เครื่องเพชรสแกน (PET-CT) ตรวจโรคอะไรได้ และทำงานอย่างไร

คำถาม:
เครื่องเพชรสแกน (PET-CT) ตรวจโรคอะไรได้ และทำงานอย่างไร?
คำตอบ:
เครื่องเพชรสแกน (PET-CT) ใช้ตรวจมะเร็งโดยฉีดสารน้ำตาลรังสีที่เซลล์มะเร็งกินมากกว่าเซลล์ปกติ จากนั้นใช้เครื่องตรวจว่าสารนี้สะสมที่ตำแหน่งใด ทำให้เห็นตำแหน่งของเนื้องอกและว่าแพร่กระจายไปที่ไหนในร่างกาย รวมกับ CT สแกนเพื่อให้เห็นโครงสร้างกายภาพ ช่วยวางแผนการรักษา เช่น ผ่าตัด ฉายแสง หรือเคมีบำบัดได้อย่างแม่นยำ

ศิริราช The Life [by Mahidol] ซีรีส์ เจาะ DNA หมอ ตอน หมอรังสี

จากช่อง:Mahidol Channel มหิดล แชนแนล
คำบรรยายที่เกี่ยวข้อง
00:40:00เพชรสแกนครับเพชรสแกนนี่มันคืออะไรครับ
00:40:03ครับเพชรสแกนถ้าพูดถึงเรื่องนี้ผมต้องขอ
00:40:06อนุญาตคุณกิ๊ฟแล้วล่ะครับที่จะต้องแนะนำ
00:40:08ผู้เชี่ยวชาญต่อไปผมขอแนะนำรอง
00:40:10ศาสตราจารย์แพทย์หญิงสุนันทาเชี่ยวครับ
00:40:13สวัสดีครับคุณหมอสุนันทาครับเครื่องนี้
00:40:16มันยังไงครับมันแตกต่างจาก CT สแกนยังไง
00:40:18ครับเครื่องนี้มันมี CT สแกนด้วยอยู่ใน
00:40:21ตัวอยู่ด้านหน้าด้านหลังมันมีตัวเอ่อเพชร
00:40:24สแกนเพชรสแกนนี่ยอดจริงๆอ่ามาจากคำว่า
00:40:27posit emission computerized tomogram
00:40:30โอ้โหมันทำงานยังไงมันคือมันเป็นเครื่อง
00:40:33ที่รักเอ่อในการอ่าตรวจวินิจฉัยรังสีชนิด
00:40:38ที่เรียกว่ารังสีโิอนอือรังสีโิอนเนี่ย
00:40:42มันเป็นรังสีที่อ่าเป็นรังสีแม่าชนิด
00:40:45หนึ่งครับโอ้โหเดี๋ยวกนะเอาทางวิชาการอาจ
00:40:47จะงงนะบ้านไอ้เครื่องนี้เนี่ยมันจะ
00:40:50วินิจฉัยละเอียดลึกกว่า CT สแกนธรรมดาใช่
00:40:53เพราะว่ามันเป็นการ detect รังสีค่ะไปถึง
00:40:55ขั้นไหนถึงขั้นตรวจอะไรระดับโมเลกุลเลย
00:40:59นี่คุณผู้ชมครับเครื่องนี้มันสามารถตรวจ
00:41:02ลึกไปจนถึงโมเลกุลเพราะฉะนั้นเนี่ยอะไร
00:41:04ที่เป็นโรคดูโมเลกุลปุ๊บมันจะรู้เลยใช่
00:41:08ค่ะสใหแต่ CT เขาจะดูความผิดปกติทางกาย
00:41:11วิภาคในขณะที่เพชรเนี่ยเราจะดูความผิด
00:41:14ปกติทางโมเลกุลเราใช้ 2 เทคนิคมารวมกัน
00:41:18อ่ะโอเคเข้าใจภาพะแล้วคนไข้ประเภทไหนที่
00:41:20จะต้องมารับการเยแบบนี้ครับส่วนใหญ่เลย
00:41:24ประมาณ 80-90 จะเป็นคนไข้มะเร็งที่รู้
00:41:27แล้วค่ะว่าเป็นมะเร็งแล้วเราอยากจะรู้ว่า
00:41:30ไอ้มะเร็งเนี้ยมันอยู่ตรงไหนบ้างในร่าง
00:41:33กายของเราโดยที่เราจะถ่ายภาพทั้งตัวทำให้
00:41:36เราสามารถที่จะวินิจฉัยตำแหน่งของมะเร็ง
00:41:38ได้ทั้งตัวอ่ะ้างั้นเดี๋ยวมีตัวอย่างมั้ย
00:41:40ครับเราดูตัวอย่างเลยของคนไนะฮะเอ่อหลัก
00:41:44การดูอ่ะค่ะเอ่อคุณคิ๊บก็จะเห็นว่าเราจะ
00:41:47เห็นสีดำๆอที่เป็นจุดๆตรงนี้อ่ะค่ะเป็น
00:41:50ปริมาณรังสีที่มันสะสมมากกว่าบริเวณปกติ
00:41:54อือนั่นหมายความว่าตรงตำแหน่งนี้เป็น
00:41:57ตำแหน่งมะเร็งเนื่องจากว่ามะเร็งเนี้ยมัน
00:41:59จะใช้น้ำตาลเนี่ยเยอะกว่าเซลล์ปกติอื
00:42:03เซลล์มะเร็งจะกินน้ำตาลเป็นอาหารใช่เพื่อ
00:42:06ใช้ในการเจริญเติบโตและแบ่งตัวของเซลล์
00:42:09น้ำตาลเนี่ยมันจะใช้เยอะกว่าเซลล์ปกติดัง
00:42:12นั้นเมื่อเราฉีดสารเภสัรังสีที่เป็นเรา
00:42:15เรียกว่าน้ำตาลรังสีเข้าไปมันก็จะวิ่ง
00:42:18เข้าไปหาตัวมะเร็งอ๋อทำให้เราเห็นว่าไอ้
00:42:21เจ้ามะเร็งเนี่ยมันจะมีรังสีเยอะอืกว่า
00:42:24ตรงตำแหน่งที่ไม่ใช่มะเร็งว่าตอนเซงน้ำตา
00:42:29มันวิ่งไปที่เซมเร็งที่ไหนเราก็จะรู้แล้ว
00:42:31ว่าถ้าวิ่งไปอออยู่บริเวณแขนเราก็จะรู้
00:42:34ว่าตอนนี้มเร็งมาที่แขนยกตัวอย่างผู้ป่วย
00:42:36ลายนี้จะเห็นว่ามันไปที่ต่อมน้ำเหลืองที่
00:42:38ที่ในช่องปอดอ่ะค่ะเราก็จะเห็นว่าเนี่ย
00:42:41ค่ะมันเป็นจุดๆอันนี้ดูยังไงฮะอันนี้ก็จะ
00:42:44เห็นว่ามีน้ำตาลมีมีรังสีใช่ค่ะอยู่ตรง
00:42:48ตำแหน่งนี้ซึ่งตำแหน่งนี้จะเป็นเห็นว่า CT
00:42:51นี้เขจะมีก้อนอ่าก็อถ้าเป็นทาง CT สแกนจะ
00:42:55เห็นกายภาว่ามีแค่ก้อนนึงโผล่ขึ้นมาอก้อน
00:42:57นี้ใช่ๆแต่เราไม่รู้ว่าไอ้ก้อนนี้มันเป็น
00:43:00มะเร็งหรือเปล่าถูกต้องเพราะฉะนั้นเนี่ย
00:43:02ต้องมาเข้าเครื่องนี้ใช่ปรากฏว่าไอ้น้ำ
00:43:04ตาลรังสีเนี่ยมันมาเลี้ยงตรงนี้มะเร็งกิน
00:43:07น้ำตาลน้ำตาลมาออตรงนี้เราก็ต้องรู้ตงนี้
00:43:10เป็นเนื้อมะเร็ง็งเดี๋ยวผมไล่ย้อนกลับไป
00:43:12นะ CT สแกนมันจะเยได้เป็นทีละชั้น 0.625
00:43:16มลมันก็จะไล่ลงไปจนไปถึงจากหัวลงไปถึงตับ
00:43:19ใช่ดูจากตับแล้วยังไงฮะก็ตับลายนี้เราจะ
00:43:22เห็นว่า CT ไม่เห็นก้อนเหมือนเมื่อกี้
00:43:25เหมือนไม่เห็นต่อมน้ำเหลืองเหมือนที่ต่ำ
00:43:27น้ำเหลืองแต่เขมีการสะสมน้ำตาลรังสีะโอ
00:43:30นี่แสดงว่าคนไข้ลายเยมีการแพร่กระจายไป
00:43:32ที่
00:43:34ต่ำการตรวจร่างกายด้วยเครื่องเพชร CT
00:43:37สแกนจะมีการทำงาน 2 ตอนร่วมกันคือขั้นที่
00:43:401 เครื่องจะทำการตรวจร่างกายเหมือน
00:43:42เครื่อง CT สแกนทั่วไปซึ่งภาพที่ได้ก็จะ
00:43:45เป็นภาพกายวิพากษ์ที่ตัดขวางปกติขั้นที่ 2
00:43:49จะเป็นการตรวจด้วยเครื่องเพชรสแกนเพื่อ
00:43:51ค้นหาสารน้ำตาลรังสีที่ไปเกาะตามส่วนต่าง
00:43:54ๆของร่างกายและเมื่อนำทั้ง 2 ส่วนมา
00:43:57ประมวลผลร่วมกันก็ทำให้เจ้าเครื่องนี้
00:44:00สามารถระบุตำแหน่งของเจ้าเนื้อร้ายอย่าง
00:44:02มะเร็งที่ไปเกาะตามส่วนต่างๆของร่างกาย
00:44:04ได้อย่างแม่นยำครับคุณหมอครับนี่คือเหตุ
00:44:06ผลที่ว่าคนไข้พอมาเซเรย์ด้วยเครื่องนี้
00:44:09แล้วเนี่ยจะต้องเซเรย์ตั้งแต่หัวจดเท้า
00:44:11เลยใช่ค่ะเพราะว่าเราสามารถที่จะเอ่อ
00:44:14วินิจฉัยรอยโรคความผิดปกติได้ทั้งตัวจาก
00:44:16การที่เราฉีดน้ำตาลรังสีเพียง 1 ครั้งวัน
00:44:19นี้จะเป็นข้อดีอ่ะค่ะว่าเราจะได้รู้ว่า
00:44:21มะเร็งเนี่ยอยู่ตรงตำแหน่งไหนและมีการ
00:44:24แพร่กระจายไปที่ไหนหรือไม่เพื่อที่จะมี
00:44:26ประในเรื่องของการวางแผนการรักษาแล้วก็
00:44:29การพยากรโรคให้กับผู้ป่วยอ่ะค่ะอ๋อถ้า
00:44:32เกิดลงไปเยอะแล้วก็อันนี้อันตรายแต่ถ้า
00:44:34เกิดสมมิในกรณีลามมาแค่บางส่วนแล้วก็ฉาย
00:44:37แสงเฉพาะส่วนนั้นอันนี้คือการวินิฉัยใน
00:44:40การรักษาอหรือว่าผ่าตัดออกได้หมดแต่ถ้า
00:44:44เกิดมันลามไปเยอะๆผ่าตัดไม่ได้ละมันก็
00:44:46ต้องมีวิธีการรักษาเช่นอาจจะต้องรักษาโดย
00:44:49การให้เคมีบำบัดอะไรอย่างเงี้ค่ะอันนี้
00:44:51คือวินิจฉัยในการรักษาแพทจะได้วางแผนได้
00:44:54แม่นยำยิ่งขึ้นนะกำหนดกับสถานการที่คเป็น
00:44:57ยุครับการทำงานของแพทย์รังสีถือว่ามีส่วน