโดยสลับนิ้วกันไป
00:05:4700:05:50เรื่อยๆทีละคู่นิ้วนะคะอาจเพิ่มความยาก
00:05:5000:05:53ของกิจกรรมนี้โดยการเพิ่มความแข็งของไม้
00:05:5300:05:56หนีบผ้าค่ะหรือความหนาของขอบกล่องหรือขอบ
00:05:5600:06:00ชามที่เราจะหนีก็ได้นะคะทำวันละ 10-15
00:06:0000:06:04ครั้งเช่นกันนะคะฝึกวันละ 1-3 ครั้งค่ะ
00:06:0400:06:07กิจกรรมสุดท้ายนะคะที่ฝึกเพื่อเพิ่มความ
00:06:0700:06:10แข็งแรงของกล้ามเนื้อมือค่ะก็คือเพิ่มแรง
00:06:1000:06:13ในการเหยียดนิ้วมือนะคะให้เราใช้หนังยาง
00:06:1300:06:16วงค่ะคล้องกับนิ้วทั้ง 5 ของเรานะคะหลัง
00:06:1600:06:19จากนั้นเขียนออกค้างไว้ 5 วินาที
00:06:1900:06:22นะคะอาจจะเพิ่มความยากของกิจกรรมนี้โดย
00:06:2200:06:25การเพิ่มจำนวนหนังยางเพื่อให้มีแรงต้าน
00:06:2500:06:28มากขึ้นก็ได้นะคะทำ 10-15 ครั้งนะคะวันละ
00:06:2800:06:311-3 ครั้งเช่นกันค่ะ
00:06:3100:06:41[เพลง]
00:06:4100:06:43ต่อมานะคะคือการฝึกเพิ่มความคล่องแคล่ว
00:06:4300:06:46ของมือและการจัดการวัตถุภายในมือค่ะ
00:06:4600:06:50กิจกรรมแรกนะคะที่เราแนะนำก็คือการฝึกใช้
00:06:5000:06:52นิ้วหยิบลูกปัดนะคะโดยวาระที่เราจะใช้
00:06:5200:06:55นิ้วหยิบลูกปัดค่ะเราจะใช้นิ้วทีละคู่
00:06:5500:06:58นิ้วหยิบลงปากขวดก็ได้หรือปากแก้วก็ได้นะ
00:06:5800:07:01คะกิจกรรมนี้เราอาจจะเพิ่มความยากโดยการ
00:07:0100:07:04ลดขนาดของปากขวดหรือปากแก้วลงนะคะหรือจะ
00:07:0400:07:08ลดขนาดของลูกปัดลงก็ได้ค่ะกิจกรรมที่ 2
00:07:0800:07:10นะคะคือการหยิบเหรียญไว้ในมือทีละเหรียญ
00:07:1000:07:12นะคะหลังจากนั้นค่อยๆหยอดเหรียญลงกระปุก
00:07:1200:07:15ทีละเหรียญค่ะเราอาจจะเพิ่มความยากโดยการ
00:07:1500:07:18เพิ่มจำนวนของเหรียญในมือนะคะกิจกรรม
00:07:1800:07:22อย่างสุดท้ายค่ะคือการกำลูกปิงปองหรือว่า
00:07:2200:07:25ลูกกอล์ฟก็ได้นะคะ 2 ลูกไว้ในมือหลังจาก
00:07:2500:07:28นั้นพยายามหมุนลูกปิงปองให้เคลื่อนสลับ
00:07:2800:07:33ตำแหน่งกันค่ะ
00:07:3300:07:40[เพลง]
00:07:4000:07:42ต่อมานะคะคือการปรับสภาพบ้านและสิ่งแวด
00:07:4200:07:46ล้อมภายในบ้านค่ะเริ่มแรกเลยนะคะบริเวณ
00:07:4600:07:49ภายในบ้านค่ะพื้นในบ้านเราไม่ควรขัดมัน
00:07:4900:07:52เพราะอาจจะทำให้ลื่นหรือว่าหกล้มง่ายนะคะ
00:07:5200:07:55ความกว้างของคางเดินไม่ควรน้อยกว่า 70
00:07:5500:07:59เซนติเมตรนะคะไม่มีสิ่งของหรือว่าขยะเกะ
00:07:5900:08:02กะขวางทางเดินนะคะบันไดควรจะมีราวจับ
00:08:0200:08:05อย่างน้อย 1 ข้างนะคะพื้นบันไดไม่ลื่น
00:08:0500:08:09แล้วก็เห็นได้ชัดในแต่ละขั้นค่ะพื้นเรียบ
00:08:0900:08:12เสมอกันไม่มีธรณีประตูเพราะว่าเราอาจจะ
00:08:1200:08:15เดินแล้วสะดุดล้มได้ง่ายนะคะในกรณีที่
00:08:1500:08:19บ้านที่ต้องใช้รถเข็นนะคะควรทำเป็นทางลาด
00:08:1900:08:22ไม่มีพื้นต่างระดับนะคะที่สำคัญเลยควรพก
00:08:2200:08:25โทรศัพท์มือถือไว้ใกล้ตัวนะคะเพื่อทำให้
00:08:2500:08:28เราสามารถติดต่อหาคนช่วยเหลือได้ในยาม
00:08:2800:08:31ฉุกเฉินค่ะต่อมาเป็นห้องนอนนะคะห้องนอน
00:08:3100:08:34ควรจะอยู่ชั้นล่างค่ะห้องน้ำควรอยู่ใกล้
00:08:3400:08:37กับห้องนอนนะคะห้องนอนของเราควรอยู่ใน
00:08:3700:08:40ตำแหน่งที่อากาศถ่ายเทได้ดีมีสว่างที่
00:08:4000:08:43เพียงพอสวิตซ์ไฟควรอยู่ใกล้กับเตียงนอนนะ
00:08:4300:08:47คะในระยะที่เราเอื้อมถึงและสูงไม่เกิน 90
00:08:4700:08:50เซนติเมตรจากพื้นนะคะเตียงนอนของเรานะคะ
00:08:5000:08:54มีความยาวไม่น้อยกว่า 180 ซมค่ะและสูงจาก
00:08:5400:08:58พื้นถึงระดับข้อพับเข่าประมาณที่ 40-45
00:08:5800:09:00เซนติเมตรนะคะเพื่อทำให้เราลุกขึ้นได้
00:09:0000:09:04ค่อนข้างง่ายและสะดวกนะคะพื้นที่ว่างรอบ
00:09:0400:09:07เตียงอย่างน้อยประมาณ 90 เซนติเมตรค่ะ
00:09:0700:09:10พื้นเตียงนอนนะคะไม่ควรแข็งหรือนุ่มเกิน
00:09:1000:09:13ไปเพราะว่าจะทำให้เราลุกได้ค่อนข้างยาก
00:09:1300:09:16หรือว่าอาจจะทำให้ปวดหลังปวดเข่าได้ค่ะ
00:09:1600:09:20ต่อมานะคะเป็นห้องน้ำค่ะห้องน้ำของเราควร
00:09:2000:09:24มีความกว้างอย่างน้อยประมาณ 1.5-2 เมตรนะ
00:09:2400:09:27คะแล้วก็มีราวจับภายในห้องน้ำค่ะประตู
00:09:2700:09:30ห้องน้ำของเราควรจะเป็นแบบเปิดออกหรือว่า
00:09:3000:09:33บานเลื่อนนะคะแล้วก็ไม่มีธรณีประตูค่ะ
00:09:3300:09:36พื้นห้องน้ำไม่ควรลื่นหรือว่าเราควรจะมี
00:09:3600:09:39วัสดุกันลื่นบริเวณที่เราอาบน้ำนะคะแล้ว
00:09:3900:10:39ก็
00:10:3900:10:42ต่อมานะคะคือห้องนั่งเล่นค่ะห้องนั่งเล่น
00:10:4200:10:45มีการจัดสิ่งของเฟอร์นิเจอร์อย่างเป็น
00:10:4500:10:48ระเบียบนะคะไม่ควรจะมีสิ่งของกีดขว้าง
00:10:4800:10:51ขวางทางหรือว่าขยะที่อยู่บริเวณพื้นค่ะมี
00:10:5100:10:55อากาศถ่ายเทค่อนข้างดีแสงสว่างเพียงพอนะ
00:10:5500:10:58คะเก้าอี้ของเรานะคะควรสูงจากพื้นในระดับ
00:10:5800:11:02ประมาณ 40-45 ซมค่ะแล้วก็มีพนักพิงที่
00:11:0200:11:05ค่อนข้างมั่นคงและก็แข็งแรงค่ะคลิปนี้นะ
00:11:0500:11:08คะเราก็ได้พูดถึงการฟื้นฟูผู้ป่วยที่มี
00:11:0800:11:11พยาธิสภาพส่วนไปเนื่องจากยาเคมีบำบัดหรือ
00:11:1100:11:15cipn นะคะว่าเรามีแนวทางในการฟื้นฟู
00:11:1500:11:17อย่างไรไม่ว่าจะเป็นการฟื้นฟูการรับความ
00:11:1700:11:20รู้สึกการฟื้นฟูความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ
00:11:2000:11:23มือและความคล่องแคล่วของมือนะคะหรือจะ
00:11:2300:11:25เป็นการปรับสภาพบ้านเพื่อป้องกันการพลัด
00:11:2500:11:28ตกหกล้มนะคะหวังว่าทุกท่านนะคะที่ได้รับ
00:11:2800:11:32ชมคลิปนี้จะสามารถนำข้อมูลที่ได้รับค่ะไป
00:11:3200:11:35แนะนำต่อหรือปฏิบัติตามได้อย่างถูกต้องนะ
00:11:3500:11:36คะ
00:11:3600:11:43ขอบคุณค่ะ
00:11:4300:11:49[เพลง]