ทำไมเมือกถึงช่วยป้องกันการติดเชื้อ

เมือกช่วยให้เรายังมีสุขภาพดีได้อย่างไร - Katharina Ribbeck

จากช่อง : จงใฝ่รู้อยู่เสมอ — TED-Ed


ดูคำบรรยาย / View Transcript
00:00:1100:00:15หากคุณกำลังเป็นหวัด เมือกคงเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงได้ยาก
00:00:1500:00:19แต่มันคืออะไร มันทำอะไรบ้าง นอกจากทำให้คุณรู้สึกแย่
00:00:1900:00:23ร่างกายของคุณสร้างเมือก ปริมาณมากกว่าหนึ่งลิตรขึ้นทุก ๆ วัน
00:00:2300:00:27ในบริเวณพื้นผิวที่ชุ่มชื้นของร่างกาย ที่ไม่ได้ห่อหุ้มด้วยผิวหนัง
00:00:2700:00:28เช่น ดวงตา
00:00:2800:00:29จมูก
00:00:2900:00:30ปาก
00:00:3000:00:31ปอด
00:00:3100:00:33และ กระเพาะอาหาร ก็มีสิ่งนี้ปกคลุมอยู่
00:00:3300:00:36และนั่นเป็นเหตุผลว่า ทำไมมันถึงถูกเรียกว่า "เยื่อเมือก"
00:00:3600:00:38เมือกมีบทบาทสำคัญหลายอย่างต่อร่างกายของคุณ
00:00:3800:00:41มันปกป้องเนื้อเยื่อบอบบาง จากการแห้งและปริแตก
00:00:4100:00:44ซึ่งอาจนำไปสู่การติดเชื้อได้
00:00:4400:00:46มันทำให้ดวงตาของคุณชุ่มชื้น คุณจึงสามารถกระพริบตาได้
00:00:4600:00:49มันปกป้องผนังกระเพาะอาหารของคุณจากกรด
00:00:4900:00:53มันต่อต้านการคุกคาม โดยการกำจัดหรือดักจับสสาร
00:00:5300:00:55ที่สามารถทำให้คุณป่วยได้
00:00:5500:01:01และท้ายที่สุด มันเป็นที่อยู่และเป็นแหล่ง ของแบคทีเรียประจำร่างกายจำนวนมหาศาล
00:01:0100:01:04ไมโครไบโอตา (microbiota) ของคุณ ซึ่งอยู่ในความควบคุม
00:01:0400:01:07เมือกประกอบด้วยสารประกอบ ที่แตกต่างกันหลายชนิด
00:01:0700:01:10ได้แก่ โปรตีน ไขมัน และเกลือ
00:01:1000:01:15แต่ส่วนประกอบสำคัญของน้ำเมือก คือ กลุ่มของโปรตีนืที่เรียกว่า มิวซิน (mucin)
00:01:1500:01:19มิวซิน คือ โมเลกุลหลักที่มีขนาดใหญ่ในเมือก
00:01:1900:01:23และมีความสำคัญ ในการทำให้เมือกมีสัมผัสที่ลื่น
00:01:2300:01:26มันอยู่ในกลุ่มของโปรตีนที่เรียกว่า ไกลโคโปรตีน (Glycoprotein)
00:01:2600:01:30ซึ่งประกอบด้วยกรดอะมิโนและน้ำตาล
00:01:3000:01:35ในมิวซิน โซ่โมเลกุลสายยาวของน้ำตาล จะจับเข้ากับกรดอะมิโนจำเพาะ
00:01:3500:01:37ที่อยู่ในแกนหลักของโปรตีน
00:01:3700:01:43สายโซ่โมเลกุลน้ำตาลที่ชอบน้ำ (hydrophilic) ช่วยให้เมือกละลายในสารคัดหลั่งของร่างกาย
00:01:4300:01:45เมือกซึ่งประกอบด้วยน้ำถึง 90 เปอร์เซนต์
00:01:4500:01:48สามารถกักเก็บความชุ่มชื้นไว้ได้ เพราะโซ่โมเลกุลของน้ำตาลเหล่านี้
00:01:4800:01:52บางโมเลกุลของมิวซิน สามารถมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างมิวซินโมเลกุลอื่น ๆ
00:01:5200:01:55เพื่อเกิดเป็นเครือข่ายซับซ้อนที่เป็นสิ่งกีดขวาง
00:01:5500:01:58ต่อเชื้อก่อโรค และผู้บุกรุกอื่น ๆ
00:01:5800:02:03นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมเมือกคือด่านแรก ที่ปกป้องร่างกายจากสิ่งแปลกปลอมภายนอก
00:02:0300:02:05เช่น แบคทีเรีย และฝุ่นละออง
00:02:0500:02:09มันถูกสร้างขึ้นอย่างต่อเนื่อง เพื่อกำจัดสิ่งแปลกปลอมออกจากทางเดินหายใจ
00:02:0900:02:11คล้ายสายพานลำเลียงเมือกลื่นไหล
00:02:1100:02:15มันช่วยป้องกันแบคทีเรีย ที่พยายามเข้าไปในเนื้อเยื่อปอดอันบอบบาง
00:02:1500:02:20หรือพยายามเข้าไปในกระแสเลือด ซึ่งอาจเป็นสาเหตุให้เกิดการติดเชื้อรุนแรง
00:02:2000:02:23แบคทีเรียที่เป็นอันตรายเหล่านี้ ยังอาจทำให้เกิดโรคได้ด้วยเช่นกัน
00:02:2300:02:27เมื่อมันรวมตัวกันและก่อตัวกลายเป็นเมือกลื่น ๆ ที่เรียกว่า ไบโอฟิล์ม (biofilm)
00:02:2700:02:29แต่ในเมือกประกอบด้วยมิวซิน
00:02:2900:02:31เปปไทด์ต้านจุลชีพ
00:02:3100:02:32แอนติบอดี
00:02:3200:02:36รวมถึงไวรัสที่ชอบเขมือบแบคทีเรีย ที่เรียกว่า แบคทีรีโอฟาร์จ (Bacteriophage)
00:02:3600:02:40ทั้งหมดนี้ทำงานร่วมกัน เพื่อป้องกันการก่อตัวของไปโอฟิล์ม
00:02:4000:02:43ถ้าจุลินทรีย์มีอันตรายและทำให้คุณป่วย
00:02:4300:02:48ร่างกายจะเพิ่มการสร้างเมือก เพื่อพยายามกำจัดมันอย่างรวดเร็ว
00:02:4800:02:53จากนั้นระบบภูมิคุ้มกันจะปล่อย เซลล์เม็ดเลือดขาวเข้าไปในเมือกของคุณ
00:02:5300:02:57อันที่จริง เมือกที่มีสีออกเขียว มักเกี่ยวข้องกับการติดเชื้อ
00:02:5700:03:01สีของมันได้มาจากเอนไซม์ ที่ถูกสร้างโดยเม็ดเลือดขาวเหล่านั้น
00:03:0100:03:04วิธีการจัดการแบคทีเรียแบบหลายทิศทางเช่นนี้
00:03:0400:03:07คือหนึ่งในเหตุผล ที่ทำให้เราไม่ต้องป่วยตลอดเวลา
00:03:0700:03:11แม้ว่าเมือกจะช่วยต่อต้านแบคทีเรีย ที่ก่อให้เกิดการติดเชื้อ
00:03:1100:03:16แต่แบคทีเรียส่วนใหญ่จำนวนมหาศาล ที่อาศัยอยู่ประจำในร่างกายไม่ได้เป็นอันตราย
00:03:1600:03:18และหลายชนิดก็มีคุณประโยชน์อย่างมาก
00:03:1800:03:21โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เมื่อพวกมันอยู่ในเมือก
00:03:2100:03:23ที่ซึ่งมันสามารถทำหน้าที่สำคัญต่าง ๆ ได้
00:03:2300:03:25เช่น การสังเคราะห์วิตามิน
00:03:2500:03:27ระงับการติดเชื้อที่เป็นอันตราย
00:03:2700:03:30และควบคุมการเจริญเติบโตของแบคทีเรีย ชนิดที่เป็นอันตรายต่อร่างกาย
00:03:3000:03:34ดังนั้น แม้ว่าคุณอาจนึก เอาเมือกไปเกี่ยวข้องกับเรื่องของความเจ็บป่วย
00:03:3400:03:36แต่จริง ๆ แล้วมันกำลังช่วยให้คุณแข็งแรง
00:03:3600:03:38แน่ละ มันอาจฟังดูน่าขยะแขยง
00:03:3800:03:42แต่คุณคิดออกอีกไหมว่าสสารใด ที่จะสามารถให้ความชุ่มชื้น
00:03:4200:03:43รักษาความสะอาดของร่างกาย
00:03:4300:03:45ต่อต้านการติดเชื้อ
00:03:4500:03:48และช่วยควบคุมประชากรแบคทีเรีย ที่มีอยู่อย่างมหาศาลได้
00:03:4800:03:51นึกไม่ออกใช่ไหมล่ะ ก็มีแค่น้ำเมือกนี่แหละ