พฤติกรรมเสพติดเกิดจากอะไร และสมองส่วนไหนมีบทบาทในการสร้างพฤติกรรมนี้

เลิกเสพติดด้วยการรู้เท่าทัน

จากช่อง : หมอเปรมใส่ไข่


ดูคำบรรยาย / View Transcript
00:00:0000:00:021 ในวิธีการเลือกพฤติกรรมเสพติดนะครับ
00:00:0200:00:05คือการมี awareness ว่าเรากำลังทำสิ่ง
00:00:0500:00:08นั้นอยู่และเรารู้สึกยังไงคิดยังไงนะครับ
00:00:0800:00:10มันช่วยยังไงในการเลือกพฤติกรรมเสพติดเรา
00:00:1000:00:13ต้องเข้าใจกระบวนการทั้งหมดของการเสพติด
00:00:1300:00:15ก่อนนะครับอธิบายง่ายๆก็คือว่าเวลาเราทำ
00:00:1600:00:18พิธิกรรมบางอย่างที่ทำให้เรารู้สึกฟิน
00:00:1800:00:22อย่างเช่นกินอาหารอร่อยอ่ากินกาแฟสารเสพ
00:00:2200:00:25ติดกินเหล้าอ่าเล่นเกมอะไรประมาณนี้นะฮะ
00:00:2500:00:28เล่นพนันก็จะทำให้มีการหลังสารที่เรียก
00:00:2800:00:31ว่าโดปามีนทำให้ให้เกิดความฟินพอโดปามีน
00:00:3100:00:34มันหลังนะฮะมันทำให้เราอยากจะทำพฤติกรรม
00:00:3400:00:36นั้นซ้ำๆนะครับเรียกว่า Positive
00:00:3600:00:38reinforcement ครับอันนี้คือช่วงแรกๆที่
00:00:3800:00:40เราทำพฤิกรรมพวกนี้นะครับแต่เราจะรู้สึก
00:00:4000:00:42ว่าเราทำไปถึงจุดนึงเนี่ยสมมติเราเล่นเกม
00:00:4200:00:45ไปพักนึงเล่นไปพักนึงสุดท้ายไม่ได้รู้สึก
00:00:4500:00:47สนุกนะแต่เรายังทำมันอยู่ทำโดยไม่รู้ตัว
00:00:4800:00:50นะครับสมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับจุดนี้
00:00:5000:00:52เรียกว่าสมองส่วน End คาอยเรียกว่า habit
00:00:5200:00:55formation หรือว่าการทำการแบบสร้าง
00:00:5500:00:58กิจวัตรนะครับซึ่งพอไอ้พฤติกรรมพวกนี้มัน
00:00:5800:01:01เป็นกิจวัตรไปแล้วนะครับเราจะทำมันโดยเรา
00:01:0100:01:04ไม่รู้ตัวด้วยซ้ำว่าเราทำและอยู่ๆเช่นบาง
00:01:0400:01:07คนคนไข้ก็จะบอกว่าอยู่ๆผมตื่นมาแล้วผมก็
00:01:0700:01:08ไม่นั่งหน้าจอคอมโดยไม่รู้ตัวเลยนะครับ
00:01:0900:01:10เพราะฉะนั้นพฤติกรรพวกนี้เราเรียกว่า
00:01:1000:01:13unconscious Behavior ยุ่งกับสมองส่วน
00:01:1300:01:16habit formation นะครับทีนี้พอสมมุติ
00:01:1600:01:18เราจะต้องการเลิกพฤติกรรมเสพติดพวกนั้นนะ
00:01:1800:01:20ครับสมองส่วนที่มาเกี่ยวข้องคือ frontal
00:01:2000:01:23คือสมองส่วนหน้าสมองส่วนหน้าเนี่ยจะมาคุม
00:01:2300:01:27อ่าพฤติกรรมพวกนี้ว่าอ่าไม่ทำได้มั้ยหยุด
00:01:2700:01:30ทำไปก่อนนะครับปัญหาของการที่มีมี frontal
00:01:3000:01:33มาคุมเนี่ยนะฮะคือ frontal มันมีจำกัดคือ
00:01:3300:01:35ทำพักนึงมันก็เหนื่อยแล้วมันก็ลาแล้วก็
00:01:3500:01:38มันก็ไม่ทำต่อแล้วก็การหยุดทำพฤติกรรมพวก
00:01:3800:01:41นี้อย่างเช่นหยุดหยุดการเล่นเกมก็ได้หยุด
00:01:4100:01:44เล่นเกมเนี่ยมันไม่ได้ทำให้โปมนหลัมันไม่
00:01:4400:01:46ได้ฟินน่ะคือการหยุดเล่นเนี่ยไม่ได้ฟินนะ
00:01:4600:01:49ครับมันก็เลยยากที่จะทำพฤติกรรมพวกนี้ต่อ
00:01:4900:01:52เพราะว่ามันไม่ได้เกิดความฟินและมันไม่ทำ
00:01:5200:01:54ให้เกิด Positive reinforcement เพื่อจะ
00:01:5400:01:56หยุดการเล่นเกมนะครับเพราะฉะนั้นเราก็จะ
00:01:5600:02:00Continue การเล่นเกมอยู่จนพอเราพยามห้าม
00:02:0000:02:03จนจุดนึงมันไม่มีแรงและมันก็จะกลับไปทำ
00:02:0300:02:05พฤติกรรมน้ำๆนะครับจะสังเกตว่าเวลาคนที่
00:02:0500:02:08ติดสารเสพติดก็จะเลิกได้ถึงจุดนึงแล้ว
00:02:0800:02:11อยู่ๆก็จะหลุดไปทำพพวกนี้ซ้ำเลยนะครับอ่า
00:02:1100:02:13เพราะฉะนั้นสิ่งที่ช่วยได้ก็คือเรียกว่า
00:02:1300:02:16awareness awareness คือการรับรู้นะแค่
00:02:1600:02:19รับรู้ก็พอนะสมมุติเราติดกินน้ำหวานก็ได้
00:02:1900:02:22เราแค่รับรู้ว่าเอ้ยตอนที่เราอยากกิน
00:02:2200:02:24เนี่ยเรารู้สึกยังไงคิดยังไงตอนที่เรากด
00:02:2400:02:26สั่งมาเนี่ยเรารู้สึกยังไงคิดยังไงไม่
00:02:2600:02:28ต้องห้ามว่าตัวเองจะไม่สั่งนะครับแต่ว่า
00:02:2800:02:31สั่งไปเลยแล้วก็ตอนที่กินเนี่ยคำแรกที่
00:02:3100:02:33เข้าไปเรารู้สึกยังไงคิดยังไงสัมผัสถึง
00:02:3300:02:35น้ำสัมผัสถึงหลอดสัมผัสถึงรสชาติที่มัน
00:02:3600:02:38ผ่านลิ้นเรานะสัมผัสให้ให้รู้ว่าเรากำลัง
00:02:3800:02:41ทำพวกนี้อยู่นะครับสิ่งนี้นะครับมันจะ
00:02:4100:02:44ช่วยทำให้นะฮะตัวสมองส่วนหน้ากับสมองส่วน
00:02:4400:02:47habit formation เนี่ยมันมีการเชื่อม
00:02:4700:02:49กันมากขึ้นพอมันเชื่อมกันได้เยอะขึ้น
00:02:4900:02:52เนี่ยสมองสวนน่าจะคุม habit formation
00:02:5200:02:55ได้ดีขึ้นคุุณก็จะสามารถเลิกพฤติกรรมเสพ
00:02:5500:02:57ติดได้ง่ายขึ้นนะครับอันนี้เป็นแค่หนึ่ง
00:02:5700:03:00ในวิธีการเลิกพฤติกรรมเสพติดนะครับมันจะ
00:03:0000:03:03มีวิธีการอื่นๆอีกนะครับก็เดี๋ยวจะค่อยๆ
00:03:0300:03:05พูดในช่องแล้วกันนะครับมันค่อข้าสับซ้อน
00:03:0500:03:08เลยมีแบบเป็นเกือบ 100 วิธีนะก็น่าจะ
00:03:0800:03:11ประมาณนั้นแต่หลักการของพฤติกรรมเสพติด
00:03:1100:03:13มันก็จะ Base on ตั้งแต่โดปามีนตั้งแต่
00:03:1300:03:15habit formation ตั้งแต่สมองสวนหน้าใน
00:03:1500:03:18การคุมพวกนี้นะครับอ้อแล้วก็ไอการฝึก
00:03:1800:03:20awareness เนี่ยมันไม่ได้ได้ผลใน 1
00:03:2000:03:22อาทิตย์แรก 1 เดือนแรกนะครับต้องฝึกใน
00:03:2300:03:25ระยะยาวเป็นหลักแบบ 6 เดือนขึ้นไปฮะกว่า
00:03:2500:03:27จะเริ่มเห็นผลนะครับเพราะฉะนั้นก็ต้อง
00:03:2700:03:30ค่อยๆฝึกกันไปนะครับไม่แปลกถ้าจะมี Set
00:03:3000:03:32Back ว่าฉันอยากจะอยู่ใช้แล้วฝึก
00:03:3200:03:35awareness แต่เอ๊ะถึงจุดนึงอยู่ดีก็หลุด
00:03:3500:03:38ไปทำโดยไม่รู้ตัวนะครับไม่แปลกแค่เราค่อย
00:03:3800:03:40ๆฝึกไปเรื่อยๆฝึกสกิลเราไปเรื่อยๆสุดท้าย
00:03:4000:03:44เราจะเลิกพฤติกรรมพวกนี้ได้ครับ