ทำไมแผลที่ลึกถึงชั้นหนังแท้จึงอาจไม่ฟื้นตัวกลับมาเหมือนเดิมได้

แผลรักษาตัวเองได้อย่างไร - Sarthak Sinha

จากช่อง : จงใฝ่รู้อยู่เสมอ — TED-Ed


ดูคำบรรยาย / View Transcript
00:00:0700:00:11อวัยวะที่ใหญ่ที่สุดในร่างกายของคุณ ไม่ใช่ตับหรือสมอง
00:00:1100:00:16มันคือผิวหนังของคุณ ที่ในผู้ใหญ่นั้น มีพื้นที่ผิวประมาณ 20 ตารางฟุต
00:00:1600:00:19ถึงแม้ว่าผิวหนังในแต่ละพื้นที่นั้น มีคุณสมบัติที่แตกต่างกัน
00:00:1900:00:22แต่โดยส่วนใหญ่แล้ว พื้นผิวนี้ทำหน้าที่คล้าย ๆ กัน
00:00:2200:00:26เช่น ขับเหงื่อ รับรู้สึกถึงความร้อนและเย็น และสร้างขน
00:00:2600:00:28แต่หลังจากโดนบาดลึก หรือเป็นแผล
00:00:2800:00:31ผิวหนังที่เพิ่งหายนั้น จะดูแตกต่างจากผิวบริเวณรอบ ๆ
00:00:3100:00:36และอาจไม่ได้ฟื้นฟูความสามารถทุกอย่าง กลับมาสักช่วงระยะหนึ่ง หรือตลอดไป
00:00:3600:00:41เพื่อที่จะเข้าใจว่าทำไมมันจึงเกิดขึ้น เราต้องมาดูที่โครงสร้างผิวหนังของมนุษย์
00:00:4100:00:43ชั้นนอกสุด เรียกว่า ผิวชั้นหนังกำพร้า (epidermis)
00:00:4300:00:47ส่วนใหญ่ประกอบไปด้วยเซลล์แข็ง ที่เรียกว่า คีราติโนไซต์ (keratinocytes)
00:00:4700:00:49และมันทำหน้าที่ป้องกัน
00:00:4900:00:52เนื่องจากชั้นนอกที่มีการผลัด และสร้างขึ้นใหม่อยู่ตลอดเวลา
00:00:5200:00:54มันค่อนที่จะซ่อมแซมได้โดยง่าย
00:00:5400:00:57แต่บางครั้งแผลลึกไปถึงชั้นหนังแท้ (dermis)
00:00:5700:01:00ที่ประกอบไปด้วยหลอดเลือด ต่อมต่าง ๆ และปลายประสาท
00:01:0000:01:03ที่ช่วยทำให้ผิวหนังทำหน้าที่ต่าง ๆ
00:01:0300:01:06และเมื่อมันเกิดขึ้น มันกระตุ้นให้เกิด สี่ขั้นตอนที่ทับซ้อนกัน
00:01:0600:01:09ของกระบวนการสร้างใหม่
00:01:0900:01:14ขั้นแรก การห้ามเลือดเป็นการตอบสนอง ของผิวต่อสองภัยคุกคามอย่างทันที
00:01:1400:01:16คือ ตอนนี้คุณกำลังเสียเลือด
00:01:1600:01:20และปราการกายภาพ ของชั้นผิวกำพร้าแท้ถูกทำลาย
00:01:2000:01:23ขณะที่หลอดเลือดจะหดตัว เพื่อลดการเสียเลือด
00:01:2300:01:25ในกระบวนการที่เรียกว่า หลอดเลือดหดตัว (vasoconstricion)
00:01:2500:01:28ภัยคุกคามทั้งสองจะบรรเทาจาก การสร้างลิ่มเลือด
00:01:2800:01:33โปรตีนชนิดพิเศษที่เรียกว่าไฟบริน สานเชื่อมโยงกันที่ด้านบนของผิว
00:01:3300:01:38เป็นการป้องกันเลือดไม่ให้ไหลออก และไม่ให้แบคทีเรียหรือเชื้อโรคเข้ามา
00:01:3800:01:41หลังจากนี้ไปประมาณสามชั่วโมง ผิวหนังจะเริ่มเปลี่ยนเป็นสีแดง
00:01:4100:01:44ส่งสัญญาณให้เกิดขั้นตอนต่อไป การอักเสบ (inflammation)
00:01:4400:01:47เมื่อควบคุมการเสียเลือด และชั้นผิวนั้นปลอดภัยแล้ว
00:01:4700:01:52ร่างกายจะส่งเซลล์พิเศษ เพื่อสู้กับเชื้อโรคที่ผ่านเข้ามา
00:01:5200:01:54ในบรรดาเซลล์ที่สำคัญที่สุดคือ เซลล์เม็ดเลือดขาว
00:01:5400:01:56ที่เรียกว่า มาโครฟาร์จ (macrophages)
00:01:5600:02:02ที่จะจัดการแบคทีเรีย และเนื้อเยื่อที่เสียหาย ผ่านกระบวนการที่เรียกว่า ฟาโกไซโตซิส
00:02:0200:02:05นอกเหนือไปจากการสร้างโกรธเฟคเตอร์ เพื่อช่วยในการฟื้นฟู
00:02:0500:02:08และเพราะว่าทหารตัวน้อยเหล่านี้ต้องเดินทาง
00:02:0800:02:10ผ่านเลือดเพื่อไปบริเวณที่มีบาดแผล
00:02:1000:02:13หลอดเลือดที่เคยหดตัว ตอนนี้กลับมาขยาย
00:02:1300:02:16ในกระบวนการที่เรียกว่า การขยายหลอดเลือด (vasodilation)
00:02:1600:02:18หลังจากเกิดแผลได้สองถึงสามวัน
00:02:1800:02:23ระยะการเพิ่มจำนวน (proliferative) เกิดขึ้น เมื่อเซลล์ไฟโบรบลาสต์ เริ่มเข้าไปที่แผล
00:02:2300:02:25ในกระบวนการสะสมคอลลาเจน
00:02:2500:02:29พวกมันสร้างเส้นใยโปรตีน ที่เรียกว่าคอลลาเจน ในบริเวณที่เป็นแผล
00:02:2900:02:33เพื่อสร้างเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน แทนที่ไฟบรินเดิม
00:02:3300:02:37เมื่อเซลล์ชั้นหนังกำพร้าแบ่งตัว เพื่อที่จะสร้างผิวชั้นนอก
00:02:3700:02:40ชั้นหนังแท้จะหดตัวเพื่อปิดแผล
00:02:4000:02:43ในที่สุด ขั้นตอนที่สี่ของการเปลี่ยนแปลง
00:02:4300:02:47แผลนั้นเกือบหายดีเมื่อคอลลาเจนที่ถูกสะสม ถูกจัดวางตัวใหม่และเปลี่ยน
00:02:4700:02:49ไปเป็นรูปแบบเฉพาะ
00:02:4900:02:52ด้วยกระบวนการนี้ ซึ่งอาจใช้เวลามากกว่าหนึ่งปี
00:02:5200:02:55ความต้านทานต่อแรงดึงของผิวใหม่นั้นดีขึ้น
00:02:5500:02:58และหลอดเลือด และการเชื่อมโยงต่าง ๆ นั้น แข็งแรงขึ้น
00:02:5800:03:02เมื่อเวลาผ่านไป เนื้อเยื่อใหม่นั้น อาจมีประสิทธิภาพการทำงานถึง 50-80%
00:03:0200:03:04ของการทำงานของมันในภาวะปกติ
00:03:0400:03:08ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของแผลในครั้งนั้น และการทำงานของตัวมันเอง
00:03:0800:03:11แต่เพราะว่าผิวไม่ฟื้นตัวเต็มที่
00:03:1100:03:15แผลเป็นกลายมาเป็นปัญหาสำคัญ สำหรับแพทย์ทั่วโลก
00:03:1500:03:18และถึงแม้ว่านักวิจัย จะมีความพยายามอย่างมาก
00:03:1800:03:20ในการทำความเข้าใจต่อกระบวนการฟื้นตัว
00:03:2000:03:23ความลึกลับพื้นฐานมากมาย ก็ยังคงไม่ได้รับการเปิดเผย
00:03:2300:03:27ยกตัวอย่างเช่น เซลล์ไฟโบรบลาสต์นั้น มาถึงบริเวณแผลผ่านทางหลอดเลือด
00:03:2700:03:30หรือมาจากเนื้อเยื่อผิวหนังที่อยู่ติดกับแผล
00:03:3000:03:32และทำไมสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดอื่น เช่น กวาง
00:03:3200:03:37สามารถรักษาแผลได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสมบูรณ์มากกว่ามนุษย์อย่างมาก
00:03:3700:03:39ด้วยการค้นหาคำตอบต่อคำถามเหล่านี้ และคำถามอื่น ๆ
00:03:3900:03:44สักวันหนึ่งเราออาจจะสามารถรักษาตัวเองได้ดี จนแผลเป็นนั้นกลายเป็นแค่ความทรงจำ