การนอนหลับมีบทบาทอย่างไรต่อระบบความจำของสมอง

ประโยชน์ของการนอนหลับอย่างเพียงพอ - Shai Marcu

จากช่อง : จงใฝ่รู้อยู่เสมอ — TED-Ed


ดูคำบรรยาย / View Transcript
00:00:0700:00:13ตอนนี้ตี 4 แล้ว การสอบใหญ่จะเริ่มในอีก 8 ชม.
00:00:1300:00:16ต่อด้วยการแสดงเดี่ยวเปียโน
00:00:1600:00:21คุณอ่านตำราและฝึกซ้อมดนตรีมาทั้งวัน แต่ยังรู้สีกว่าคุณยังไม่พร้อม
00:00:2100:00:23แล้วคุณจะทำอย่างไรดี?
00:00:2300:00:25อืม คุณอาจจะดื่มกาแฟอีกสักแก้ว
00:00:2500:00:28แล้วใช้เวลาอีกสัก 2-3 ชั่วโมง คร่ำเคร่งกับตำราและการฝึกซ้อม
00:00:2800:00:30แต่เชื่อหรือไม่ว่า
00:00:3000:00:33จะเป็นการดีกว่าถ้าคุณวางหนังสือลง ละมือจากแป้นเปียโน
00:00:3300:00:35แล้วก็ไปนอน
00:00:3500:00:38การนอน กินเวลาถึง 1 ใน 3 ของชีวิตเรา
00:00:3800:00:43แต่น่าตกใจที่หลายๆ คน ไม่ค่อยให้ความสนใจ
00:00:4300:00:46ซึ่งบ่อยครั้งเป็นผลมาจาก ความเข้าใจผิดสำคัญ
00:00:4600:00:48การนอนไม่ใช่การเสียเวลาไปเปล่าๆ
00:00:4800:00:52หรือเป็นแค่การพักผ่อน หลังจากการทำงานหนัก
00:00:5200:00:54จริงๆ แล้ว มันทำหน้าที่สำคัญ
00:00:5400:00:58ระหว่างที่ร่างกายคุณทำการรักษาสมดุล และควบคุมการทำงานระบบอวัยวะสำคัญ
00:00:5800:01:00ที่ส่งผลต่อระบบการหายใจ
00:01:0000:01:05และการควบคุมทุกอย่าง ตั้งแต่ระบบไหลเวียน โลหิตถึงการเติบโตและระบบภูมิคุ้มกัน
00:01:0500:01:10เยี่ยมไปเลย แต่คุณค่อยมากังวล กับเรื่องนั้นหลังจากสอบก็ได้จริงไหม?
00:01:1000:01:12เดี๋ยวก่อน หยุดความคิดนั้นไว้ก่อน
00:01:1200:01:15มีการพบว่าการนอนหลับนั้น สำคัญต่อสมองมาก
00:01:1500:01:18ซึ่งเลือดกว่า 1 ใน 5 ของ ระบบไหลเวียนโลหิต
00:01:1800:01:20ได้ไปหล่อเลี้ยงสมองด้วยระหว่างที่คุณหลับ
00:01:2000:01:23และสิ่งที่เกิดขึ้นในสมองของคุณ ระหว่างที่คุณหลับ
00:01:2300:01:26คือ ช่วงเวลาของการจัด โครงสร้างใหม่อย่างเข้มข้น
00:01:2600:01:29ที่สำคัญต่อการทำงานของระบบความจำมาก
00:01:2900:01:30มองเผินๆ
00:01:3000:01:34ความสามารถของเราในการจดจำสิ่งต่างๆ ดูไม่ได้น่าประทับใจมากนัก
00:01:3400:01:37ในศตวรรษที่ 19 นักจิตวิทยาชื่อ Herman Ebbinghaus
00:01:3700:01:40สาธิตให้เห็นว่าปกติเราจะลืม ข้อมูลใหม่ที่ได้รับไปกว่า 40%
00:01:4000:01:43ภายใน 20 นาทีแรก
00:01:4300:01:47ปรากฎการณ์ที่รู้จักกันในชื่อ เส้นโค้งการลืม (Forgetting curve)
00:01:4700:01:50แต่การลืมนี้สามารถป้องกันได้ ด้วยกระบวนการจดจำ (memory consolidation)
00:01:5000:01:53โดยอาศัยการที่ข้อมูลถูกเคลื่อนย้าย
00:01:5300:01:58จากระบบความจำระยะสั้นชั่วคราว ไปยังระบบความจำระยะยาว
00:01:5800:02:02กระบวนการสร้างการจดจำนี้ ต้องอาศัยความช่วยเหลือจากสมองส่วนหนึ่ง
00:02:0200:02:05ที่ชื่อว่า ฮิปโปแคมปัส
00:02:0500:02:07ซึ่งหน้าที่ในการสร้างความจำระยะยาวของมัน
00:02:0700:02:11ได้ถูกสาธิตโดย เบรนดา มิลเนอร์ ในทศวรรษที่ 1950
00:02:1100:02:14ในงานวิจัยของเธอ กับผู้ป่วยที่มีโค้ดเนมว่า เอชเอ็ม
00:02:1400:02:16หลังจากที่ฮิปโปแคมปัสของเขา ถูกผ่าตัดออกไป
00:02:1600:02:21ความสามารถของ เอชเอ็ม ในการสร้างความจำระยะสั้นใหม่ๆ ได้เสียไป
00:02:2100:02:25แต่เขายังสามารถเรียนรู้งานทางกาย ได้จากการทำมันซ้ำๆ
00:02:2500:02:27จากการที่เขาไม่มีฮิปโปแคมปัส
00:02:2700:02:32คามสามารถของ เอชเอ็ม เกี่ยวกับความจำระยะยาวก็ได้เสียไปเช่นกัน
00:02:3200:02:34สิ่งที่กรณีศึกษานี้แสดงให้เห็น
00:02:3400:02:37ก็คือว่า ฮิปโปแคมปัสนั้น มีหน้าที่เฉพาะที่เกี่ยวข้องกับ
00:02:3700:02:42การสร้างความจำระยะยาวแบบระลึกรู้ได้ (long-term declarative memory)
00:02:4200:02:45เช่น ข้อเท็จจริง และแนวคิดต่างๆ ที่คุณต้องท่องจำเพื่อไปทำข้อสอบ
00:02:4500:02:47มากกว่าเป็นความทรงจำแบบฝึกปฏิบัติ (procedural memory)
00:02:4700:02:51เช่น การเคลื่อนไหวนิ้วมือในการเล่นเปียโน คุณจำเป็นต้องฝึกจนชำนาญ
00:02:5100:02:55การค้นพบของ มิลเนอร์ รวมทั้งผลงานของ อีริค แคนเดล ในทศวรรษที่ 1990
00:02:5500:03:00ทำให้เรามีแบบจำลองล่าสุด เกี่ยวกับกระบวนการสร้างความทรงจำ
00:03:0000:03:02ข้อมูลการรับรู้ จะถูกแปลงในขั้นแรก
00:03:0200:03:07และถูกบันทึกในระบบความจำระยะสั้น เป็นการจำแบบชั่วคราว
00:03:0700:03:09จากนั้น จะถูกส่งไปยังฮิปโปแคมปัส
00:03:0900:03:13ซึ่งจะปรับปรุงและเพิ่มสมรรถนะ ของเซลล์ประสาทในบริเวณนั้น
00:03:1300:03:15ขอบคุณความสามารถของสมอง ที่ปรับตัวได้ (neuroplasticity)
00:03:1500:03:20การเชื่อมโยงของเซลล์ประสาทรูปแบบใหม่ ได้ถูกสร้างขึ้น
00:03:2000:03:22เพิ่มสมรรถนะของเครือข่ายเซลล์ประสาท
00:03:2200:03:25ที่ซึ่งข้อมูลการรับรู้เหล่านั้นถูกส่งกลับ ในรูปแบบความจำระยะยาว
00:03:2500:03:28แล้วทำไมเราถึงจำบางอย่างได้ บางอย่างก็ไม่ได้?
00:03:2800:03:30มันมีวิธีไม่มากนักที่จะมีส่งผลต่อ
00:03:3000:03:34ช่วงเวลาและประสิทธิภาพในการจัดเก็บความจำ
00:03:3400:03:38ตัวอย่างเช่น ความจำที่เกิดขึ้น ในช่วงที่มีอารมณ์ความรู้สึกรุนแรง
00:03:3800:03:39หรือในภาวะตึงเครียด
00:03:3900:03:44จะถูกจดจำได้ง่ายกว่าเนื่องจาก ฮิปโปแคมปัสทำงานเชื่อมโยงกับอารมณ์
00:03:4400:03:48แต่ปัจจัยสำคัญอันหนึ่ง ที่ส่งผลต่อกระบวนการจดจำ ก็คือ
00:03:4800:03:49ใช่ คุณเดาถูกแล้ว
00:03:4900:03:51การนอนหลับอย่างเพียงพอ
00:03:5100:03:54การนอนหลับ แบ่งออกได้เป็น 4 ระยะ
00:03:5400:03:56ระยะที่หลับลึกทื่สุด คือ ระยะหลับลึก (slow-wave sleep)
00:03:5600:03:59และระยะอาร์อีเอ็ม(REM sleep)
00:03:5900:04:02เครื่องวัดคลื่นไฟฟ้าสมองที่วัด ผู้ที่กำลังหลับอยู่ในระยะเหล่านั้น
00:04:0200:04:04แสดงให้เห็นคลื่นสมอง
00:04:0400:04:09เคลื่อนไปมาระหว่างแกนสมอง ฮิปโปแคมปัส ธาลามัส และผิวสมอง
00:04:0900:04:13ซึ่งทำหน้าที่เสมือนสถานีส่งสัญญาณ ในการสร้างความจำ
00:04:1300:04:16และการนอนหลับในระยะต่างๆ ได้แสดงให้เห็นถึงการช่วยในการ
00:04:1600:04:19สร้างความจำชนิดต่างๆ
00:04:1900:04:22ในระยะหลับลึก (slow-wave sleep) ก่อนระยะอาร์อีเอ็ม
00:04:2200:04:26ความจำแบบระลึกรู้ได้ (declarative memory) ถูกบันทึกไว้ที่หน่วยความจำชั่วคราว
00:04:2600:04:28บริเวณส่วนหน้าของฮิปโปแคมปัส
00:04:2800:04:32เมื่อมีการส่งสัญญาณไปมาอย่างต่อเนื่อง ระหว่างฮิปโปแคมปัสกับเปลือกสมอง
00:04:3200:04:35มันก็จะถูกกระตุ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า
00:04:3500:04:40แล้วค่อยๆ ถูกส่งไปยัง หน่วยเก็บความจำระยะยาวที่เปลือกสมอง
00:04:4000:04:44ในทางกลับกัน ในระยะอาร์อีเอ็ม(REM sleep) ที่แม้ว่าจะมีการกระตุ้นกิจกรรมในสมอง
00:04:4400:04:48แต่จะเป็นเรื่องการจดจำ ความจำแบบฝึกปฏิบัติ (procedural memory)
00:04:4800:04:50จากผลการศึกษาวิจัย
00:04:5000:04:53การนอนหลับ 3 ชั่วโมงหลังจากจำสูตรคำนวน
00:04:5300:04:58และ 1 ชั่วโมงหลังจากฝึกไล่เสกล อาจจะเป็นวิธีที่ดีที่สุด
00:04:5800:05:01ทีนี้คุณคงเห็นแล้วว่าการนอนไม่พอ
00:05:0100:05:03ไม่เพียงส่งผลเสียต่อสุขภาพ
00:05:0300:05:05แต่ยังลดโอกาส
00:05:0500:05:09ที่คุณจะจดจำสิ่งที่เรียนรู้ และทักษะที่ฝึกฝนมาเมื่อคืนก่อน
00:05:0900:05:13เรื่องนี้ยังไปตรงกับสุภาษิตที่ว่า "กลับไปนอนคิดดูก่อน"
00:05:1300:05:15เมื่อลองคิดดูเกี่ยวกับ การปรับโครงสร้างภายใน
00:05:1500:05:19และการสร้างการเชื่อมโยงใหม่ๆ ที่เกิดขณะที่คุณกำลังงีบอยู่
00:05:1900:05:21เราสามารถพูดได้ว่าการนอนหลังที่เหมาะสม
00:05:2100:05:25จะทำให้คุณตื่นขึ้นมาทุกเช้า พร้อมกับสมองที่สดใหม่และดีขึ้น
00:05:2500:05:27พร้อมที่จะเผชิญกับความท้าทายต่างๆ