ทำไมต้องอดอาหารก่อนทำเซเรย์ด้วยแบเรียมซัลเฟต

[Clip] ศิริราช The Life [by Mahidol] รู้จักการเอ็กซเรย์แบบกลืนแป้ง สำหรับวินิจฉัยโรคทางเดินอาหาร

จากช่อง : Mahidol Channel มหิดล แชนแนล


ดูคำบรรยาย / View Transcript
00:00:0100:00:12[เพลง]
00:00:1200:00:16อาจารย์ครับอืเอ่อเรานัดกันว่าจะพาพามาดู
00:00:1600:00:18เครื่องเเลที่ต้องกลืนแป้งแต่นี่มันเป็นเ
00:00:1800:00:21เรียกเป็นสีเฮะสีแดงสีขาวมันเป็นน้ำคือ
00:00:2100:00:23อะไรครับอาจารย์ครับอันนี้จริงๆก็คือแป้ง
00:00:2300:00:26อ่ะครับะแป้งสำหรับผู้ป่วยที่จะใช้กลืน
00:00:2600:00:28ครับสีขาวๆที่เห็นอยู่เนี่ยครับสมัยนี้
00:00:2800:00:31เป็นน้ำแล้วครับก็ดื่มได้เลยดื่มได้เลย
00:00:3100:00:33ครับผสมมาเสร็จไอ้แป้งที่ว่าที่เราเห็น
00:00:3300:00:35เนี่ยเดี๋ยวนี้เป็นของเหลวละใช่มันมีชื่อ
00:00:3600:00:37ว่าอะไรครับไอ้แป้งนี้ครับชื่อ
00:00:3700:00:41แบเรียมซัลเฟตครับแบเรียมซัลเฟตใช่ครับ
00:00:4100:00:43มันมีผลยังไงเมื่อทานเข้าไปแล้วครับกับ
00:00:4300:00:45เครื่องเกรยครับแบเรียมนี่ก็จัดว่าเป็น
00:00:4500:00:48โลหะชนิดหนึ่งในตามตารางธาตุนะครับทาง
00:00:4800:00:52เคมีซึ่งเมื่อทานเข้าไปก็จะทึบรังสีครับ
00:00:5200:00:54สามารถที่จะเกิดความแตกต่างระหว่างเนื้อ
00:00:5400:00:56เยื่อได้เนื้อเยื่อของเราเนี่ยอ่าทำให้
00:00:5600:00:59รู้ว่าอันนี้เ่อแป้งเข้าไปเคลือบอวัยยวะ
00:00:5900:01:03ภายในเช่นหลอดอาหารกระเพาะลำไส้ครับแสดง
00:01:0300:01:05ว่าดื่มนี่แล้วปั๊บเนี่ยมันก็จะเข้าไปทำ
00:01:0500:01:08ให้เราดูในภาพฟิล์มเซเรย์แล้วเนี่ยมันออก
00:01:0800:01:10มาเป็นรูปร่างอวัยวะภายในของเราเลยอย่าง
00:01:1000:01:12งั้นเลยใช่ครับก็จะเห็นผลวินิจฉัยทแ
00:01:1200:01:15วินิจฉัยได้ครับมีพยาที่สภาพก็เห็นครับ
00:01:1500:01:17แล้วน้ำแดงนี่มาเกี่ยวอะไรครับน้ำแดงนี่
00:01:1700:01:20คือส่วนประกอบครับเราเรียนรู้มาว่าคนไข้
00:01:2000:01:23ดื่มแป้งเฉยๆได้ลำบากครับหากผสมเข้าไป
00:01:2300:01:26แล้วรสชาติกลิ่นต่างๆชวนดื่มมากขึ้นครับ
00:01:2600:01:28อ๋อขนาดนั้นเลยเหรอฮะครับลองผสมเทเข้าไป
00:01:2800:01:30ครับเหมือนนมเย็นเลยครับเอาจริงๆนะฮะครับ
00:01:3000:01:33เอาเลยครับเทเลยนะฮะหมดเลยปเทเทหมดเลยก็
00:01:3300:01:34ได้
00:01:3400:01:38ครับครับแล้วเมื่อเราเขย่าหรือว่ากวนแล้ว
00:01:3800:01:41สภาพมันก็จะเป็นสีชมพูเรื่อๆครับเหมือนนม
00:01:4100:01:44เย็นเหมือนนมเย็นแล้วก็รสชาติดีขึ้นมากที
00:01:4400:01:46เดียวหลังจากนั้นก็คนแล้วฮะครับเพื่อรส
00:01:4600:01:51ชาติที่ดีขึ้นใช่ๆครับผมเพิ่งรู้แล้วไงฮะ
00:01:5100:01:54คุณหมอครับเริ่มเห็นเป็นสีชมพูแล้วครับ
00:01:5400:01:56กลิ่นเหมือนน้ำแดงเลยคือก่อนที่จะมา
00:01:5600:01:59เซเรย์แบบเนี้ยต้องอดอาหารมาก่อนมั้ยครับ
00:01:5900:02:02ควรอดอาหารอันนี้จะแตกต่างจากการเซเรย์
00:02:0200:02:04เครื่องที่ผ่านมาใช่ครับเครื่องนี้ต้องอด
00:02:0400:02:07อาหาร 4-6 ชั่วโมงใช่ครับเพื่อให้อวัยวะ
00:02:0700:02:10ภายในกระเพาะำไส้ไม่มีมีอาหารอหารอยู่
00:02:1000:02:13เวลาที่เรากลืนไปเราจะบอกให้คนไข้กลืนไป
00:02:1300:02:16ด้วยและเราทำการบันทึกภาพหรือถ่าย xray
00:02:1600:02:19ไปด้วยครับพร้อมที่กับคนไข้กลืนแป้งกับ
00:02:1900:02:20กลืนแป้งเลยครับในเวลาเดียวกันเลยในเวลา
00:02:2100:02:23เดียวกันเพื่อให้เห็นตั้งแต่จุดเริ่มต้น
00:02:2300:02:27ว่านับตั้งแต่กินเข้าไปกลืนลงมาผ่านหลอด
00:02:2700:02:29อาหารแล้วหลอดอาหารมีการเคลื่อนไหวในลักษ
00:02:2900:02:33ขณะไหนลงสู่กระเพาะอาหารและลำไส้เคลื่อน
00:02:3300:02:35ไหวไปตามเกณฑ์ปกติหรือไม่ออแสดงว่า
00:02:3500:02:37เครื่องนี้เป็นภาพเคลื่อนไหวเหรอฮะครับ
00:02:3700:02:40สามารถบันทึกภาพต่อเนื่องได้ครับอ๋อมัน
00:02:4000:02:42เป็นภาพนิ่งแต่สามารถบันทึกต่อเนื่องคือ
00:02:4200:02:46ถ่ายหลายครั้งๆๆๆๆๆอย่างงั้นจนเหมือนกับ
00:02:4600:02:48ภาพเคลื่อนไหวได้เลยครับอ่าแล้วพอเอาภาพ
00:02:4800:02:50มาต่อกันมันก็จะดูเหมือนภาพนี้เคลื่อนไหว
00:02:5000:02:53ใช่ครับมันจะเห็นอวัยวะภายในทำงานว่าถูก
00:02:5300:02:55ต้องหรือเปล่าอย่างงั้นครับถูกต้องครับ
00:02:5500:02:57ถ้าอย่างงั้นเนี่ยคนไข้เวลาเซเรย์ก็ต้อง
00:02:5800:03:00ดื่มพร้อมกับคุณหมอทำงานไปด้วยพร้อมใช่
00:03:0000:03:02ครับพร้อมกันแล้วดื่มแป้งแบบนี้เข้าไป
00:03:0200:03:04เนี่ยมันเป็นอันตรายต่อร่างกายหรือว่าตก
00:03:0400:03:06ค้างภายในร่างกายมั้ยครับอครับถ้าแป้งแรล
00:03:0600:03:09ซัลเฟตแล้วไม่มีอันตรายต่อร่างกายเราแล้ว
00:03:0900:03:13ก็ถูกขับโดยการเ่อถ่ายออกมาตามปกติอย่าง
00:03:1300:03:16ทุกวันที่เราถ่ายออกมานี่แหละครับก็คือ
00:03:1600:03:17ร่างกายสามารถขับออกไปได้ขับออกไปได้ทั้ง
00:03:1800:03:20หมดเลยครับอ๋อปลอดภัยนะกลืนได้ไม่ต้อง
00:03:2000:03:22ห่วงไม่มีเอฟเฟคปลอดไม่มีผลครับนะครับ
00:03:2200:03:25แล้วโรคแบบไหนครับที่จะต้องอาศัยเครื่อง
00:03:2500:03:27แล้วก็การกลึงแป้งแบบนี้ครับออครับโรคที่
00:03:2700:03:30มีข้อบ่งชี้ทำนองว่ามีการเปลี่ยนแปลงของ
00:03:3000:03:34ระบบทางเดินอาหารเช่นเป็นแผลในกระเพาะแผล
00:03:3400:03:37ของหลอดอาหารหรือโรคมะเร็งตามกระเพาะลำ
00:03:3700:03:41ไส้เล็กลำไส้ใหญ่พญาซิสภาพเหล่านี้เราจะ
00:03:4100:03:44อาศัยกลืนแป้งหรือสวนแป้งทามทวารหนัก
00:03:4400:03:47เพื่อให้เห็นครบถ้วนของอ่าพยาที่ิสภาพ
00:03:4700:03:51ครับอ๋อแสดงว่าเเรียกว่าแต่ละโรคพอเรา
00:03:5100:03:54กลืนแป้งเข้าไปปั๊บมันจะบ่งบอกออกมาเป็น
00:03:5400:03:56ภาพไม่เหมือนกันเลยระหว่างคนปกติกับคน
00:03:5600:04:01เป็นโรคเหมือนใช่่ครับ
00:04:0100:04:03การกลืนแป้งถือเป็นอีกหนึ่งความก้าวหน้า
00:04:0400:04:06ในการตรวจซึ่งขั้นตอนการตรวจก็ต้องฉาย
00:04:0600:04:10รังสีเซเรย์ในขณะที่คนไข้กำลังดื่มน้ำ
00:04:1000:04:16หรือแป้งแบเรียมที่ว่านี่แหละ
00:04:1600:04:20ครับเอาล่ะครับตอนนี้เราก็เเยคนไข้เรียบ
00:04:2000:04:21ร้อยแล้วนะครับคุณหมอครับแต่ทานี้ต้องบอก
00:04:2100:04:24คุณผู้ชมก่อนว่าการเซเรย์แบบเนี้ยก็จะ
00:04:2400:04:26เป็น 2 มิติเหมือนกับเครื่องเเรก่อนหน้า
00:04:2600:04:30นี้แต่เครื่องนี้พิเศษตรงที่ว่าสามาถถ่าย
00:04:3000:04:33ภาพนิ่งนี่นะฮะได้หลายช็อตเห็นบอกว่า
00:04:3300:04:36วินาทีนึงถ่ายได้ 3 ภาพ 3 ภาพครับเพราะ
00:04:3600:04:38ฉะนั้นระหว่างที่คนไข้กำลังกลื่นแป้งลงไป
00:04:3800:04:40เา้าก็จะเก็บภาพไปเรื่อยๆเก็บภาพนิ่งไป
00:04:4000:04:43เรื่อยๆแล้วสุดท้ายเอาภาพแต่ละภาพมาเรียง
00:04:4300:04:46กันใช่ครับดูติดต่อกันเราก็จะดูเหมือนภาพ
00:04:4600:04:47นั้นเคลื่อนไหว
00:04:4700:04:50ได้เพื่อที่จะดูอะไรนะฮะดูว่าลักษณะภายใน
00:04:5000:04:53ของคนไข้ปกติหรือเปล่าใช่ครับอเดี๋ยวเรา
00:04:5300:04:55มาไล่ดูทีละภาพไล่ไปเรื่อยๆเหมือนภาพ
00:04:5500:04:57เคลื่อนไหวให้คุณหมอเลื่อนเลยนะครับมัน
00:04:5700:04:59ยังไงมันจะบ่งบอกอะไรยังไงครับครับเรา
00:04:5900:05:02เริ่มต้นต้นจากบริเวณรูปนี้เป็นภาพของผู้
00:05:0200:05:04ป่วยนะครับอยู่ในท่านอนคว่ำเราจะเห็นสี
00:05:0400:05:07ขาวๆบริเวณช่องปากอันนี้ล่ะครับคือแป้ง
00:05:0700:05:09ที่ทานเข้าไปที่ตอนแรกที่คุณหมอบอกให้อม
00:05:1000:05:12เอาไว้ในปากอย่างั้นอันนี้คืออมไว้อยู่
00:05:1200:05:14ใช่ครับแล้วก็จะเห็นได้ว่าเมื่อเทียบกัน
00:05:1400:05:17กับตัวกระดูกมีลักษณะทึบรังสีเช่นเดียว
00:05:1700:05:19กันอเพราะฉะนั้นสิ่งนี้เราจึงบางครั้ง
00:05:1900:05:22เรียกมันว่าสารทึบรังสีคือแป้งนี่แหละคือ
00:05:2200:05:25แป้งเนี่ยเป็นหนึ่งในสารทึบรังสีจากนั้น
00:05:2500:05:28มาดูการที่คนไข้กลืนนะครับเราเลื่อนภาพที
00:05:2800:05:31ละส่วนอันนี้กลืนเข้ามาตรงบริเวณส่วนของ
00:05:3100:05:35ไฮโฟซึ่งเป็นต้นทางของตัวหลอดอาหารครับ
00:05:3500:05:38แล้วก็เริ่มเห็นหลอดอาหารเป็นท่อต่ำลงมา
00:05:3800:05:41แสดงว่าหลอดอาหารของเรามันมันยืดหดได้ฮะ
00:05:4100:05:43ในส่วนนี้มันมันใหญ่นะถูกต้องครับเวลาไม่
00:05:4300:05:46มีอาหารมันก็จะแฟบขมันจะเล็กนะฮะใช่แต่พอ
00:05:4600:05:49กลืนลงไปปบมันอยู่ก็ก็จะขยายครับเอตาม
00:05:4900:05:52ลักษณะของอาหารที่เข้าไปโอ้โหครับมาลงสู่
00:05:5200:05:55ระดับช่องอกก็มีหลอดอาหารอยู่ภายในช่องอก
00:05:5500:05:58ของเรานะครับไหลลงมาลนี่อยู่ช่วงอกละใช
00:05:5800:06:01ใช่ครับอืก็ต่อลงไปเรื่อยๆก็ดูติดตามจะ
00:06:0100:06:05เห็นได้ว่าผนังของหลอดอาหารนี้เรียบดีฮะ
00:06:0500:06:07อย่างนี้กรณีนี้ไม่มีโรคอะไรอ๋อแสดงว่า
00:06:0800:06:11บางคนคนไข้บางคนที่เป็นโรคเนี่ยในหลอด
00:06:1100:06:13อาหารมันจะไม่เป็นเส้นเรียบอย่างงี้เรียบ
00:06:1300:06:15อย่างงมันจะตะปุ่มตะป่ำขึ้นมาเลยใช่ครับ
00:06:1500:06:19เป็นรอยสีดำๆขุขระไม่ราบเรียบถ้าเกิดมี
00:06:1900:06:21ตะปุ่มตะป่ำยื่นขึ้นมาอย่าเงี้ยอันนี้มี
00:06:2100:06:24ความผิดปกติใช่ครับอาจจะเป็นพวกเป็น
00:06:2400:06:26มะเร็งก็จะเป็นก้อนยื่นหรือว่าเป็นแผลของ
00:06:2600:06:30หลอดอาหารเช่นหลอดอาหารอักเสบมีแผลก็จะ
00:06:3000:06:32สามารถเห็นได้ครับซึ่งไม่เหมือนกับรูปนี้
00:06:3200:06:33เลย
00:06:3300:06:36[เพลง]
00:06:3600:06:39ครับภาพเหล่านี้เนี่ยมันมันช่วยวงการ
00:06:3900:06:41แพทย์ยังไงบ้างครับครับคือเปลี่ยนจากโรค
00:06:4100:06:44ซึ่งไม่สามารถวินิจฉัยได้เลยคือบางทีถ้า
00:06:4400:06:47เราย้อนกลับไปเป็นภาพเซเรย์ทั่วไปกว่าที่
00:06:4700:06:50เราจะรู้ว่ามีกระเพาะทะลุก็ต่อเมื่อ
00:06:5000:06:52กระเพาะนั้นต้องทะลุไปเรียบร้อยจนกระทั่ง
00:06:5200:06:56มีอากาศรั่วออกมาในช่องท้องถึงจะเเรปกติ
00:06:5600:06:58แล้วเออกมาเห็นเป็นภาพว่ากระเพาะรั่วใช่
00:06:5800:07:01ครับแต่ถ้ามีมีอย่างนี้เราสามารถวินิจฉัย
00:07:0100:07:04ได้ตั้งแต่เริ่มเป็นแผลในกระเพาะเล็กๆยัง
00:07:0400:07:06ไม่ทะลุพอปวดท้องเนี่ยนะคนไข้มาเราให้
00:07:0600:07:08กลืนแป้งเราจะเห็นแล้วว่ากระเพาะเริ่มมี
00:07:0800:07:10ปัญหาอ่าอย่างงั้นไม่ต้องรอกระเพาะทะลุ
00:07:1000:07:13เหมือนจวัเพราะรักษาได้ทันท่วงทีได้ทัน
00:07:1300:07:14ท่วงทีครับโอถือว่าเป็นประโยชน์มากนะฮะ
00:07:1400:07:17ครับอโอเคครับ
00:07:1700:07:24[เพลง]