นาฬิกาชีวภาพที่ผิดเพี้ยนเกิดจากอะไรบ้าง และส่งผลต่อสุขภาพจิตอย่างไร

PODCAST | EP:64 นาฬิกาชีวภาพ (Circadian rhythm) ส่งผลต่อสุขภาพจิตได้ยังไง

จากช่อง : Gozilla Lim


ดูคำบรรยาย / View Transcript
00:00:0000:00:04สวัสดีครับหลายคนคงเคยได้ยินคำว่านาฬิกา
00:00:0400:00:08ชีวภาพหรือเคานึมกันมาบ้างใช่ไหมมครับแต่
00:00:0800:00:11น้อยคนที่จะเข้าใจความหมายและความสำคัญ
00:00:1100:00:14ของมันจริงๆโดยนาฬิกาชีวภาพเนี่ยเปรียบ
00:00:1400:00:17เสมือนนาฬิกาภายในร่างกายของเราซึ่งทำ
00:00:1700:00:20หน้าที่ควบคุมระบบต่างๆของร่างกายให้ทำ
00:00:2000:00:24งานได้อย่างปกตินะครับเช่นฮอร์โมน
00:00:2400:00:27อุณหภูมิร่างกายการนอนหลับการตื่นและการ
00:00:2700:00:31ผ่อผลาญเป็นต้นนะครับนาฬิกาชีวภาพของเรา
00:00:3100:00:34เนี่ยจะทำงานเป็นวงจร 24 ชมงหรือ 1 วัน
00:00:3400:00:37ซึ่งนาฬิกาชีวภาพของเราเนี่ยจะถูกควบคุม
00:00:3700:00:40โดยแสงสว่างเมื่อแสงสว่างเข้าตาของเรา
00:00:4000:00:43เนี่ยสมองก็จะส่งสัญญาณไปยังไฮโปทาลามัส
00:00:4300:00:46ซึ่งทำให้ตอนเช้านาฬิกาชีวภาพจะกระตุ้น
00:00:4600:00:48ให้ร่างกายของเราตื่นตัวโดยการหลั่ง
00:00:4900:00:51ฮอร์โมนต่างๆที่ทำให้ร่างกายตื่นนะครับ
00:00:5100:00:55เช่นคอร์ติซอลและเมื่อถึงเวลากลางคืน
00:00:5500:00:57นาฬิกาชีวภาพก็จะกระตุ้นให้ร่างกายของเรา
00:00:5700:01:00รู้สึกง่วงโดยการหลั่งเมลาโทนินนั่นเองนะ
00:01:0000:01:04ครับและหัวข้อที่เราจะมาพูดคุยกันในวัน
00:01:0400:01:07นี้ก็คือทำไมนาฬิกาชีวภาพที่ผิดเพี้ยนถึง
00:01:0700:01:10สามารถกระตุ้นหรือทำให้อาการของโรคทาง
00:01:1000:01:13จิตเวทหลายชนิดรุนแรงขึ้นได้นะครับก่อน
00:01:1300:01:16อื่นต้องบอกก่อนว่านาฬิกาชีวภาพที่ผิด
00:01:1600:01:18เพี้เนี่ยอาจเกิดจากการที่เรานอนหลับไม่
00:01:1800:01:21เพียงพอนอนหลับไม่เป็นเวลาหรืออาจเกิดจาก
00:01:2100:01:24พฤติกรรมการใช้ชีวิตของเราเช่นมีการทำงาน
00:01:2400:01:28เป็นกะการเดินทางข้ามเขตเวลาการใช้แสงไฟ
00:01:2800:01:31เป็นเวลานานๆติดต่อกันเป็นต้นซึ่ง
00:01:3100:01:33พฤติกรรมเหล่านี้เนี่ยก็จะส่งผลต่อการควบ
00:01:3300:01:36คุมฮอร์โมนต่างๆที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์
00:01:3600:01:38และการนอนหลับของเรานะครับเช่นฮอร์โมน
00:01:3800:01:41คอร์ติซอลที่สูงขึ้นจากการที่เรานอนหลับ
00:01:4100:01:44ไม่เพียงพอเนี่ยจะส่งผลให้เราอารมณ์แปร
00:01:4400:01:47ปรวนหงุดหงิดง่ายนอนหลับยากและมีสมาธิที่
00:01:4800:01:50สั้นนะครับฮอร์โมนเมลาโทนินซึ่งเป็น
00:01:5000:01:53ฮอร์โมนที่ช่วยให้นอนหลับเนี่ยก็จะต่ำลง
00:01:5300:01:55นะครับทำให้เรานอนหลับยากและอารมณ์แปร
00:01:5500:01:59ปรวนและฮอร์โมนเซราตินฮอร์โมนแห่งความสุข
00:01:5900:02:02ก็จะต่ำลงนะครับซึ่งจะไปส่งผลต่ออารมณ์ทำ
00:02:0200:02:05ให้เราเศร้าง่ายเสี่ยงซึมเศร้าและวิตก
00:02:0500:02:08กังวลมากขึ้นนะครับนาฬิกาชีวภาพที่ผิด
00:02:0800:02:11เพี้ยนเนี่ยยังส่งผลต่อสารซือประสาทที่
00:02:1100:02:13เกี่ยวข้องกับอารมณ์อีกด้วยนะครับเช่นทำ
00:02:1300:02:16ให้ระดับโดพามีนที่เป็นสารซือประสาทที่
00:02:1600:02:19เกี่ยวข้องกับความสุขและแรงจูงใจต่ำลงนะ
00:02:1900:02:23ครับทำให้เกิดอาการแดเนียคือไม่รู้สึกสุข
00:02:2300:02:27หมดแรงและทำให้นอินฟินที่เป็นสารสื่อ
00:02:2700:02:29ประสาทที่เกี่ยวข้องกับการตื่นตัวและทำ
00:02:2900:02:32สมาธิต่ำลงทำให้เราเนี่ยอ่อนเพียง่าย
00:02:3300:02:36สมาธิสั้นและวิตกกังวลได้ง่ายนั่นเองนะ
00:02:3600:02:40ครับนอกจากนี้นาฬิกาชีวภาพยังส่งผลต่อการ
00:02:4000:02:43พัฒนาและซ่อมแซมของสมองดังนั้นเมื่อเรา
00:02:4300:02:46นอนหลับไม่เพียงพอก็จะส่งผลต่อการพัฒนา
00:02:4600:02:51การซ่อมแซมโครงสร้างและหน้าที่ของสมอง
00:02:5100:02:54ซึ่งก็จะไปส่งผลเสียต่ออารมณ์ความคิดและ
00:02:5400:02:57พฤติกรรมของเราด้วยนั่นเองนะครับนั่นเลย
00:02:5700:03:00เป็นเหตุผลว่าทำไมนาฬิกาชีวภาพที่ผิด
00:03:0000:03:03เพี้ยนถึงไปเพิ่มความเสี่ยงของโรคจิตเวท
00:03:0300:03:06ต่างๆเช่นโรคซึมเศร้าหรือโรควิตกกังวล
00:03:0600:03:09นั่นเองนะครับแล้วถ้าเราอยากจะปรับนาฬิกา
00:03:0900:03:12ชีวภาพให้ทำงานได้ปกติเนี่ยเราจะสามารถทำ
00:03:1200:03:16ยังไงได้บ้างนะครับก่อนอื่นเริ่มด้วยการ
00:03:1600:03:18ปรับเวลานอนของเราเนี่ยให้เข้านอนและตื่น
00:03:1800:03:21นอนให้เป็นเวลาเดิมทุกๆวันใครที่ตื่นเช้า
00:03:2100:03:25ๆแล้วพอจะมีเวลาเนี่ยก็ออกไปรับแสงแดดได้
00:03:2500:03:29จะดีมากๆนะครับประมาณ 15-30 นาทีให้
00:03:2900:03:32นาฬิกาชีวภาพรู้ว่าเราตื่นแล้วนะครับและ
00:03:3200:03:35ในตอนก่อนเข้านอนเราก็ควรจะเลี่ยงแสงไฟนะ
00:03:3500:03:39ครับโดยอาจจะปิดไฟก่อนนอนสัก 1-2 ชมม
00:03:3900:03:41เพื่อให้นาฬิกาชีวภาพของเราเนี่ยรู้ว่า
00:03:4100:03:44เราพร้อมที่จะนอนแล้วนั่นเองนะครับแต่
00:03:4400:03:47สำหรับคนที่ทำงานกากกลางคืนเนี่ยที่ต้อง
00:03:4700:03:50นอนในช่วงเช้าหรือกลางวันเราอาจจะต้องทำ
00:03:5000:03:53การหลอกนาฬิกาชีวภาพของเราโดยการทำให้
00:03:5300:03:55ห้องของเราเนี่ยมืดที่สุดไม่ให้มีแสงรอด
00:03:5500:03:58เข้ามาได้นะครับในช่วงที่เราจะนอนส่วนใน
00:03:5800:04:00ตอนที่ตื่นเนี่ยแล้วก็เปิดไฟในห้องให้
00:04:0000:04:03สว่างๆถ้าเป็นไปได้ก็ให้ใช้หลอดไฟที่เป็น
00:04:0300:04:06แสงสีขาวนะครับเพราะมันจะใกล้เคียงกับสี
00:04:0600:04:10ของแสงอาทิตย์นั่นเองนะครับการทำแบบนี้
00:04:1000:04:12เนี่ยก็พอจะช่วยปรับนาฬิกาชีวภาพของเรา
00:04:1200:04:16ได้บ้างนอกจากนี้การทานอาหารก็ควรทานให้
00:04:1600:04:19เป็นเวลาเช่นเดียวกับการนอนนะครับการออก
00:04:1900:04:22กำลังกายเป็นประจำหากิจกรรมคายเครียดทำก็
00:04:2200:04:25จะช่วยปรับปรุงการนอนหลับให้ดีขึ้นส่งผล
00:04:2500:04:28ให้นาฬิกาชีวภาพทำงานได้ปกติและลดความ
00:04:2800:04:31เสี่ยงที่จะเกิดโรคทางจิตเวทต่างๆได้นั่น
00:04:3100:04:34เองนะครับสุดท้ายนี้ต้องขอขอบคุณท่านผู้
00:04:3400:04:37ชมท่านผู้ฟังที่ติดตามกันจนมาถึงตอนนี้
00:04:3700:04:46แล้วเจอกันใน Episode ต่อไป
00:04:4600:04:49ครับ